Apple ekosisteması
Apple ekosisteması — iPhone, iPad, Apple Watch, Mac kompyuterleri, HomePod hám olarda isleytuǵın qosımshalardı óz ishine alǵan Apple Inc. kompaniyasınıń cifrlı ónimler hám xızmetler ekosistemasın súwretlew ushın qollanılatuǵın termin[1]. Ol hár túrli qurılmalar, programmalıq támiynat hám xızmetler tarmaqları arasındaǵı úziliksiz integraciyası hám optimallastırıwı ushın joqarı bahalanadı,[2] hám tiykarınan Apple kompaniyasınıń qupıyalıǵına ayrıqsha itibar qaratadı,[3][4] biraq jabıq sisteması hám klientlerdiń baqlawınıń joqlıǵı ushın sınǵa alındı[5][6].
Apple ónimleri basqa kompaniyalardıń qurılmalarına qaraǵanda, basqa Apple ónimleri menen juplastırılǵanda kóbinese qosımsha funkciyalardı ashıp beredi[7]. Qupıyalılıq ta ekosistemanıń tiykarǵı artıqmashılıǵı dep esaplanadı, sebebi Apple óz ónimlerin joqarı qupıyalılıq standartları menen bazarǵa shıǵaradı, geyde onı básekileslerden artıqmashılıq retinde de paydalanadı[8][9][10][11].
«Diywal menen qorshalǵan baǵ»
Appledıń ekosisteması kóbinese «diywal menen qorshalǵan baǵ» dep sıpatlanadı[12][13]. AirPods, HomePods hám AirTags sıyaqlı periferiyalıq qurılmalar ekosistemaǵa bir-birin tolıqtıratuǵın túrde integraciyalansa da, iPhone sıyaqlı ónimler menen, ol Android smartfonları sıyaqlı básekiles qurılmalar menen birdey jaqsı yamasa birdey kóp funkciyalar menen islemeydi. Sonday-aq, paydalanıwshılar oǵan kirip alǵannan keyin ekosistemadan shıǵıw ańsat emes, sebebi ol paydalanıwshılardıń ketiwiniń aldın alıw ushın dizayn etilgen.
Jetilistirilgen maǵlıwmatlardı qorǵaw baǵdarlaması
2022-jıldıń dekabrinde iske qosılǵan[14] hám «2023-jıldıń yanvarında global túrde shıǵarılǵan»[15] «iOS 16.2-de»[16]. Jetilistirilgen Maǵlıwmatlardı Qorǵaw (ADP) – bul iCloud maǵlıwmat túrlerin – xabarlar, súwretler, jazıwlar, dawıslı eskertpeler, shıjlan biletleri hám taǵı basqalardıń – tek paydalanıwshı tárepinen ruqsat etilgen qurılmalarda ǵana deshifrlanıwın támiyinlew ushın túpkilikli shifrlawdı paydalanatuǵın Apple ekosistemasınıń parametri.
«sońǵı shifrlawı bar maǵlıwmat kategoriyalarınıń sanı 23-ke jetedi,[17] sonıń ishinde iCloud Rezerv nusqası, Jazıwlar hám Súwretler. Ayırım tiykarǵı maǵlıwmat kategoriyaları, sonıń ishinde iCloud Mail, Kontaktlar hám Kalendar, shette qalǵan»[18].
ADP parametri iske qosılǵannan keyin,[19] Appleda paydalanıwshınıń maǵlıwmatların ashıw ushın giltler bolmaydı[20]. Bul paydalanıwshınıń óz iCloud akkauntına kiriw huqıqın joǵaltqan jaǵdayda, úshinshi tárep qáwipsizlik usılın paydalanıwı kerek ekenin bildiredi. ADP iske qosılǵanda, Apple iCloud akkauntı iyesiniń bir kontaktın «qayta tiklew kontaktı» bolıwdı usınadı.
«Jetilistirilgen Maǵlıwmatlardı Qorǵaw menen, Apple Jazıwları qupıyalılıqqa zıyan keltirmesten qurılmalar arasında sinxronlasa aladı. Tek eger niyet etilgen alıwshı bul funkciyanı óshirip qoysa, birge islesiw siltemesi úziliksiz shifrlanbaǵanın biliń»[21].
«ADP iske qosılmaǵan jaǵdayda, bul maǵlıwmat ele de shifrlanadı, bul úshinshi táreplerden yamasa jaman niyetli adamlardan kúshli qorǵanıw qatlamın qosadı. Biraq Apple ele de bul maǵlıwmatlarǵa kire aladı hám onı policiyaǵa tapsıra aladı», - dep xabar berdi Wired ADP haqqında. «Úziliksiz shifrlaw sol boslıqtı jabıwdı támiyinleydi. Eger bir Apple xızmetkeri jalǵan háreketke barıwdı sheshse yamasa Apple kompaniyası buzılıp, siziń fayllarıńız tarqalıp ketse, hám bizge belgili bolǵanınday, bul scenariylerdiń hesh qaysısı júz bermegen, ADP siziń maǵlıwmatlarıńızdıń ele de qáwipsiz bolıwın támiyinleydi»[22].
Derekler
- ↑ «The Apple Ecosystem» (en-US). AppleMagazine (14-mart 2018-jıl). Qaraldı: 5-may 2021-jıl.
- ↑ Ricker. «Apple's greatest innovation is its ecosystem» (en-US). The Verge (7-sentyabr 2016-jıl). Qaraldı: 5-may 2021-jıl.
- ↑ «Apple's new privacy features may finally trigger a more transparent tech ecosystem» (en-GB). CityAM (6-mart 2021-jıl). Qaraldı: 5-may 2021-jıl.
- ↑ «"It's the ecosystem, stupid"*» (en-US). The Mac Security Blog (11-yanvar 2019-jıl). Qaraldı: 5-may 2021-jıl.
- ↑ Alvarez. «The Apple Ecosystem Trap» (en). Medium (30-oktyabr 2019-jıl). Qaraldı: 5-may 2021-jıl.
- ↑ Patel. «Apple HomePod review: locked in» (en). The Verge (6-fevral 2018-jıl). Qaraldı: 5-may 2021-jıl.
- ↑ «HomePod review: If you're deep into the Apple ecosystem, this is the smart speaker for you» (en-CA). financialpost. Qaraldı: 5-may 2021-jıl.
- ↑ Why Apple Takes Privacy Seriously (Англичанша), 3 May 2021, qaraldı: 2021-05-05
- ↑ Gartenberg. «Why Apple's new privacy feature is such a big deal» (en). The Verge (27-aprel 2021-jıl). Qaraldı: 5-may 2021-jıl.
- ↑ Samantha Murphy Kelly. «Apple's major privacy change is here. What you need to know». CNN (26-aprel 2021-jıl). Qaraldı: 5-may 2021-jıl.
- ↑ Brookes. «How Apple's AirTags Prevent Stalkers from Tracking You» (en-US). How-To Geek (may 2021). Qaraldı: 5-may 2021-jıl.
- ↑ «Apple's app store goes on trial in threat to 'walled garden'» (en). NBC News (3-may 2021-jıl). Qaraldı: 5-may 2021-jıl.
- ↑ Sherr. «Apple's 'walled garden' walls will get even higher with iOS 14, iPadOS 14 and MacOS Big Sur» (en). CNET. Qaraldı: 5-may 2021-jıl.
- ↑ «Apple advances user security with powerful new data protections». Apple.com (7-dekabr 2022-jıl). Qaraldı: 7-fevral 2025-jıl.
- ↑ Klosowski. «How to Enable Advanced Data Protection on iOS, and Why You Should» (en). Electronic Frontier Foundation (17-may 2023-jıl). Qaraldı: 22-fevral 2025-jıl.
- ↑ «iCloud Advanced Data Protection: Implications for Forensic Extraction». belkasoft.com. Qaraldı: 22-fevral 2025-jıl.
- ↑ "What is iCloud Advanced Data Protection? New Apple end-to-end encryption feature explained" (in en). Trusted Reviews. 7 December 2022. https://www.trustedreviews.com/explainer/what-is-icloud-advanced-data-protection-new-apple-end-to-end-encryption-feature-explained-4288759.
- ↑ "Apple introduces advanced security features, including end-to-end encryption for iCloud photos". Digital Photography Review. Dec 8, 2022. https://www.dpreview.com/news/6812035888/apple-introduces-advanced-security-features-including-end-to-end-encryption-for-icloud-photos.
- ↑ "How to add end-to-end encryption to your iCloud backups". 8 December 2022. https://bgr.com/tech/how-to-add-end-to-end-encryption-to-your-icloud-backups/.
- ↑ «Use Advanced Data Protection for your iCloud data». Apple Support (7-fevral 2025-jıl). Qaraldı: 7-fevral 2025-jıl.
- ↑ Pham. «How plausible is iCloud security on Apple devices?» (en). Freedom of the Press (3-sentyabr 2024-jıl). — „Updated Feb. 13, 2025“. Qaraldı: 22-fevral 2025-jıl.
- ↑ Nield, David (11 March 2024). "How Apple’s Advanced Data Protection Works, and How to Enable It on Your iPhone". Wired. https://www.wired.com/story/how-apple-advanced-data-protection-works-and-how-to-turn-it-on/.