Kontentke ótiw

Anar Rızaev

Wikipedia — erkin enciklopediya
Anar
Anar Rəsul oğlu Rzayev
Tolıq atıAnar Rásul ulı Rızaev
Ádebiy laqabıAnar
Tuwılǵan sánesi14-mart 1938(1938-03-14)[1] (88 jasta)
Milletiázerbayjanlı
Dóretiwshilik túrijazıwshı, shayır, awdarmashı, ssenariyshi
Oqıǵan jeriÁzerbayjan Mámleketlik Universiteti
Dóretiwshilik jılları1960 — házirge shekem
Shıǵarmalarınıń tiliázerbayjansha
Birinshi kitabı«Keçən ilin son gecəsi», «Bayram həsrətində» (1960)
ÁkesiRásul Rza
AnasıNigar Ráfibeyli
Ómirlik joldasıZemfira Saparova
PerzentleriGünel Anarqızı
Tural Rızaev
AtaqlarıÁzerbayjan Respublikası xalıq jazıwshısı

Anar (tolıq atı: Anar Rasul ulı Rızaev;) — ázerbayjanlı jazıwshı, shayır, awdarmashı, scenarist, Ázerbayjan Jazıwshılar awqamınıń baslıǵı, Ázerbayjan Respublikasınıń xalıq jazıwshısı.

Shańaraǵı

[redaktorlaw | derekti redaktorlaw]

Anardıń ákesi shayır Rasul Rıza, anası shayır hayal Nigar Ráfibeyli. Anar anası tárepinen Ázerbayjannıń belgili jámiyetlik hám mámleketlik ǵayratkeri, Ázerbayjan Xalıq Respublikasınıń dáslepki densawlıqtı saqlaw ministri hám Genje qalasınıń general-gubernatorı bolǵan Xudadat bey Ráfibeyliniń aqlıǵı esaplanadı. Ákesi tárepinen bolsa Mámmetxanlılar áwladınan bolıp tabıladı. Familiyaları úlken babası, Shiyni hám bir qatar awıllardıń mülkdarı bolǵan Mámmedyar ulı Mámmetxan menen baylanıslı. Bayat boyınan, Shaxseven taypasınan bolǵan Mámmetxan XIX ásirdiń ortalarında rus áskerleri menen soqlıǵısıwdan soń zindanǵa taslanadı hám ol jerde uwlandırıw arqalı óltiriledi. Mámmetxannıń shawlıǵı, Rasuldıń ákesi Ibrahim Mámmetxanlı Góychayda mirzalıq etken hám sawda menen shuǵıllanǵan. 1915-jılı Bakuda qaytıs bolǵan hám Chemberekentte jerlengen.

1913-jıl 29-iyunda Genjede tuwılǵan Nigar xanım Ráfibeyli belgili Ráfibeyliler áwladınan bolıp tabıladı. Ákesi tárepinen babası Álekber bey Ráfibeyli – el aqsaqalı, aǵartıwshı, Ázerbayjanda dáslepki siyasiy partiya bolǵan «Difai» partiyasınıń tiykarın salıwshılardan biri.

Álekber beydiń birden-bir ulı, Nigar xanımnıń ákesi Xudadat bey dáslepki joqarı bilimli xirurglardan bolıp tabıladı. Xarkov Medicina universitetin pitirgennen soń 17 jıl dawamında Genje emlewxanasınıń bas shıpakeri hám shıpakerler jámiyetiniń baslıǵı retinde islegen.

1918-jılı Genjede ǵárezsiz Ázerbayjan Xalıq Respublikası qurılǵan waqıtta Xudadat bey Ráfibeyli Fátáli xan Xoyskiydiń húkimetinde dáslepki den sawlıqtı saqlaw ministri bolǵan, bir jıldan soń bolsa Gánje general-gubernatorı lawazımına tayınlanǵan. 1920-jıl apreldegi bolshevikler awdarıspaǵınan soń qamaqqa alınǵan hám Genje kóterilisin shólkemlestiriwde ayıplanıp atıp óltirilgen.

Ómiri

[redaktorlaw | derekti redaktorlaw]
Ázerbayjannıń bir topar mádeniyat hám kórkem óner ǵayratkerleriniń Prezident Ilham Aliev hám birinshi xanım Mexriban Alieva menen ushırasıwı waqtında. 1-mart 2019-jıl[2].

Anar 1945-jılı 10 jıllıq muzıka mektebine (házirgi Búlbúl atındaǵı mektep) oqıwǵa kirgen hám 1955-jılı usı mektepti gúmis medal menen pitirgen. Birinshi klastan onınshı klasqa shekem Zemfira Saparova menen birge oqıǵan.

1955-jılı Anar Ázerbayjan Mámleketlik universitetiniń filologiya fakultetine, Zemfira bolsa konservatoriyaǵa kirgenine qaramastan, jolları ayrılmaǵan, atastırılǵan hám turmıs qurǵan. Toyları 1962-jıl 27-yanvarda bolǵan.

Anar hám Zemfira xanımnıń eki perzenti bar. Úlken ulı Tural arabtanıwshı hám diplomat, Ázerbayjannıń Mısır Arab Respublikasındaǵı elshisi, qızı Günel bolsa Baku Mámleketlik universitetiniń shıǵıstanıw fakultetin pitirgen.

Xızmeti

[redaktorlaw | derekti redaktorlaw]

Anar 1991-jıl mart ayında Jazıwshılardıń IX Qurıltayında bir awızdan Ázerbayjan Jazıwshılar Awqamınıń baslıǵı etip saylanǵan. 1997-jıl 30-oktyabrde Jazıwshılardıń X Qurıltayında bir awızdan qaytadan Ázerbayjan Jazıwshılar Awqamınıń baslıǵı etip saylanǵan.

1991-jılı Ázerbayjan Respublikası Joqarǵı Soveti Milliy Keńesiniń dáslepki májilisin Anar alıp barǵan. Anar 1995- hám 2000-jılları Ázerbayjan Respublikasınıń Milliy Májilisi deputatı etip saylanǵan. Ol Milliy Májilistiń mádeniyat komissiyasınıń baslıǵı bolǵan. Bul komissiyanıń mádeniyat, taryx hám arxitektura esteliklerin qorǵaw, kinematografiya haqqında hám t.b. islep shıqqan nızamları parlament tárepinen qabıl etilgen.

1995-jılı Ázerbayjan Respublikası Konstituciya Komissiyasınıń aǵzası bolǵan.

Filmografiya

[redaktorlaw | derekti redaktorlaw]
Film ataması Jıl Ssenariy avtorı Shıǵarma avtorı Qoyıwshı rejissyor Aktyor Qatnasıwshı Haqqında Film túri
Dəniz 1965 ✅ Qısa metrajlı hújjetli film
Torpaq. Dəniz. Od. Səma 1967 ✅ Tolıq metrajlı kórkem film
Qobustan 1967 ✅ Qısa metrajlı hújjetli film
Hər axşam on birdə 1968 ✅ Tolıq metrajlı kórkem film
Bu, Səttar Bəhlulzadədir 1969 ✅ Qısa metrajlı hújjetli televiziyalıq film
Fayl:Gün keçdi (film, 1971).jpg
Gün keçdi 1971 ✅ Tolıq metrajlı kórkem film
Nəsimi 1971 ✅ Qısa metrajlı hújjetli film
Gecə işıqları 1972 ✅ ✅ Eki bólimli kórkem film
Yığıncaq 1972 ✅
--> Xatirələr sahili 1972 ✅ Tolıq metrajlı kórkem film
--> Var olun, qızlar… 1972 ✅ Tolıq metrajlı kórkem film
--> Dədə Qorqud 1975 ✅ Tolıq metrajlı kórkem film
Daş saat 1975 ✅ Qısa metrajlı hújjetli film
Daşlar danışanda 1976 ✅ Qısa metrajlı hújjetli film
İşgüzar adamlar (film, 1977) 1977 ✅ «Mozalan» syujeti
Dantenin yubileyi 1978 ✅ Tolıq metrajlı kórkem film
Ötən ilin son gecəsi 1978 ✅ Tolıq metrajlı televiziyalıq tamasha
Üzeyir ömrü 1981 ✅ ✅ Tolıq metrajlı kórkem film
Yeni Qədim Gəncə 1981 ✅ Qısa metrajlı hújjetli film
Evləri köndələn yar 1982 ✅ Tolıq metrajlı kórkem film
Ötən ilin son gecəsi 1983 ✅ Tolıq metrajlı kórkem film
Aşıqlar 1983 ✅ Tolıq metrajlı hújjetli film
Daş saatın səsi 1985 ✅ Qısa metrajlı hújjetli film
Qəm pəncərəsi 1986 ✅ ✅ Tolıq metrajlı kórkem film
Bu, Mircavaddır 1987 ✅ Qısa metrajlı kórkem televiziyalıq film
Fayl:Gün keçdi (film, 1971).jpg
Gün keçdi 1971 ✅ Tolıq metrajlı kórkem film
Nəsimi 1971 ✅ Qısa metrajlı hújjetli film
Gecə işıqları 1972 ✅ ✅ Eki bólimli kórkem film
Yığıncaq 1972 ✅
Xatirələr sahili 1972 ✅ Tolıq metrajlı kórkem film
Var olun, qızlar… 1972 ✅ Tolıq metrajlı kórkem film
Dədə Qorqud 1975 ✅ Tolıq metrajlı kórkem film
Daşlar danışanda 1976 ✅ Qısa metrajlı hújjetli film
İşgüzar adamlar (film, 1977) 1977 ✅ «Mozalan» syujeti
1978 ✅ Tolıq metrajlı kórkem film
1978 ✅ Tolıq metrajlı televiziyalıq tamasha
Üzeyir ömrü 1981 ✅ ✅ Tolıq metrajlı kórkem film
Ötən ilin son gecəsi 1983 ✅ Tolıq metrajlı kórkem film
Qəm pəncərəsi 1986 ✅ ✅ Tolıq metrajlı kórkem film

Haqqında túsirilgen hújjetli filmler

[redaktorlaw | derekti redaktorlaw]
  1. Anarla üz-üzə (film, 1988) — (Oraylıq Televiziyanıń buyırtpası menen Anar haqqında túsirilgen eki bólimli hújjetli film. Ázerbayjantelefilm. Scenariy avtorı Zeynal Mámmedov, rejissyor Ramiz Mirzayev (Hásenoǵlı), operator Adil, kompozitor Javanshir Quliyev. Kompozitordıń atqarıwında jańlaǵan qosıqtıń sózleri Rásul Rızaǵa tiyisli).
  2. Anarın anları (film, 2008) — Ázerbayjan televiziyasında islep shıǵarılǵan tolıq metrajlı hújjetli televiziyalıq film. Rejissyor: Ramiz Hásenoǵlı.

Derekler

[redaktorlaw | derekti redaktorlaw]
  1. ↑ Anar // ISFDB (ing.). 1995.
  2. ↑ «İlham Əliyev və birinci xanım Mehriban Əliyeva mədəniyyət və incəsənət xadimlərinin bir qrupu ilə görüşüblər» (az). president.az (2019-jıl 1-mart). 2023-jıl 28-iyun sánesinde túp nusqadan arxivlendi.
«https://kaa.wikipedia.org/w/index.php?title=Anar_Rızaev&oldid=266038» saytınan alınǵan