Adres programmalastırıw tili
Adres programmalastırıw tili (ukrainsha: Адресна мова програмування, russha: Адресный язык программирования) — dúnyadaǵı birinshi joqarı dárejeli programmalastırıw tilleriniń biri bolıp tabıladı[1]. Ol 1955-jılı Katerina Yushchenko tárepinen jaratılǵan[2]. Atap aytqanda, Adres programmalastırıw tili kórsetkishlerge uqsas bolǵan janapay adreslewge hám eń joqarı dárejeli adreslerge múmkinshilik berdi[3][4].
Fortran hám ALGOL 60 tillerinen ózgesheligi, APL (Adres Programmalastırıw Tili) janapay adreslewdi hám joqarı dárejeli adreslewdi qollap-quwatladı. Janapay adreslew — bul basqa programmalastırıw tillerinde ádewir keyin payda bolǵan mexanizm (1964-jılı – PL/1 tilinde).
Adres tili Sovet Awqamında islep shıǵarılǵan birinshi hám ekinshi áwladtaǵı barlıq kompyuterlerde qollanıldı. Adres tili Kiyev, M-20, Dnipro, Ural, Promin hám Minsk kompyuterleriniń arxitekturasına tásir etti. Adres programmalastırıw tili 1950–60-jılları tek ǵana ekonomikalıq máselelerdi sheshiw ushın qollanıldı, sonıń ishinde aviaciya, kosmostı izertlew, mashina qurılısı hám áskeriy kompleks tarawlarında – atap aytqanda, ushıp baratırǵan ballistikalıq raketalardıń traektoriyasın esaplaw ushın qollanıldı.[4] Adres programmalastırıw tiliniń implementaciyaları shama menen 20 jıl dawamında qollanıldı. APL haqqında kitap 1963-jılı Ukrainada basıp shıǵarıldı hám ol 1974-jılı Franciyada awdarılıp, baspadan shıǵarıldı.
Adres tili tek ǵana Sovet Awqamınıń hám basqa socialistlik ellerdiń ekonomikalıq rawajlanıwına emes, al pútkil dúnyadaǵı informaciyalıq texnologiyalarına hám programmalastırıwǵa da tásir etti. APL tárepinen usınılǵan hám ámelge asırılǵan ideyalar menen qurallar programmalastırıw menen baylanıslı kóplegen tarawlarda, mısalı, abstrakt maǵlıwmat túrleri, obyektke baǵdarlanǵan programmalastırıw, funkcional programmalastırıw, logikalıq programmalastırıw, maǵlıwmatlar bazaları hám jasalma intellektte ushırasadı.
Derekler
- ↑ «In memory of K. Yushchenko» (uk). Bulletin of the National Academy of Sciences of Ukraine (2001). 24-dekabr 2008-jılda túp nusqadan arxivlendi.
- ↑ "The women who led the way in computer programming" (in en). RTE.ie. 2018-01-10. https://www.rte.ie/eile/brainstorm/2018/0110/932241-the-women-who-led-the-way-in-computer-programming/.
- ↑ Videla. «Kateryna L. Yushchenko — Inventor of Pointers» (en). Medium (8-dekabr 2018-jıl). Qaraldı: 29-may 2021-jıl.
- ↑ «"Катерина Логвинівна Ющенко – винахідниця Pointers та авторка однієї з перших в світі мов програмування високого рівня"» (uk-UA). www.nas.gov.ua. Qaraldı: 29-may 2021-jıl.