2026-jılǵı Iran urısı

2026-jıl 28-fevraldan baslap AQSH penen Izrail - Iran hám onıń aymaqlıq awqamlasları menen urıspaqta. Áskeriy háreketler AQSH hám Izraildiń hawa soqqıları aqıbetinen Irannıń birneshe basshıları, sonıń ishinde Joqarı jetekshi Ali Xamenei qaytıs bolǵannan keyin baslandı. Soqqılar Irannıń yadrolıq baǵdarlamasına baylanıslı Amerika Qurama Shtatları menen Iran arasındaǵı sóylesiwler fonında baslandı.

Urıs Gaza urısınan payda bolǵan Jaqın Shıǵıs daǵdarısınıń bir bólimi bolıp tabıladı. Ol On eki kúnlik urıstan keyin júz berdi hám onıń aldında AQSHtıń 2003-jıldaǵı Irakqa basıp kiriwinen keyingi aymaqtaǵı eń iri áskeriy kúshleri toplandı. AQSHtıń urıstı baslawǵa keltirgen sebepleriniń arasında Irandaǵı húkimetke qarsı narazılıqlardı bastırıwǵa juwap beriw, Irannıń yadrolıq quralǵa iye bolıwına tosqınlıq etiw, rejimdi almastırıw hám Irannıń neft hám gaz resursların iyelew boldı. Sınshılar bul sebeplerdi qabıllamay, bul hújim xalıqaralıq huqıqtı buzıp, agressiyalıq urıstı basladı dep esaplaydı.

Oraysızlandırılǵan strategiyaǵa ámel etip, Iran bólimleri Izrailge, AQSH penen awqamlas arab ellerine hám aymaqtaǵı AQSH áskeriy bazalarına raketalar menen dron hújimleriniń seriyasın, sonday-aq mart ayı sońında Ormuz buǵazın bloklaw arqalı juwap qaytardı. Óz territoriyalarına islengen soqqılardan keyin Birlesken Arab Ámirlikleri, Saud Arabiyası hám Kuveyt te Iranǵa hújim etip, onıń Iraktaǵı mámleketlik emes awqamlasları menen ayqastı. Xamenei óltirilgennen keyin eki kún ótken soń Xezbolla hám Izrail arasındaǵı urıs qayta janlandı. Izrail mart ayında Qubla Livandı basıp ala basladı. Urıs mıńlaǵan tınısh turǵınlar menen áskeriylerdiń qurban bolıwına alıp keldi. Urıstıń ekonomikalıq aqıbeti global neft bazarındaǵı eń iri jetkiziliw irkilisin, tábiyiy gaz, tógin, aviaciya hám turizm tarawlarınıń buzılıwın hám qarjı bazarlarındaǵı qubılmalılıqtı qamtıdı. 2026-jıl iyun ayındaǵı jaǵday boyınsha [jańartıw], AQSH ushın urıs shıǵınları 113,3 milliard dollarǵa bahalandı^[1]^[2], al Tramp administraciyası kelesi qarjı jılına Pentagon ushın 1,5 trillion dollar sorap, házirgi AQSH áskeriy shıǵınlarınıń rekordın ornattı^[3].

BMSH Bas xatkeri hám birneshe mámleketler AQSH penen Izraildiń hújimlerin qatań ayıpladı, al BMSH Qáwipsizlik Keńesi Irannıń Shıǵanaq mámleketlerine islegen ese soqqıların ayıplaytuǵın qarar qabılladı. 8-aprelde baslanǵan eki háptelik atıstı toqtatıw kelisimi Irannıń Izraildiń Livanǵa islegen hújimlerine juwap retinde blokadanı qayta baslawınan keyin shiyelenisip bardı. 12–13 apreldegi Islamabad sóylesiwleri sátsiz juwmaqlanǵannan keyin AQSH óziniń teńiz blokadasın engizdi. Urıstı juwmaqlaw tuwralı memorandumǵa 17-iyunda AQSH hám Iran prezidentleri qol qoyıp, eki blokadanı alıp tasladı. Shiyelenis qaytadan arttı, biraq 28-iyunda AQSH penen Iran óz-ara hújimlerdi toqtatıwǵa kelisti. 8-iyulda AQSH hám Iran arasındaǵı atıstı toqtatıw tuwralı kelisim eki jaqtıń hújimlerinen keyin buzıldı.

Derekler

↑ "Iran War Cost Tracker — Final Total: $113.3 Billion". Iran War Cost Tracker. 16 June 2026. Retrieved 3 July 2026.
↑ "$25bn or $1 Trillion: How Much Has Iran War Really Cost the US?". Al Jazeera English. 30 March 2026. Retrieved 24 May 2026.
↑ "Iran war has cost US $37.5bn so far, Hegseth says, as Pentagon seeks billions more". BBC News. 22 July 2026.

[1] "Iran War Cost Tracker — Final Total: $113.3 Billion". Iran War Cost Tracker. 16 June 2026. Retrieved 3 July 2026.

[2] "$25bn or $1 Trillion: How Much Has Iran War Really Cost the US?". Al Jazeera English. 30 March 2026. Retrieved 24 May 2026.

[3] "Iran war has cost US $37.5bn so far, Hegseth says, as Pentagon seeks billions more". BBC News. 22 July 2026.

[1]

[2]

[3]