Kontentke ótiw

AQSh Xalıqtı dizimge alıw byurosı

Wikipedia — erkin enciklopediya

AQSh Xalıqtı dizimge alıw byurosı (rásmiy túrde Dizimge alıw byurosı) — AQSh Sawda ministrliginiń quramında bolıp, Amerika xalqı hám ekonomikası haqqında maǵlıwmatlar jıynaw ushın juwapker federal statistikalıq agentlik. Byuro direktorı AQSh prezidenti tárepinen tayınlanadı.

Dizimge alıw byurosınıń tiykarǵı wazıypası — on jılda bir márte AQShta xalıqtı dizimge alıwdı ótkeriw bolıp tabıladı, bul dizimge alıw nátiyjesine bola, AQSh Wákiller palatasındaǵı orınlar AQSh shtatlarına xalıq sanına baylanıslı bólistiriledi[1] . Byuronıń túrli dizimge alıwları hám sorawnama jumısları jılına 675 milliard dollardan artıq federal qarjılardı bólistiriwge járdem beredi hám shtatlar, jergilikli jámiyetler hám bizneslerge anıq sheshimler qabıllawda kómeklesedi[2][3][4] . Dizimge alıw arqalı alınǵan maǵlıwmatlar mektepler, emlewxanalar, transport infrastrukturası, policiya hám órt óshiriw bólimlerin qay jerde qurıw hám olardı saqlaw boyınsha sheshimler qabıllawǵa tiykar bolıp xızmet etedi[4].

On jılda bir bolatuǵın xalıqtı dizimge alıwdan tısqarı, Xalıqtı dizimge alıw byurosı jılına 130dan artıq sorawnama hám baǵdarlamalardı úzliksiz ótkerip baradı[5], olardıń qatarına Amerika jámiyetshilik sorawnaması, AQSh ekonomikalıq dizimi hám Aǵımdıǵı xalıq sanı sorawnaması kiredi[1]. AQSh ekonomikalıq dizimi hár bes jılda bir márte ótkeriledi hám biznes qararların jobalastırıw ushın Amerika biznesi hám ekonomikası haqqında esabat beredi[6]. Sonıń menen birge, federal húkimet tárepinen járiyalanatuǵın ekonomikalıq hám sırtqı sawda kórsetkishleri, ádette, Xalıqtı dizimge alıw byurosı tárepinen islep shıǵarılǵan maǵlıwmatlardı óz ishine aladı.

2025-jıl 19-sentyabr jaǵdayına qaray, Jorj Kuk Xalıqtı dizimge alıw byurosınıń wazıypasın atqarıwshı direktorı bolıp tabıladı[7][8].

Huqıqıy mandat

[redaktorlaw | derekti redaktorlaw]
Suitland qalasındaǵı Dizimge alıw byurosınıń shtab-kvartirası

AQSh Konstituciyasınıń birinshi statyası (II bólim) xalıq sanın keminde on jılda bir márte anıqlawdı hám alınǵan sanaw nátiyjelerin AQSh Wákiller palatasındaǵı hár bir shtattan keliwshi wákiller sanın, sonıń menen birge, AQSh saylawshılar kollegiyasındaǵı wákillik sanın belgilew ushın qollanıwdı talap etedi. Xalıqtı dizimge alıw byurosı hár on jılda bir márte (sanı nol menen tawsılatuǵın jıllarda) tolıq xalıq sanawın ótkeredi hám bul operaciyanı sıpatlaw ushın «decennial» (on jıllıq) terminin qollanadı. Dizimge alıwlar aralıǵında byuro xalıq sanı boyınsha bahalawlar hám boljawlardı ámelge asıradı[9].

Bunnan tısqarı, dizimge alıw maǵlıwmatları jılına 400 milliard dollardan artıq federal hám shtat qarjılarınıń jergilikli aymaqlardı jaqsılaw, xalıq densawlıǵı, bilim beriw, transport hám basqa da tarawlarǵa bólistiriliwine tikkeley tásir etedi[10]. Xalıqtı dizimge alıw byurosı bul minnetlemelerdi: mámleket, onıń xalqı hám ekonomikalıq jaǵdayı haqqında statistikalıq maǵlıwmatlardı jıynawdı ámelge asırıwǵa wazıypalandırılǵan. Byuronıń huqıqıy huqıqları AQSh kodeksiniń 13-tomında kodifikaciyalanǵan (tiykarlanǵan).

Derekler

[redaktorlaw | derekti redaktorlaw]
  1. 1 2 USCB DOC-D1026 QVC Manual 01/03/09
  2. ↑ «Why We Conduct the Decennial Census». United States Census Bureau (2019-jıl 28-oktyabr). 2020-jıl 9-aprel sánesinde túp nusqadan arxivlendi. Qaraldı: 2020-jıl 12-aprel.
  3. ↑ «US Census Bureau StEPS II Case Study». BNL Consulting. 2017-jıl 2-fevral sánesinde túp nusqadan arxivlendi. Qaraldı: 2017-jıl 20-yanvar.
  4. 1 2 Farrell, Henry (May 15, 2017). "Analysis | The U.S. census is in trouble. This is why it's crucial to what the nation knows about itself.". Washington Post. https://www.washingtonpost.com/news/monkey-cage/wp/2017/05/15/the-u-s-census-is-in-trouble-this-is-why-its-crucial-to-what-the-nation-knows-about-itself/.
  5. ↑ «List of All Surveys & Programs» (EN-US). United States Census Bureau. 2020-jıl 2-aprel sánesinde túp nusqadan arxivlendi. Qaraldı: 2020-jıl 3-aprel.
  6. ↑ «Our Censuses». Census.gov. United States Census Bureau. Qaraldı: 2024-jıl 28-aprel.
  7. ↑ Wang, Hansi Lo (2025-09-19). "The Census Bureau is now headed by a Trump official in an acting position" (in en). NPR. https://www.npr.org/2025/09/19/nx-s1-5288846/trump-census-bureau-director-george-cook.
  8. ↑ «U.S. Census Bureau» (en). U.S. Department of Commerce (2024-jıl 11-mart). Qaraldı: 2024-jıl 28-aprel.
  9. ↑ «Population Estimates». U.S. Bureau of the Census (2006-jıl 31-may). 2006-jıl 6-dekabr sánesinde túp nusqadan arxivlendi.
  10. ↑ «2010 Census Frequently Asked Questions». U.S. Census (2010-jıl 10-may). 2017-jıl 23-iyul sánesinde túp nusqadan arxivlendi. Qaraldı: 2017-jıl 4-oktyabr.

Sırtqı siltemeler

[redaktorlaw | derekti redaktorlaw]
«https://kaa.wikipedia.org/w/index.php?title=AQSh_Xalıqtı_dizimge_alıw_byurosı&oldid=243286» saytınan alınǵan