Kontentke ótiw

Akira Kurosawa

Siltemelerdi redaktorlaw
Wikipedia — erkin enciklopediya
Akira Kurosawa
黒澤 明
Tuwılǵan sánesi23-mart 1910(1910-03-23)[1][2][3][4][5][6]
Tuwılǵan jeriShinagawa, Tokio, Yaponiya
Qaytıs bolǵan sánesi6-sentyabr 1998(1998-09-06)[1][2][3][4][5][6] (88 jasta)
Qaytıs bolǵan jeriSetagaya, Tokio, Yaponiya
Kásibi
  • Film direktor
  • scenariy avtorı
  • prodyuser
  • redaktor
  • súwretshi
Iskerlik jılları1936–1993
Ómirlik joldas(lar)ı
Yōko Yaguchi
(turm. 1945; her death 1985)
Perzentleri2, Kazuko
Qol úlgisi

Akira Kurosawa (黒澤 明 yáki 黒沢 明, Kurosawa Akira;1910-jıl 23-mart – 1998-jıl 6-sentyabr) — alpıs jıl dawamında 30 kórkem filmge rejissyorlıq etken yapon kinorejissyorı. Batıs kinosınan kúshli tásir kórsetken, biraq onnan ózgeshe bolǵan batıl hám jedel usılı menen kópshilik tárepinen kino táriyxındaǵı eń ullı hám abıraylı kinodóretiwshilerden biri sıpatında tán alınadı. Ámeliy kinorejissyor sıpatında tanılǵan rejissyor, jazıwshı, prodyuser hám redaktor sıpatında óndiristiń barlıq tárepleri menen qattı shuǵıllanadı.

Súwretshi sıpatında qısqa waqıt islewden soń, Kurosawa 1936-jılı yapon kino sanaatına kirip keledi. Kóp jıllar dawamında rejissyor járdemshisi hám scenariy jazıwshısı sıpatında kóplegen filmler ústinde islep, Ekinshi jer júzilik urıs dáwirinde 33 jasında shıqqan "Sanshiro Sugata" (1943) atlı belsendi filmi menen rejissyorlıq debyutini ámelge asıradı. Urıstan keyin Yaponiyadaǵı eń áhmiyetli jas kinorejissyorlardıń biri sıpatında óziniń abıroyın sınshılar tárepinen tán alınǵan "Drunken Angel" (1948) filmi menen tastıyıqladı, onda bas rolde sol waqıtta belgisiz bolǵan aktyor Toshiro Mifune rolin oynadı; keyin eki adam jáne 15 filmde birge islesedi.

"Rashomon" (1950) premyerası Tokioda bolıp ótip, 1951-jılı Veneciya kinofestivalında "Altın arıslan"dıń tosattan jeńimpazı boladı. Filmniń kommerciyalıq hám kritikalıq tabısı birinshi márte Batıs kino bazarların yapon filmleri ushin ashtı, bul bolsa óz náwbetinde basqa yapon kinematografshılarının xalıqaralıq tán alınıwına alıp keledi. Kurosawa 1950-jıllar hám 1960-jıllardıń baslarında jılına shama menen bir filmdi, sonıń ishinde, "Ikiru" (1952), "Seven Samurai" (1954), "Throne of Blood "(1957), "The Hidden Fortress" (1958), "Yojimbo" (1961), "High and Low" (1963) hám "Red Beard" (1965) sıyaqlı bir qatar joqarı bahalı hám kóbinese ekranlastırılǵan filmlerdi basqarǵan. Ol 1960-jıllardan keyin ádewir az ónimdarlıqqa iye bolǵan, biraq onıń keyingi jumısları, sonıń ishinde, aqırǵı eki filmi Kagemusha (1980) hám Ran (1985) sınshılardıń alǵısın alıwda dawam etedi.

1990-jılı Kurosawa Akademiyanıń Húrmetli sıylıǵın aladı. "AsianWeek" jurnalı hám CNN onı XX ásirde Aziyanıń rawajlanıwına eń kóp úles qosqan bes insannıń biri sıpatında atap, "Kórkem-óner, ádebiyat hám mádeniyat" kategoriyasında "Ásir Aziyası" dep ataǵan. Onıń karyerası retrospektivalar, kritikalıq izertlewler hám baspa hám video tárizdegi biografiyalardan tısqarı kóplegen tutınıwshı ǵalaba xabar qurallarında kóplegen relizler menen sıylıqlanǵan.

Ómiri hám karyerası

[redaktorlaw | derekti redaktorlaw]

Kurosawa 1910-jıl 23-martta[7][8] Ebara okrugindegi Oimachi (Tokio prefekturası) [ja] (házirgi Xigashi-Oi [ja] Tokiodaǵı Shinagava palatasında) jerinde tuwılǵan. Biraq, bir waqıtları Akitada tuwılǵanın hám sońınan Tokioǵa náreste waqtında kelgenin aytqan. Onıń anası Shima (1870-1952) Osaka qalasındaǵı sawdager shańaraǵınan; onıń ákesi Isamu (1864-1948) Akita prefekturasındaǵı samuraylar shańaraǵınıń aǵzası bolıp, Armiyanıń dene tárbiyası institutınıń orta mektebiniń direktorı lawazımında islegen[8][9]. Akira ortasha bay shańaraqtıń segizinshi hám eń kishi perzenti bolıp, onıń eki sińlisi tuwılǵan waqıtta ósip úlgergen hám birewi qaytıs bolǵan[8][10].

Fizikalıq shınıǵıwlardı úgit-násiyatlawdan tısqarı, Isamu Batıs dástúrlerine ashıq bolıp, teatr hám kinonı bolsa tárbiyalıq áhmietke iye dep esapladı. Ol baslawısh mektepte oqıp, Keinosuke Uekusa menen jaqın dos bolǵan[11]. Áhmiyetli qáliplestiriwshi tásir bolsa onıń oqıtıwshısı Tachikava mırza bolıp, onıń progressiv bilimlendiriw ámeliyatları onda dáslep súwret salıwǵa muhabbat[12], keyin ulıwma bilimlendiriwge qızıǵıwshılıq oyatqan[13].

Kurosawanıń balalıǵındaǵı jáne bir úlken tásiri onıń tórt jas úlken aǵası Heigo (1906-1933) bolǵan. Ullı Kanto jer silkiniwi hám onnan keyingi 1923-jılǵı Kanto qırǵını aqıbetinde Heigo 13 jasar Kurosawanı wayranshılıqtı kóriw ushın alıp ketedi. Kurosawa hámme jerge shashılıp atırǵan insan hám xayuanlardıń óliklerine karamawdı qálegeninde, Heigo oǵan bunday etiwdi qadaǵan etip, onıń ornına qorqınıshları menen tikkeley duslasıwǵa shaqıradı. Ayırım sholıwshılar bul waqıya Kurosawanıń keyingi kórkem iskerligine tásir etedi, sebebi ol óz iskerliginde jaǵımsız haqıyqatlıqlar menen qarama-qarsı turıwǵa hám izertlewge ansat tayar edi[14][15]. Heigo akademik dárejede qábiletli bolǵan, biraq Tokiodaǵı eń aldıńǵı orta mektepte orın ala almaǵannan keyin, ózin shańaraqtıń qalǵan bóliminen ajırata baslaydı. Shet el ádebiyatına bolǵan qızıǵıwshılıǵına itibar qaratıwdı maqul kóredi[16]. 1920-jıllardıń aqırında Heigo tezlik penen Tokioda shet el filmlerin kórsetetuģın kinoteatrlar ushın benshi (sessiz kino bayanlawshısı) sıpatında ózin tanıtadı. Usı waqıtta súwretshi bolıwdı jobalastırǵan Kurosava Heigo menen birge jasaydı hám ekewi ajıralmas bolıp qaladı[17].  

The Men Who Tread on the Tiger's Tail filmi, 1945-jıl
Publicity still of Shimura cleanly shaven and wearing glasses.
Takashi Shimura "Drunken Angel" filminde nawqas gangsterge járdem beriwshi arnawlı shıpakerdi oynaǵan. Shimura Kurosawanıń 20 dan aslam filmlerinde qatnasqan.
Toshiro Mifune, Kurosava filmlerinde tez-tez qatnasıwshı, 1954-jıl
Fyodor Dostoevskiy "The Idiot" atlı shıǵarmasın jazıp, onı Kurosava 1951-jılı usı atamadaǵı yapon filmine sáwlelendirdi. Vasiliy Perovtıń 1872-jilģi portreti.

Jumısınıń sonǵı jılları (1987–1998)

[redaktorlaw | derekti redaktorlaw]

Kurosawa óziniń kelesi filmi ushın ózi súwretke alǵan temalardan pútkilley basqasha temanı tańladı. Onıń aldınǵı bazı bir kartinalarında (máselen,Drunken Angel hám Kagemusha) qısqa tús kórinisleri kirgizilgen bolsa da, "Dreams" pútkilley rejissordıń óz túslerine tiykarlanıwı kerek edi. Áhmiyetlisi, Kurosawa 40 jıldan aslamıraq waqıt ishinde birinshi márte tereń jeke joybar ushın scenariydi bir ózi jazǵan edi. Onıń smetalıq byudjeti onnan aldınǵı filmlerden tómen bolsa da, yapon studiyaları onıń shıǵarmalarınan birin qollap-quwatlawdı qálemegen. Sonıń ushın Kurosawa basqa bir belgili amerikalı ıqlasbent Stiven Spilbergke múrájat etip, ol Warner Brosser kompaniyasıń pitken filmge xalıqaralıq huqıqlardı satıp alıwǵa kóndiredi. Bul Kurosawanıń balası Hisaoǵa birgeliktegi prodyuser hám tez arada Kurosawa Production baslıǵı sıpatında Yaponiyada filmdi islep shıǵarıw qárejetlerin qaplaytuǵın kredit boyınsha kelisiwdi ańsatlastıradı. Súwretke alıw procesi segiz aydan aslam waqıt dawam etip, "Dreams" filminiń premyerası 1990-jıldıń may ayında Kannda ádepli, biraq, dúnyanıń basqa jerlerinde súwretke túsiretuǵın reakciyaǵa uqsas, sessiz qabıllaw menen ótkeriledi[18][19]. 1990-jılı "Ómirlik jetiskenligi ushın" Akademiya sıylıǵın aladı. Óziniń qabıllaw sózinde "Men azıraq qáweterlenip atırman, sebebi men ele kinonı túsinbeytuǵınımdı sezip atırman" degen[20]. Sol waqıtta The Daily Spectrum gazetası xızmetkeri Bob Tomas Kurosawa "kóplegen sınshılar tárepinen eń ullı tiri kinorejissyor" dep esaplanǵanın atap ótken[21].

2012-jılı Francuz kinoteatrında súwretke túsirilgen Steven Spielberg Kurosawanıń bir neshe sońǵı filmlerin islep shıǵarıwdı qarjılandırıwǵa járdem beredi.

Stil, temalar hám usıllar

[redaktorlaw | derekti redaktorlaw]
cast and crew of Throne of Blood
Throne of Blood hám ekipaj 1956-jılda túsirilgen fotosúwret (shepten ońǵa)Shinjin Akiike, Fumio Yanoguchi, Kuichiro Kishida, Samaji Nonagase, Takao Saito, Toshiro Mifune (jipte), Minoru Chiaki, Takashi Shimura, Teruyo Nogami, Yoshirō Muraki, Akira Kurosawa, Hiroshi Nezu, Asakazu Nakai, and Sōjirō Motoki

Kurosawa batıs kinosınan kúshli tásirlengen, biraq onnan ózgeshe bolǵan batıl hám jedel usıldı kórsetti; ol jazıwshı, rejissyor, prodyuser hám redaktor sıpatında óndiristiń barlıq tárepleri menen shuǵıllandı[22]. Ol talantlı ssenariy jazıwshı bolıp, jaqsı filmniń bekkem tiykarı dep esaplaǵan joqarı sapalı ssenariydi támiyinlew ushın filmniń rawajlanıwınan baslap óziniń járdemshi jazıwshıları menen tıǵız islesti. Kóbinese óziniń filmlerin de montaj etken[23].Onıń tez-tez birge islesiwshilerinen ibarat toparı "Kurosawa-gumi" (黒澤組; Kurosawa toparı) dep atalǵan, sonıń ishinde aktyor Takashi Shimura, kinomotograf Asakazu Nakai, hám prodyusser járdemshisi Teruyo Nogami[24] bolǵan.

Kurosawa usılı bir qatar qurallar hám usıllar menen belgilenedi. 1940-1950-jılları óziniń filmlerinde kóbinese "ókshe kesim"nen paydalanadı, bunda kamera kadrlardı baqlaw yamasa erip ketiwden góre bir qatar sáykes sekiriw kesimleri arqalı predmetke qaray yamasa onnan uzaqlasadı[25]. Jáne bir stilistikalıq ózgeshelik "hárekette kesim" bolıp, ekranda háreketti úzliksiz bir kórinistiń ornına eki yamasa onnan da kóp kórinislerde kórsetedi[26]. Kurosawa menen kúshli túrde identifikaciya etilgen kinematografiyalıq punktuaciyanıń bir túri - sıpırıw, optikalıq printer arqalı jaratılǵan effekt: sızıq yamasa sızıq ekranda háreketlenip, saxnanıń aqırın sıpırıp taslaydı hám keyingisiniń birinshi súwretin kórsetedi. Ótiw qurılması sıpatında ol tuwrı kesiw yamasa eritiwdiń ornın basıwshı sıpatında qollanıladı; onıń jetilisken miynetinde súrtpe Kurosavanıń qolı boladı[27].

Miyras hám mádeniy tásiri

[redaktorlaw | derekti redaktorlaw]

Kurosawa kóbinese barlıq dáwirlerdiń eń ullı kinorejissyorlarınan biri sıpatında tilge alınadı[28][29][30][31][32]. 1999-jılı AsianWeek jurnalı hám CNN tárepinen "Ótken 100 jılda Aziyanıń rawajlanıwına eń kóp úles qosqan [bes] adamnan biri" sıpatında "Kórkem-óner, ádebiyat hám mádeniyat" kategoriyasında "Ásir Aziyası" dep tán alınǵan[33]. Kurosawa rejissyorlar sorawnamasında úshinshi, "Sight & Sound" jurnalınıń 2002-jıldaǵı barlıq waqıtlardıń eń ullı rejissyorları diziminde bolsa, sınshılar sorawnamasında besinshi orındı iyeledi. 2010-jılı Kurosawanıń tuwılǵanına 100 jıl tolıwı múnásibeti menen 2008-jılı AK100 atlı joybar iske túsirildi. AK100 joybarı "keyingi áwlad wákilleri bolǵan jaslardı hám barlıq jerdegi adamlardı Akira Kurosawanıń nurı hám ruwxı, onıń jaratqan ájayıp dúnya menen tanıstırıw"ǵa qaratılǵan[34].

Kinodóretiwshiler arasındaǵı abıray

[redaktorlaw | derekti redaktorlaw]
Bul jerde Polshanıń Kelse qalasında jaylasqan byustte kórsetilgen Ingmar Bergman Kurosava dóretiwshiliginiń ıqlasbentleri bolǵan

Kóplegen kinodóretiwshiler Kurosawanıń dóretiwshiliginen tásirlengen. Ingmar Bergman óziniń "The Virgin Spring" filmin "Kurosawanıń turistlik... jaman imitaciyası" dep atadı hám qosımsha qıladı: "Ol waqıtları meniń yapon kinosına háwesim joqarı dárejede edi. Men ózim de samuray boldım![35]" Federico Fellini Kurosawanı "kino avtorı bolıwı kerek bolǵan barlıq nárselerdiń eń úlken tiri úlgisi" dep esaplaydı[36]. [1] Steven Spielberg Kurosawanıń kinematografiyalıq kózqarasın óziniń kózqarasın qáliplestiriw sıpatında keltiredi[37]. 1992-jılı San-Francisko xalıqaralıq kinofestivalında rejissyorlıqtaǵı ómirlik jetiskenligi ushın Akira Kurosawa sıylıǵı menen sıylıqlanǵan Satyajit Rey[38] Rashomon haqqında aldınıraq:

Filmniń maǵan tásiri (birinshi ret 1952-jılı Kalkuttada kórgenimde) elektr tásiri boldı. Men onı izbe-iz úsh mártebe kórdim hám hár saparı kino dóretiwshiliginiń hár bir tárepi boyınsha rejissyordıń húkimdarlıǵın bunshelli dálilleytuǵın hám kózdi qamastıratuǵın basqa film barma eken dep oyladım[39].

Roman Polanski Kurosawanı Fellini hám Orson Welles penen birge eń jaqsı kóretuǵın úsh kinorejissyorlardıń biri dep esaplap, maqtaw ushın "Seven Samurai", "Throne of Blood" hám "The Hidden Fortress" filmlerin tańladı[40]. Bernardo Bertolucci Kurosawanıń tásirin áhmiyetli dep esapladı: "Kurosawanıń filmleri hám Fellinidiń lázzetli turmısı meni kino rejissyorı bolıwǵa iytermelegen nárseler edi[41]". Andrei Tarkovsky Kurosawanı óziniń súyikli filmlerinen biri sıpatında tilge alıp, "Seven Samurai"dı óziniń súyikli on filminen biri sıpatında atap ótti[42]. Sidney Lumet Kurosawanı "kino rejissyorlarınıń Betxoveni" dep ataǵan[43]. Werner Herzog ózi menen tuwısqanlıq sezetuģın kino dóretiwshileri hám súygen filmleri haqqında pikir júrgizedi:

Griffit - ásirese, onıń "Birth of a Nation" hám "Broken Blossoms" - Murnau, Buñuel, Kurosawa hám Eyzenshteynniń "Ivan Groznıy (1944-jıl film) |Ivan Groznıy]]" atlı shıǵarmaları... Maǵan Dreyertıń "The Passion of Joan of Arc", Pudovkin’s ’’Storm Over Asia’’ hám Dovzhenkonıń "Earth’’, ... Mizoguchi’s ’’Ugetsu Monogatari’’" filmleri unaydı, ... Mizoguchinıń "Ugetsu monogatari" ı, Satyajit Raydıń " The Music Room " ... Men Kurosawa qalayınsha "Rashomon" sıyaqlı jaqsı bir nárse jaratqanına hayran qalaman; teń salmaqlıq hám aǵıs tolıq, ol keńislikti sonday jaqsı teń salmaqlı túrde paydalanadı. Bul táriyxta islengen eń jaqsı filmlerden biri[44].

Kritika

[redaktorlaw | derekti redaktorlaw]
Jacques Rivette, Franciyanıń "Jańa tolqını"nıń belgili sınshısı, Mizoguchi dóretiwshiligin Kurosawanıń dóretiwshiligine salıstırǵanda tolıq yapon dárejesinde bahalaǵan.

"Ugetsu" (1953) hám "Sansho the Bailiff" (1954) teatrlarınıń direktorı Kenji Mizoguchi Kurosawadan on bir jas úlken bolǵan. 1950-jıllardıń ortalarınan keyin Franciyanıń "Jańa tolqın" partiyasınıń ayırım sınshıları Kurosawadan qaraǵanda Mizoguchtı jaqsı kóre basladı. "Jańa tolqın" sınshısı hám kinorejissyor Jacques Rivette, ásirese, Mizoguchi jumısı bir waqıttıń ózinde tolıq yapon hám shınında universal bolǵan jalǵız yapon rejissyori dep esapladı[45]; Kurosawa, kerisinshe, Batıs kinosı hám mádeniyatınan kóbirek tásir kórsetedi dep esaplanadı, bul pikir qarama-qarsılıqqa sebep bolmaqta[46].

Kurosawa Production kompaniyası

[redaktorlaw | derekti redaktorlaw]

2011-jıldıń sentyabr ayında Kurosawanıń kópshilik filmleri hám islep shıǵarılmaǵan scenariylerine remeyk huqıqları Akira Kurosawa 100 Project tárepinen Los-Anjeles qalasındaǵı Splendent kompaniyasına berilgeni haqqında xabar berildi. "Splendent" basshısı Sakiko Yamadanıń aytıwınsha, "zamanagóy kino dóretiwshilerine kino tamashagóyleriniń jańa áwladın bul umıtılmas waqıyalar menen tanıstırıwǵa járdemlesiw"di maqset etken[47].

1959-jılı shólkemlestirilgen "Kurosawa Production Co" kompaniyası Kurosawa miyrasınıń kóplegen táreplerin qadaǵalawdı dawam ettirmekte. Kompaniyanıń házirgi basshısı direktordıń balası Hisao Kurosawa bolıp tabıladı. Onıń Amerikadaǵı "Kurosawa Enterprises" kárxanası Los-Anjeles qalasında jaylasqan. Kurosawanıń shıǵarmalarına bolǵan huqıqlar sonda Kurosawa Production hám ol islegen kinostudiyalar, atap aytqanda, Toho tárepinen qolǵa kirgizilgen. Keyin bul huqıqlar Akira Kurosawa 100 joybarına berilgen. 2011-jılı L.A.da jaylasqan Splendent kompaniyasına qayta berilgen[48]. Kurosawa Production 2003-jıl dekabr ayında shólkemlestirilgen hám Hisao Kurosawa tárepinen basqarılatuǵın Akira Kurosawa Foundation menen tıǵız birge isleydi. Qor hár jılı qısqa filmler tańlawın shólkemlestiredi hám Kurosavaǵa baylanıslı joybarlardı, sonıń ishinde, rejissyor ushın estelik muzeyin qurıw boyınsha jaqında shkafqa qoyılǵan joybarǵa basshılıq etedi[49].

Film studiyası

[redaktorlaw | derekti redaktorlaw]

1981-jılı Yokogamada Kurosawa kinostudiyası ashılıp, sonnan berli Yaponiyada qosımsha eki orın iske túsirilgen[50]. Arxiv materiallarınıń úlken toplamı, sonıń ishinde, skanerlengen scenariyler, fotosúwretler hám jańalıqlar haqqındaǵı maqalalar Kurosawa Production menen birgelikte Ryukoku universiteti Sanlı arxivler izertlew orayı tárepinen júrgiziletuǵın yapon menshik saytı Akira Kurosawa Digital Archive arqalı paydalanıwǵa tapsırıladı[51].

Anaheim universiteti Akira Kurosawa kino mektebi.

[redaktorlaw | derekti redaktorlaw]

Anaheim universiteti Kurosawa Production hám Kurosawa shańaraǵı menen birgelikte 2009-jıldıń báhárinde Anaheim universiteti Akira Kurosawa kino mektebin shólkemlestiredi. Anaheim universitetiniń Akira Kurosawa kino mektebi dúnyanıń kóplegen eń ullı kino dóretiwshileri tárepinen qollap-quwatlanatuǵın sanlı kinematografiya boyınsha onlayn súwretlew óneri magistrin (MFA) usınadı[52].

Kurosawa restoran toparı

[redaktorlaw | derekti redaktorlaw]
Teppanyaki Kurosawa restoranı Tsukiji qalasındaǵı kishi kóshede jaylasqan, Tokio.

Kurosawa yapon asxanasınıń bilimdanı sıpatında belgili bolǵan. Sonıń ushın Kurosawa shańaraqlıq qorı onıń óliminen keyin 1999-jılı Kurosawa restoranlar toparın shólkemlestirip, Tokio aymaǵında shańaraq atı menen atalǵan tórt restoran ashtı. Nagatacho Kurosawa Shabu-shabu, Teppanyaki Kurosawa Tsukiji, Keyaki Kurosawa Nishi-Azabu, soba, Udon Kurosawa Roppongi. Barlıq tórt orın da Kurosawanıń jaslıq dáwirindegi Meiji dáwirin eske túsiriw hám Kurosawanıń karyerası haqqındaǵı esteliklerdi sáwlelendiriw maqsetinde islengen. 2023-jıl jaǵdayına muwapıq, házirgi waqıtta tek Tsukiji islep tur. Sonday-aq, dúnya boylap bir qatar isbilermenler Akira hám múlkke baylanısı bolmaǵan halda Kurosava húrmetine restoran hám kárxanalar ashqan[53][54].

Filmografiya

[redaktorlaw | derekti redaktorlaw]

Kurosawanıń shıǵarmalarınıń tolıq dizimi televidenie, teatr hám ádebiyattaǵı jumıslarınan tısqarı onıń filmlerin de óz ishine aladı.

Hújjetli filmler

[redaktorlaw | derekti redaktorlaw]

Kurosawanıń ómiri hám dóretiwshiligine baylanıslı qısqa hám tolıq metrajlı hújjetli filmler onıń dóretiwshilik gúllep-jasnaǵan dáwirinde de, óliminen keyin de kóplep islengen. Francuz video essesi rejissyorı Chris Marker tárepinen "AK" Kurosawa "Ran" ústinde islep atırgan waqıtta súwretke alınǵan; biraq hújjetli film filmniń isleniwinen kóre, Kurosawanıń uzaq, biraq ádepli shaxsına kóbirek itibar qaratadı[55][56]. Kurosawanıń ómiri hám onnan keyin islep shıǵarılǵan shıǵarmaları haqqındaǵı basqa hújjetli filmlerge tómendegiler kiredi:

  • Kurosawa: The Last Emperor (Alex Cox, 1999)
  • A Message from Akira Kurosawa: For Beautiful Movies (Hisao Kurosawa, 2000)[57]
  • Kurosawa (Adam Low, 2001)[58]
  • Akira Kurosawa: It Is Wonderful to Create (Toho Masterworks, 2002)[57]
  • Akira Kurosawa: The Epic and the Intimate (2010)[59]
  • Kurosawa's Way (Catherine Cadou, 2011)[60]
  • Life Work of Akira Kurosawa (Mitsuhiko Kawamura, 2023)[61]
  • Searching For Kurosawa (Richard Rowland, 2025)[62]

Sıylıqları

[redaktorlaw | derekti redaktorlaw]

Kurosawa húrmetine eki kino sıylıǵı da berilgen. Akira Kurosawanıń rejissyorlıq baǵdarındaǵı ómirlik jetiskenligi ushın sıylıǵı San-Francisko xalıqaralıq kinofestivalı dawamında, Akira Kurosawa sıylıǵı bolsa Tokio xalıqaralıq kinofestivalı dawamında tapsırıladı[63][64].

Kurosawa, sonday-aq, bir qatar mámleketlik sıylıqlar menen sıylıqlanǵan, sonıń ishinde, 1984-jılı Franciyanıń Húrmet Legionı oficeri hám 1986-jılı Italiya Respublikasınıń Húrmet ordeni ricarı, 1985-jılı óziniń tuwılǵan jeri Yaponiyadan Mádeniyat ordeni menen sıylıqlanǵan birinshi kinorejissyor. Ol qaytıs bolgannan keyin, Kazoku aristokratiyası dárejesindegi dvoryanlıq ataqtıń zamanagóy ekvivalenti bolgan kishi úshinshi sud dárejesi menen tán alınǵan[65].

Derekler

[redaktorlaw | derekti redaktorlaw]
  1. 1 2 Bibliothèque nationale de France BnF authorities (fr.): ashıq maǵlıwmatlar platforması. 2011.
  2. 1 2 Sato T. Kurosawa Akira // Encyclopædia Britannica (ing.).
  3. 1 2 Akira Kurosawa // SNAC (ing.). 2010.
  4. 1 2 Akira Kurosawa // Brockhaus Enzyklopädie (alm.). F.A. Brockhaus, 1796.
  5. 1 2 Brozović D., Ladan T. Kurosawa Akira // Hrvatska enciklopedija (xorv.). LZMK, 1999. 9272 b.
  6. 1 2 abART.
  7. ↑ San Juan 2018, s. 11
  8. 1 2 3 Galbraith 2002, ss. 14–15.
  9. ↑ Galbraith 2002, s. 14.
  10. ↑ Kurosawa 1983, s. 17
  11. ↑ Kurosawa 1983, ss. 5–7
  12. ↑ Kurosawa 1983, ss. 12–13
  13. ↑ Galbraith 2002, s. 16.
  14. ↑ Kurosawa 1983, ss. 51–52
  15. ↑ Prince, s. 302
  16. ↑ Kurosawa 1983, s. 17
  17. ↑ Galbraith 2002, s. 19.
  18. ↑ Galbraith 2002, ss. 604–608.
  19. ↑ Galbraith 2002, ss. 576–583.
  20. ↑ «Search Results». Academy Award Acceptance Speech Database. Academy of Motion Picture Arts and Sciences. 2010-jıl 17-fevral sánesinde túp nusqadan arxivlendi. Qaraldı: 2017-jıl 12-iyun.
  21. ↑ "Oscars 'a fine night for the Irish'". The Daily Spectrum: p. 14. March 28, 1990. https://www.newspapers.com/image/288377867/.
  22. ↑ Kurosawa 2008, p. 131, reprinted from John Powers interview, L.A. Weekly, 4 April 1986, pp. 45–47
  23. ↑ Kurosawa 1983, ss. 193–194, 197–198
  24. ↑ Galbraith 2002, ss. 10, 41–42, 374–375.
  25. ↑ «Observations on Film Art: Kurosawa's Early Spring» (2009-jıl 8-dekabr). Qaraldı: 2017-jıl 12-iyun.
  26. ↑ Seven Samurai, DVD bonus featurette: Seven Samurai: Origins and Influences, Joan Mellen commentary
  27. ↑ Galbraith 2002, s. 41.
  28. ↑ «The 50 greatest directors and their 100 best movies». entertainment weekly.com April 19, 1996. Qaraldı: 2020-jıl 27-oktyabr.
  29. ↑ «BFI – Sight & Sound – Top Ten Poll 2002 Poll – The Critics' Top Ten Directors». 2011-jıl 23-iyun sánesinde túp nusqadan arxivlendi.
  30. ↑ «The Greatest Directors Ever by Total Film Magazine». Filmsite.org. 2014-jıl 2-iyul sánesinde túp nusqadan arxivlendi. Qaraldı: 2009-jıl 19-aprel.
  31. ↑ «The 25 Most Influential Directors of All Time». MovieMaker (2002-jıl 7-iyul).
  32. ↑ «Greatest Film Directors». filmsite.org.
  33. ↑ «ASIANOW – Asiaweek – Asian of the Century – Kurosawa Akira – 12/10/99». 2011-jıl 27-yanvar sánesinde túp nusqadan arxivlendi. Qaraldı: 2017-jıl 8-iyun.
  34. ↑ Maunula. «AK100 World Tour website». Akira Kurosawa info (2008-jıl 21-sentyabr). Qaraldı: 2017-jıl 9-iyun.
  35. ↑ Sano 1986, s. 241.
  36. ↑ Fellini, s. 49
  37. ↑ Warren, Adrian (June 11, 2014). "'Seven Samurai' Spawned a Subgenre All of Its Own, PopMatters". PopMatters. https://www.popmatters.com/182639-seven-samurai-2495651387.html.
  38. ↑ «Awards and Tributes: Satyajit Ray». San Francisco International Film Festival: The First to Fifty. San Francisco Film Society. Qaraldı: 2008-jıl 8-aprel.
  39. ↑ Ray, s. 180
  40. ↑ Morrison, s. 160
  41. ↑ Kurosawa: The Last Emperor, Bernardo Bertolucci interview
  42. ↑ Lasica, Tom «Tarkovsky's Choice». Nostalghia.com. Qaraldı: 2017-jıl 10-iyun.
  43. ↑ «Let's Talk About the Master – An Ode to Akira Kurosawa». The Student (2015-jıl 10-noyabr).
  44. ↑ Cronin 2014.
  45. ↑ Thompson, Rustin «Beauty Beneath the Brutality: Japanese Masters Mizoguchi and Ozu». MovieMaker (1998-jıl 1-dekabr). 2019-jıl 20-aprel sánesinde túp nusqadan arxivlendi. Qaraldı: 2017-jıl 7-iyun.
  46. ↑ Bock 1978, s. 35
  47. ↑ Patterson, John (September 1, 2011). "Why Hollywood can't get enough Akira Kurosawa remakes". The Guardian. https://www.theguardian.com/film/2011/sep/01/akira-kurosawa-remakes.
  48. ↑ Patterson, John (September 1, 2011). "Why Hollywood can't get enough Akira Kurosawa remakes". The Guardian. https://www.theguardian.com/film/2011/sep/01/akira-kurosawa-remakes.
  49. ↑ Maunula, Vili «Plans for Akira Kurosawa museum officially abandoned». Akira Kurosawa info (2010-jıl 5-iyun). Qaraldı: 2017-jıl 7-iyun.
  50. ↑ «Kurosawa Film Studio» (ja). Kurosawa Film Studio Co. Ltd.. 2009-jıl 5-noyabr sánesinde túp nusqadan arxivlendi. Qaraldı: 2017-jıl 10-iyun.
  51. ↑ «bluesky» (ja). SGI Japan Ltd.. Qaraldı: 2018-jıl 2-iyul.
  52. ↑ «The Anaheim University Akira Kurosawa School of Film – Online MFA in Digital Filmmaking». Anaheim University. 2014-jıl 21-iyul sánesinde túp nusqadan arxivlendi. Qaraldı: 2012-jıl 22-sentyabr.
  53. ↑ Lindsay, Dennis (November 23, 2015). "Kurosawa Restaurant Tokyo". https://www.thebetterlivingindex.com/kurosawa-restaurant-tokyo/.
  54. ↑ «Kurosawa». Kurosawa Restaurant Group. Qaraldı: 2023-jıl 16-mart.
  55. ↑ «A.K.». festival-cannes.com. Qaraldı: 2009-jıl 28-iyun.
  56. ↑ Kehr. «A.K.». Chicago Reader (1986-jıl 7-mart). 2021-jıl 14-aprel sánesinde túp nusqadan arxivlendi. Qaraldı: 2017-jıl 24-iyun.
  57. 1 2 Maunula. «Documentaries on Akira Kurosawa». Akira Kurosawa info (2015-jıl 16-noyabr). Qaraldı: 2018-jıl 30-iyun.
  58. ↑ WH. „Kurosawa“. Time Out. London. Qaraldı: June 24, 2017.
  59. ↑ «Ran (Blu-ray)». Oldies.com. Qaraldı: 2017-jıl 24-iyun.
  60. ↑ «Akira Kurosawa's Dreams». The Criterion Collection. Qaraldı: 2017-jıl 21-iyun.
  61. ↑ «Life Work of Akira Kurosawa». IMDb. Qaraldı: 2025-jıl 24-iyun.
  62. ↑ «Searching For Kurosawa». Instagram. Qaraldı: 2025-jıl 24-iyun.
  63. ↑ «Awards & Tributes». San Francisco Film Society. Qaraldı: 2017-jıl 9-iyun.
  64. ↑ "Mikhalkov given Kurosawa Award". https://variety.com/2008/film/features/mikhalkov-given-kurosawa-award-1117994692/.
  65. ↑ «黒澤明». praemiumimperiale.org.

Qosımsha oqıw ushın

[redaktorlaw | derekti redaktorlaw]
  • Buchanan, Judith (2005). Shakespeare on Film. Pearson Longman.  ISBN 0-582-43716-4.
  • Burch, Nöel (1979). To the Distant Observer: Form and Meaning in the Japanese Cinema. University of California Press.  ISBN 0-520-03605-0.
  • Cowie, Peter (2010). Akira Kurosawa: Master of Cinema. Rizzoli Publications.  ISBN 0-8478-3319-4.
  • Davies, Anthony (1990). Filming Shakespeare's Plays: The Adaptations of Laurence Olivier, Orson Welles, Peter Brook and Akira Kurosawa. Cambridge University Press.  ISBN 0-521-39913-0.
  • Desser, David (1983). The Samurai Films of Akira Kurosawa (Studies in Cinema No. 23). UMI Research Press.  ISBN 0-8357-1924-3.
  • Leonard, Kendra Preston (2009). Shakespeare, Madness, and Music: Scoring Insanity in Cinematic Adaptations. Plymouth: The Scarecrow Press.  ISBN 0-8108-6946-2.
  • Sorensen, Lars-Martin (2009). Censorship of Japanese Films During the U.S. Occupation of Japan: The Cases of Yasujiro Ozu and Akira Kurosawa. Edwin Mellen Press.  ISBN 0-7734-4673-7. 
  • Wild, Peter. (2014) Akira Kurosawa Reaktion Books  
«https://kaa.wikipedia.org/w/index.php?title=Akira_Kurosawa&oldid=230006» saytınan alınǵan