Aleksandr Lukashenko

Aleksandr Grigoryevich Lukashenko
Aleksandr Grigoryevich Lukashenko
belorussha: Alyaksandr Rıgoravıch Lukashenka
	Fayl:Lukashenko, 2024-jıl
Belarus Prezidenti
	Wákillik dáwiri; 1994-jıl 20-iyul 2020-jılǵı Belarustaǵı prezident saylawınan berli ayırım mámleketler Lukashenkonı Belarustıń tolıq huqıqlı prezidenti dep tán almaydı. —
Húkimet baslıǵı	Mikhail Chigir * Sergey Ling * Vladimir Yermoshin * Gennadiy Novitskiy * Sergey Sidorskiy * Mikhail Myasnikovich * Andrey Kobyakov * Sergey Rumas * Roman Golovchenko
Aldınǵı isker	Lawazım dúzildi, Belarus Joqarı Keńesi baslıǵı sıpatında Mechislav Grib
Belarus Xalıq Assambleyasınıń baslıǵı
	Wákillik dáwiri; 2024-jıl 24-aprel —
Awqamlas Mámleket Joqarı Mámleketlik Keńesiniń baslıǵı
	Wákillik dáwiri; 2000-jıl 26-yanvar —
Belarus Joqarǵı Keńesi 12-shaqırıǵınıń deputatı
	Wákillik dáwiri; 1990-jıl 15-may — 1994-jıl 20-iyul
Jeke maǵlıwmatları
Tuwılǵan sáne	30-avgust 1954-jılı (72 jasta)
Tuwılǵan jeri	Vitebsk wálayatı, Belarus SSR, SSSR
Siyasiy partiyası	Partiyasız (1991–); Белая Русь (2007–); Demokratiya ushın Kommunistler (1991–1992); Sovet Awqamı Kommunistlik Partiyası (1979–1991)
Ómirlik joldası	Galina Rodionovna Lukashenko
Balaları	Viktor; Dmitriy; Nikolay;
Anası	Ekaterina Lukashenko
Dini	ateizm
Websaytı	president.gov.by/be

Aleksandr Grigoryevich Lukashenko (belarussha: Alyaksandr Rıgoravıch Lukashenka; 1954-jıl 30-avgust, Vitebsk wálayatı) — belarus siyasatshısı, 1994-jıldan berli xızmettegi Belarus tariyxındaǵı birinshi hám jalǵız prezident, usılayınsha házirgi Evropada hákimiyatta eń uzaq otırǵan mámleket baslıǵı.

Siyasiy karyerasına deyin Lukashenko sovxozǵa basshılıq etken, SSSR Shegara áskerleri menen Sovet armiyasında xızmet etken. 1990-jılı ol Belarus SSR Joqarı Keńesine deputat bolıp saylandı. SSSR ıdıraǵannan keyin ol Belarus Joqarı Keńesi waqtınsha Korrupsiyaǵa qarsı komitetiniń baslıǵı boldı. Jańa Konstitutsiya qabıllanǵannan keyin 1994-jılı ótkerilgen mámlekettiń birinshi prezident saylawında Lukashenko jeńiske eristi.

Ekonomikalıq shok terapiyasına qarsı shıǵıp, tiykarǵı óndiris-kárxanaların mámleketlik menshik etip qaldırǵan Lukashenko Belarustı postsovetlik mákan-jaydaǵı basqa mámleketlerde bolǵanday awır recessiyadan saqlap qaldı. Sovetlik ideologiyaǵa jaqın siyasattı ustanǵan Lukashenko 1995-jılǵı tartıslı referendumnıń nátiyjesinde rus tilin saqlap qaldı hám mámleketlik belgilerge sovetlik simvolikanı qaytardı.

Tap sol referendum járdemi menen Lukashenko jańa wákilliklerge iye boldı: ol endi Joqarı Keńesti qálegen waqıtta tarata alatuǵın boldı. 1996-jılǵı referendum nátiyjesinde ońıń hákimiyatı jáne de bеkkemlendi. Sol waqıttan berli Lukashenkonıń basqarıwı avtoritar bolıp keldi hám ózi «Evropanıń sońǵı diktatorı» atandı. Xalıqaralıq baqlawshılar Belarustaǵı saylawlardı (Lukashenkonıń birinshi jeńisin esapqa almaǵanda) ádil hám erkin dep tán almadı. Húkimet qarsılaslarǵa qısım kórsetedi, ǵalaba xabar qurallarınıń erkinligin shekleydi. Nátiyjede birneshe batıs húkimetleri Lukashenko hám basqa da belaruslıq shınovniklerge sanksiya engizdi. 2020-jılǵı saylawdaǵı Lukashenkonıń jeńisi tartıslı bolıp shıqtı hám nátiyjede 2020—2021-jılları el tariyxındaǵı eń úlken narazılıq akciyaları bolıp ótti. Usılayınsha Ullı Britaniya, Amerika Qurama Shtatları hám Evropa Awqamı Lukashenkonı eldiń prezidenti sıpatında tán almaytuǵın boldı.

Batıs áleminen ajıralıwı sebepli Belarus Rossiyaǵa gárezli mámleketke aylandı. Bul qubılıs Vladimir Putin hákimiyatınıń bеkkemleniwi menen jáne de kúsheydi. Lukashenko, bunnan tısqarı, Belarus hám Rossiya arasındaǵı Awqamlas mámleket dúziliwine úlken úles qostı; bul awqam arqalı belaruslar hám rossiyalılar eki el arasında erkin háreketlene alatuǵın boldı.

Derekler