NASA

QARAQALPAQ WİKİPEDİASININ' MAG'LIWMATI
Bug'an o'tiw: navigatsiya, izlew
NASA embleması

NASA (inglis NASA - National Aeronautics and Space Administration) — AQShtın’ aeronavtika ha’m a’lemdi izertlew boyınsha milliy basqarması bolıp, AQShtın’ federallıq hu’kimetine qaraslı agentlik esaplanadı. NASA ha’m tag’ı da ko’plegen teleskoplar ha’m interferometrler ta’repinen alıng’an ba’rshe su’wret ha’m videomateriyallardın’ hesh qanday avtorlıq huquqı qorg’almag’an ha’m ja’miyetlik u’les esabında tarqatıladı ha’m erkin nusqalawg’a boladı

Tariyxı[o'zgertiw]

NASA “kosmoslıq jarıs“ payıtları, Sovetlik awqamı ta’repinen shıg’arılg’an jerdin’ birinshi jasalma joldası payda bolg’annan keyin 1958-jılı 29-iyul ku’ni payda bolg’an.

Agenlik byudjeti[o'zgertiw]

NASA du’nyadag’ı kosmoslıq agenlikler arasında en’ iri byudjetke iye bolg’an agentlik bolıp esaplanadı. NASA 1958-jıldan 2008-jılg’a deyingi aralıqta kosmoslıq programmalarg’a shama menen $810,5 mlrd doll. Aqsha jumsadı(inflatsiya esabınan).

  • Byudjet 2005-jılda shama menen $16,2 mlrd doll.
  • Byudjet 2007-jılda shama menen $17,4 mlrd doll.

NASA basshılıg’ı[o'zgertiw]

Ha’zirgi waqıtta NASAnın’ basshısı Maykl Griffin.

İzertlew orayları[o'zgertiw]

  • Eyms atındag’ı izertlew orayı: xabar texnologiyaları, juldızlı biyologiya (astrobiyologiya — aeroplanlardın’ qa’wipsizligin ha’m imka’niyatların, zatlardı izertlew, a’lemdegi o’mirdin’ tarqalıwı ha’m evolyutsiyası ha’m ekspluatatsiya maydanların izertlew.
  • Drayden atındag’ı ushıwlardı izertlew orayı: aviatsiyalıq izertlewler, Speys Shatll bag’darlaması boyınsha jumıslar.
  • Lengli atındag’ı izertlew orayı.
  • Glenn atındag’ı izertlew orayı: aeronavtika ha’m kosmonavtika(astronavtika).
  • Goddard atındag’ı kosmoslıq ushıwlar orayı: ekologiya, astronomiya ha’m Quyash fizikası.
  • Reaktiv qozg’alıs labaratoriyası: planetalardı izertlew, Voyadjer, Galileo ha’m keleshektegi Marstag’ı ekspedititsiyalar, ekologiyalıq izertlewler(solar ishinde Shuttle Imaging Radar и TOPEX/POSEIDON).
  • Djonson atındag’ı kosmoslıq orayı: insannın’ kosmosqa ushıwları, Speys Shatll bag’darlaması boyınsha jumıslar, Kosmoslıq stantsiya, ekspeditsiyanın’ o’tiwin baqlaw, astronovtlar boyınsha mag’lıwmatlar ju’rgiziw, ay betindegi ko’rinislerdi izertlew.
  • Kennedi atındag’ı kosmoslıq orayı: shattllardın’ funktsional tu’yinlerin ha’m olardın’ iske tu’siw protsedurasın islep shıg’arıw.

Siltewler[o'zgertiw]