Kontentke ótiw

Alain Connes

Wikipedia — erkin enciklopediya
Alen Konn
Alain Connes
Alen Konn, 2004-jıl
Alen Konn, 2004-jıl
Tuwılǵan sánesi1-aprel 1947(1947-04-01)[1][2] (79 jasta)
Tuwılǵan jeriDraguignan, Franciya
Ilimiy tarawımatematika
Saytalainconnes.org

Alain Connes (Lua error Modul:IPA moduli ishindegi 184 jolında: invalid option '%l' to 'format'.; 1947-jıl 1-aprel) — operator algebraları hám kommutativ emes geometriyanı úyreniwge qosqan úlesi menen tanılǵan francuz matematigi. Ol Collège de France, Joqarı ilimiy izertlewler institutı, Ogayo shtatı universiteti hám Vanderbilt universitetiniń professorı bolǵan. Ol 1982-jılı Fields medalı menen sıylıqlanǵan[3][4][5][6].

Karyerası

[redaktorlaw | derekti redaktorlaw]

Alain Connes Marseldegi Lycée Saint-Charleste oqıǵan, soń Thiers liceyindegi «Joqarı mekteplerge tayarlıq klasları» studentı bolǵan. 1966-jıldan 1970-jılǵa shekem Parijdegi École normale supérieure joqarı mektebinde oqıp, 1973-jılı Pier hám Mariya Kyuri universitetinde Jacques Dixmier basshılıǵında PhD dárejesin alǵan[4].

1970-jıldan 1974-jılǵa shekem Franciya milliy ilimiy izertlew orayında (CNRS) ilimiy xızmetker bolıp isledi hám 1975-jılı Kanadadaǵı Kuinz universitetinde mirát etilgen professor lawazımında boldı[7].

1976-jılı Franciyaǵa qaytıp kelip, 1980-jılǵa deyin Pier hám Mariya Kyuri universitetinde professor bolıp isledi, al 1981–1984-jıllar aralıǵında CNRS-te xızmet etti. Bunnan tısqarı, 1979-jıldan baslap Joqarı ilimiy izertlewler institutında Léon Motchane kafedrasın basqarıp keledi[8]. 1984-jıldan 2017-jılda pensiyaǵa shıqqanǵa deyin Collège de France-tıń Analiz hám geometriya kafedrasına basshılıq etti[7][9].

Sonday-aq, ol 2003–2012-jıllar aralıǵında Vanderbilt universitetinde[10], al 2012–2021-jıllar aralıǵında Ogayo shtatı universitetinde eń húrmetli professor bolıp isledi.

İlimiy izertlewleri

[redaktorlaw | derekti redaktorlaw]

Connes-tiń tiykarǵı ilimiy izertlewleri operator algebraları átirapında bolǵan. Kommutativ emes geometriyadan tısqarı, ol óz jumısların matematikanıń hár túrli tarawlarında, sonday-aq sanlar teoriyası hám differencial geometriyada qolladı[4][11][5][6]. 1990-jıllardan baslap ol kommutativ emes geometriyanı rawajlandırdı[12].

1970-jıllardaǵı fon Neyman algebraları boyınsha dáslepki jumıslarında injektiv fon Neyman faktorların derlik tolıq klassifikaciyalawǵa eristi. Ol sonday-aq Connes-tiń kiritiw mashqalasın qáliplestirdi.

Bunnan keyin ol operatorlıq K-teoriya hám indeksler teoriyasına úles qostı, bular aqır-ayaǵında Baum–Connes boljamına alıp keldi. Ol sonday-aq 1980-jıllardıń basında kommutativ emes differencial geometriyanı úyreniwdegi birinshi qádem retinde cikllı kohomologiyanı kiritdi[13][14][15][16].

Ol Nikola Burbaki toparınıń aǵzası boldı[17]. Kóp jıllar dawamında Henri Moscovici menen tıǵız sheriklikte isledi[4].

Qosımsha qarań

[redaktorlaw | derekti redaktorlaw]

Derekler

[redaktorlaw | derekti redaktorlaw]
  1. ↑ MacTutor History of Mathematics archive. 1995.
  2. ↑ Alain Connes // SNAC (ing.). 2010.
  3. ↑ O'Connor, John; Robertson, Edmund «Alain Connes» (en). MacTutor History of Mathematics archive. Qaraldı: 2023-jıl 19-may.
  4. 1 2 3 4 Jackson, Allyn «Interview with Alain Connes» (en). Celebratio Mathematica (2021). Qaraldı: 2023-jıl 18-may.
  5. 1 2 Skandalis, Georges; Goldstein, Catherine (2007). "An interview with Alain Connes, part I". EMS Newsletter (European Mathematical Society) 63: 25–30. https://ems.press/content/serial-issue-files/13664.
  6. 1 2 Skandalis, Georges; Goldstein, Catherine (2008). "An interview with Alain Connes, part II". EMS Newsletter (European Mathematical Society) 67: 29–33. https://ems.press/content/serial-issue-files/13672.
  7. 1 2 «Curriculum Vitae». Alain Connes (2021-jıl 22-aprel). Qaraldı: 2022-jıl 8-sentyabr.
  8. ↑ «Alain Connes, emeritus professor since 2017». IHES. Qaraldı: 2023-jıl 26-may.
  9. ↑ «Alain Connes» (fr). Collège de France (2022-jıl 11-aprel). Qaraldı: 2023-jıl 26-may.
  10. ↑ «World-class mathematician joins Vanderbilt faculty» (en-US). Vanderbilt University (2003-jıl 4-sentyabr). Qaraldı: 2023-jıl 18-may.
  11. ↑ Alexander Hellemans, "The Geometer of Particle Physics" Scientific American, 24 July 2006
  12. ↑ Sabine Hossenfelder. Lost in Math: How Beauty Leads Physics Astray. Basic Books, 2018. ISBN 978-0465094257. 
  13. ↑ Moore, Calvin (1982). "The work of Alain Connes". Notices of the American Mathematical Society 29 (6): 499–501. https://www.ams.org/journals/notices/198210/198210FullIssue.pdf?cat=fullissue&trk=fullissue198210.
  14. ↑ Seda, Anthony Karel (1984). "One aspect of the work of Alain Connes". Irish Mathematical Society Newsletter 11: 38–48. doi:10.33232/BIMS.0011.38.48. https://www.irishmathsoc.org/nl11/nl11_38-48.pdf.
  15. ↑ Lesniewski, Andrew (1997). "Noncommutative Geometry". Notices of the American Mathematical Society 44 (7): 800–805. https://www.ams.org/notices/199707/lesniewski.pdf.
  16. ↑ Cornelissen, Gunther; Landsman, Klaas; van Suijlekom, Walter (2010). "The flashes of insight never came for free". Nieuw Archief voor Wiskunde 11 (5): 250–256. https://www.nieuwarchief.nl/serie5/pdf/naw5-2010-11-4-250.pdf.
  17. ↑ Mashaal, Maurice. Bourbaki: a secret society of mathematicians. American Mathematical Society, 2006 — 18 bet. ISBN 978-0-8218-3967-6. 

Sırtqı siltemeler

[redaktorlaw | derekti redaktorlaw]
«https://kaa.wikipedia.org/w/index.php?title=Alain_Connes&oldid=215485» saytınan alınǵan