Kontentke ótiw

Andrey Tarkovskiy

Wikipedia — erkin enciklopediya
Andrey Tarkovskiy
Андрей Тарковский
Tuwılǵan sánesi4-aprel 1932(1932-04-04)[1][2][3][4][5][6][7][8][9][10][11][12]
Tuwılǵan jeriRSFSR, SSRA
Qaytıs bolǵan sánesi29-dekabr 1986(1986-12-29)[1][3][4][5][6][8][11][12] (54 jasta)
Qaytıs bolǵan jeriParij, Franciya
Kásibifilm direktor
Iskerlik jılları1958–1986
ÁkesiArseny Tarkovskiy
Perzentleri3

Andrey Arsenyevich Tarkovskiy (rus: Андрей Арсеньевич Тарковский, aytılıwı [ɐnˈdrʲej ɐrˈsʲenʲjɪvʲɪtɕ tɐrˈkofskʲɪj] ⓘ[13]; 1932-jıl 4-aprel[14] — 1986-jıl 29-dekabr) — shıǵıwı tegi rus bolǵan sovet kinorejissyorı hám scenaristi[15]. Ol kino tariyxındaǵı eń ullı rejissyorlardıń biri retinde keńnen tán alınadı. Onıń filmleri ruwxıy hám metafizikalıq temalardı izertleydi hám olar áste pát hám uzın kadrlardı, túske uqsas vizual súwretlerdi hám de tábiyat hám yadqa degen qızıǵıwshılıǵı menen tanılǵan[16][17].

Tarkovskiy Púkilawqamlıq mámleketlik kinematografiya institutında rejissyor Mixail Rommnan sabaq alıp, kino kórkemin úyrendi hám keyinirek Sovet Awqamında óziniń dáslepki bes kórkem filmin túsirdi: «Ivannıń balalıǵı» (1962), «Andrey Rublyov» (1966), «Solyaris» (1972), «Ayna» (1975) hám «Stalker» (1979). Mámleketlik kino mekemeleri (Goskino) menen kóp jıllıq dóretiwshilik kelispewshiliklerden soń, ol 1979-jılı elden ketti hám óziniń sońǵı eki filmin — «Nostalgiya» (1983) hám «Qurbanlıq» (1986) — shet elde túsirdi. 1986-jılı ol kino hám kórkem óner haqqındaǵı «Waqıt ishinde músinlew» kitabın basıp shıǵardı. Sol jıldıń aqırında ol rak keselliginden qaytıs boldı, bul awırıwǵa «Stalker» filmin túsiriwde qollanılǵan záhárli jerler sebep bolǵan bolıwı múmkin[18][19][20].

Tarkovskiy óz karyerası dawamında kóplegen sıylıqlardıń iyesi boldı, atap aytqanda, FIPRESCI sıylıǵı, Ekumenikalıq jyuri sıylıǵı hám Kann kino festivalınıń «Gran-pri» sıylıǵı, sonday-aq óziniń dáslepki «Ivannıń balalıǵı» filmi ushın Veneciya kino festivalınıń «Altın arslan» sıylıǵı hám «Qurbanlıq» filmi ushın BAFTA sıylıǵına iye boldı. 1990-jılı oǵan óliminen soń Sovet Awqamınıń abıroylı Lenin sıylıǵı berildi. Onıń úsh filmi — «Andrey Rublyov», «Ayna» hám «Stalker» — «Sight & Sound» jurnalınıń 2012-jılǵı barlıq dáwirlerdiń 100 eń ullı filmleri sorawnamasına kirgizildi[21].

Ómiri hám karyerası

[redaktorlaw | derekti redaktorlaw]

Balalıǵı hám jaslıq jılları

[redaktorlaw | derekti redaktorlaw]

Andrey Tarkovskiy Ivanovo sanaat wálayatınıń (házirgi Rossiya, Kostroma wálayatı, Kadiy rayonı) Yuryevec rayonındaǵı Zavrajye awılında tuwılǵan. Ákesi — ukrain shıǵıslı yelisavetgradlı shayır hám awdarmashı Arseniy Aleksandrovich Tarkovskiy[22], al anası — Maksim Gorkiy atındaǵı Ádebiyat institutınıń pitkeriwshisi, keyinirek korrektor bolıp islegen Mariya Ivanova Vishnyakova bolǵan; ol Moskvadaǵı Dubasovy áwladınıń iyeliginde tuwılǵan.

Andreydiń ákesi tárepinen atası Aleksandr Karlovich Tarkovskiy (polyak: Aleksander Karol Tarkowski) bank xızmetkeri bolıp islegen polyak dvoryanı edi. Onıń hayalı Mariya Danilovna Rachkovskaya Yassıdan kelgen rumın tili muǵallimi bolǵan[23]. Andreydiń anası tárepinen apası Vera Nikolayevna Vishnyakova (qız familiyası Dubasova) tariyxı XVII ásirge barıp taqalatın eski rus dvoryanlarınıń Dubasovy áwladınan edi; onıń tuwısqanlarınıń arasında admiral Fyodor Dubasov ta bolǵan, biraq Mariya sovet dáwirinde bul fakttı jasırıwǵa májbúr boldı. Ol Kaluga guberniyasında tuwılǵan, Moskva mámleketlik universitetinde huqıqtan sabaq alǵan hám Kozelskte sudya bolıp islegen Ivan Ivanovich Vishnyakov penen turmıs qurǵan[24][25].

Shańaraqlıq ápsanalarǵa qaraǵanda, Tarkovskiydiń ákesi tárepinen ata-babaları Daǵıstannıń Tarki shamxallıǵınan shıqqan knyazlar bolǵan. Biraq onıń qarındası Marina Tarkovskaya shańaraq shejiresin mánisli túrde izertlep, bul gápti «ápsana yamasa házilge uqsas nárse» dep atadı hám bul maǵlıwmattı tastıyıqlaytuǵın heshqanday hújjet joqlıǵın ayttı[23].

Tarkovskiy balalıǵın Yuryevecte ótkerdi[26]. Ákesi 1937-jılı shańaraǵın taslap ketti hám 1941-jılı óz qálewi menen urısqa baradı. Ol 1943-jılı ayaǵınan oq tiyip (gangrena sebepli keyinirek ayaǵı kesildi), Qızıl juldız ordeni menen sıylıqlanıp úyine qaytıp keldi[27]. Tarkovskiy anasınıń qasında qaldı, soń qarındası Marina menen birge Moskvaǵa kóship ótti, ol jerde anası baspaxanada korrektor bolıp isledi.

Derekler

[redaktorlaw | derekti redaktorlaw]
  1. 1 2 Deutsche Nationalbibliothek Record #118620835 // Gemeinsame Normdatei (alm.). 2012—2016.
  2. ↑ Andrei Tarkovski (nid.).
  3. 1 2 Andrei Tarkovsky // SNAC (ing.). 2010.
  4. 1 2 Andrej Tarkovskij // Nationalencyklopedin (швед.). 1999.
  5. 1 2 Andrei Tarkovsky // Find a Grave (ing.). 1996.
  6. 1 2 Andrej Tarkovskij // filmportal.de. 2005.
  7. ↑ Andrei Tarkowski // Brockhaus Enzyklopädie (alm.). F.A. Brockhaus, 1796.
  8. 1 2 Bibliothèque nationale de France Andrej Arsenʹevič Tarkovskij // BnF authorities (fr.): ashıq maǵlıwmatlar platforması. 2011.
  9. ↑ Andrej Arsen'evič Tarkovskij // Artists of the World Online, Allgemeines Künstlerlexikon Online, AKL Online (alm.). / Hrsg.: A. Beyer, B. Savoy B: K. G. Saur Verlag, Verlag Walter de Gruyter, 2009. ISSN 2750-6088 doi:10.1515/AKL
  10. ↑ abART.
  11. 1 2 Andrej Tarkowski // Munzinger Personen (alm.).
  12. 1 2 WorldCat Entities (ing.). OCLC, Inc., 2022.
  13. ↑ «How to pronounce Андрей Тарковский» (en). forvo.com.
  14. ↑ Андрей Степанович Плахов. «Тарковский, Андрей Арсеньевич». Qaraldı: 2024-jıl 3-aprel. // Большая российская энциклопедия. Том 31. Москва, 2016, с. 674.
  15. ↑ Peter Rollberg. Historical Dictionary of Russian and Soviet Cinema. Rowman & Littlefield, 2009 — 685–690 bet. ISBN 978-0-8108-6072-8. 
  16. ↑ James, Nick «The Tarkovsky Legacy». Sight & Sound (2019-jıl 8-may). Qaraldı: 2019-jıl 11-avgust.
  17. ↑ Petric, Vlada (December 1989). "Tarkovsky's Dream Imagery". Film Quarterly 43 (2): 28–34. doi:10.1525/fq.1989.43.2.04a00040.
  18. ↑ Tyrkin, Stas (2001-03-23), In Stalker Tarkovsky foretold Chernobyl, 2018-03-22da túp nusqadan arxivlendi, qaraldı: 2009-05-25 {{citation}}: Unknown parameter |publisher= ignored (járdem)
  19. ↑ «[ Nostalghia.com | The Topics :: Sharun - In Stalker Tarkovsky foretold Chernobyl »]. people.ucalgary.ca. 2018-jıl 22-mart sánesinde túp nusqadan arxivlendi. Qaraldı: 2025-jıl 15-dekabr.
  20. ↑ Kemp, Sam «How 'Stalker' claimed the life of Andrei Tarkovsky» (en-US). faroutmagazine.co.uk (2022-jıl 30-may). Qaraldı: 2025-jıl 15-dekabr.
  21. ↑ Gray, Carmen «Where to begin with Andrei Tarkovsky». British Film Institute (2015-jıl 27-oktyabr). Qaraldı: 2019-jıl 3-sentyabr.
  22. ↑ Skurativsky, Vadym «Andrei Tarkovsky and Ukraine». nostalghia.com. Qaraldı: 2025-jıl 26-sentyabr.
  23. 1 2 «Marina Tarkovskaya: "My brother enjoyed being a descendant of the Dagestanian princes"». interview to the Úlgi:Ill newspaper at the Andrei Tarkovsky media archive, 2007 (in Russian).
  24. ↑ «Filming Eternity». 2017-jıl 18-yanvar sánesinde túp nusqadan arxivlendi. Qaraldı: 2017-jıl 17-yanvar. interview with Tarkovsky's sister Marina Tarkovskaya, Úlgi:Ill journal, 2 April 2012 (in Russian).
  25. ↑ «Dubasov family». from the Brockhaus and Efron Encyclopedic Dictionary, 1890–1907 (Wikisource, in Russian).
  26. ↑ Sipatova, Marina (2007). (in ru)Moskovskij Komsomolets. http://www.mk.ru/blogs/MK/2007/02/20/culture/92002.
  27. ↑ Donatella Baglivo. Un poeta nel Cinema: Andreij Tarkovskij [Documentary].

Sırtqı siltemeler

[redaktorlaw | derekti redaktorlaw]
«https://kaa.wikipedia.org/w/index.php?title=Andrey_Tarkovskiy&oldid=215487» saytınan alınǵan