Kontentke ótiw

Armen Sarkisyan

Wikipedia — erkin enciklopediya
Armen Sarkisyan
Արմեն Սարգսյան
Արմեն Սարգսյան
Armeniya Prezidenti
Wákillik dáwiri
2018-jıl 18-aprel  2022-jıl[1-fevral]]
Húkimet baslıǵı Karen Karapetyan (v. b.)
Serj Sargsyan
Karen Karapetyan (v. b.)
Nikol Pashinyan
Aldınǵı isker Serj Sargsyan
Keyingi isker Vaagn Xachaturyan
Armeniya Bas ministri
Wákillik dáwiri
1996-jıl 4-noyabr  1997-jıl 20-mart
Prezident Levon Ter-Petrosyan
Birinshi ministr Hrant Bagratyan
Orınbasarı Robert Kocharyan
Armenistannıń Birlesken Korollikdegi elshisi
Wákillik dáwiri
1998-jıl  2018-jıl
Húkimet baslıǵı Armen Darbinyan
Vazgen Sargsyan
Aram Sargsyan
Andranik Margaryan
Serj Sargsyan
Tigran Sargsyan
Hovik Abrahamyan
Karen Karapetyan
Hovik Abrahamyan
Tigran Sargsyan
Prezident Robert Kocharyan
Serj Sargsyan
Jeke maǵlıwmatları
Tuwılǵan sáne23-iyun 1952-jılı(1952-06-23) (74 jasta)
Tuwılǵan jeriErevan

Armen Vardanovich Sarkissian (armyansha Արմեն Վարդանի Սարգսյան; 23-iyun 1952) – Armeniyalı fizik, texnolog va siyasatshı, 2018-jıldan 2022-jılǵa shekem mámleket prezidenti bolǵan.[1][2].

Sarkisyan sırt eldiń Ullı Britaniyadaǵı eń uzaq múddetli elshisi bolıp, birinshi márte 1992-1996-jıllarda tayınlanǵan.[3] 1998-2018-jıllarda ekinshi múddet islegen.[4] Armeniyanıń Vatikan, Evropa Awqamı, NATO, Niderlandiya, Lyuksemburg, Belgiyadaǵı birinshi elshisi bolǵan hám Evropada «úlken elshi» ataǵına iye.[5][6].

Sarkisyan Dúnyalıq ekonomikalıq forumda energiya qáwipsizligi boyınsha global keńestiń birinshi baslıǵı bolǵan. Kóplegen ilimiy maqalalardıń avtorı, xalqaralıq máseleler boyınsha bayanatshı hám komentator. Onıń bayanatları hám esseleri Times, Financial Times, Daily Telegraph, Time jurnalı, Newsweek, Hollywood Reporter hám The Wall Street Journal sıyaqlı basılımlarda basılǵan.[7][8].

Sarkisyan Erevan mámleketlik universitetiniń teoriyalıq fizika hám matematika fakultetin tamamlaǵan. Armeniya ilimler akademiyasınıń húrmetli doktorı hám Armeniya milliy básekige shıdamlılıq keńesi aǵzası. 1976-jıldan 1984-jılǵa shekem Erevan mamleketlik universitetinde fizika kafedrası assistenti, keyinshelli docenti bolǵan. 1984-jılı Kembridj universitetinde usınıs etilgen izertlewshi hám professor boldı.[9][10] Stiven Xoking hám lord Martin Ris penen birge islesken.

1988-jılı Erevan mámleketlik universitetinde quramalı sistemalardı kompyuterde modellestiriw kafedrasın shólkemlestirdi hám keyin baslıǵı boldı.[11]

Sarkisyan 1991-jılı Wordtris Tetris spinoff oyınınıń avtorlaslarınan biri edi.[12][13] Ol bir waqıtları satılıwı boyınsha dúnyadaǵı eń ataqlı video oyın bolǵan.[14] 2023-jıl mart ayında Hollywood Reporter jurnalında basılǵan maqalada Sarkisyan Wordtristiń yaratılıwı hám unıń Spectrum Holobyte kompaniyasına satılıwı menen baylanıslı keskin hám dramalıq waqıyalardı tolıq bayan etken.[15] Aprel ayında Tetristiń tiykarın salıwshılarınan biri Henk Rojers hám Sovet Awqamında aqırǵı ret kórisken oyın jaratıwshısı Aleksey Pajitnov penen birge podkastta payda boldı.[16][17]

1991-jıl noyabr ayında Sarkisyan Londonda Armeniya elshixanasın ashqan. Bul Batıstaǵı birinshi armen diplomatik missiyası edi. Ullı Britaniyadaǵı diplomatik missiyasınan tısqarı, Evropadaǵı «úlken elshi», NATOdaǵı, Belgiya, Niderlandiya, Lyuksemburg, Vatikandaǵı elshi lavazımın iyeledi. 1995–1996-jıllarda Armeniyanıń Evropa Awqamındaǵı wákilxanası basshısı bolǵan.

1996-jılı Sarkisyan Armeniya bas ministri etip saylandı. Áhmiyetli ekonomikalıq hám siyasiy ózgerisler, sonday-aq, 1992-jılı Armeniya gárezsizlikke eriskeninen keyin birinshi márte baspasóz erkinligine jol ashqan Málimleme ministrligin saplastırıw baslaması menen shıqtı. Ázerbayjan menen urıs dáwirinde awır kriziske ushıraǵan Armeniya energetika sektorın qayta tiklewge basshılıq etti. 1997-jılı rak keselligine shalınǵanınan keyin wazıypasınan ketip, onıń ornına Robert Kocharyan keldi.

Densawlıǵı tiklengennen keyin, Sarkisyan Evropa tikleniw hám rawajlanıw banki (ETRB) prezidentiniń arnawlı másláhatshisi hám 1998-jıldan 2000-jılǵa shekem ETRB baslıǵınıń maslahatshısı etip tayınlandı. Sarkisyan sonday-aq, dúnyadaǵı eń úlken transmilliy kompaniyalarda másláhatshı hám biznes másláhatshısı bolıp isledi.

Sarkisyan «Eurasia House International» direktorlarınan biri, Nyu-Yorktaǵı Batıs institutı baslıǵınıń orınbasarı, Kembrij universiteti qasındaǵı sudya-biznes mektebi qasındaǵı Evraziya orayı direktori (2001-2011) bolǵan. Sarkisyan hár qıylı húrmetli hám basshılıq lawazımlardı iyeleydi, atap aytqanda Garvard Kennedi mektebi dekanınıń máslahat keńesi aǵzası, Chikago universitetiniń Xarris atındaǵı Mámleketlik siyasattı úyreniw mektebi dekanınıń máslahat keńesi, Dilijondaǵı xalqaralıq mektep Qáwenderlik keńesi aǵzası, Evro-Atlantika qáwipsizlik baslaması aǵzası, Xalqaralıq izertlew hám almasıw keńesi (IREX) aǵzası, Global basshılıq qorı aǵzası, Xalqaralıq ekonomikalıq awqam hám Global basshılıq qorı aǵzası.

Sarkisyan pútkil dúnyadaǵı eń úlken armen qayırqomlıq shólkemi – Armen ulıwma qayırqomlıq awqamınıń isenimli wákili. Londondaǵı Korolica Mary universiteti matematika ilimleri mektebiniń húrmetli úlken ilimiy xızmetkeri bolǵan.

Prezident Serj Sarkisyan 2018-jıl 19-yanvar kúni rásmiy televideniye arqalı Sarkisyanǵa Armeniyanıń sırtqı baylanısları, diaspora qatnasları, sırt el investitsiyası, ilim, bilim hám mádeniyattı rawajlandırıwda juwapkershilikti óz moynına alıwın sorap, prezidentlikti usınıs etti. Sarkisyan kandidatlııǵn húkimran Respublikashılar partiyası qollap-quwatladı. Armen revolyuciyalıq federaciyası bloki, Tsarukyan parlament bloki tárepinen qosımsha qollap-quwatlawǵa iye boldı.

Sarkisyan 2018-jıldıń 2-martında Milliy assambleyanıń kópshilik dawısı menen 105 aǵzalı palatada 90 dawıs alıp, prezident etib saylanǵan edi. 2018-jıl 9-aprelde inauguratsiya qıldı. Máresim Yerevandaǵı Karen Demirchyan kompleksinde bolıp ótti.[18].

1978-jılı Matenadaran izertlewshisi Noun Sarkisyanǵa (1954-jılı tuwılǵan) úylendi. Olardıń eki perzentı bar. Sarkisyan balalıǵınan sóylesetuǵın armen hám rus tillerinen tısqarı, inglis tilin de jaqsı biledi.[19]

  1. Úlgi:Veb manbasi
  2. Úlgi:Yangiliklar manbasi
  3. https://www.weforum.org/people/armen-sarkissian
  4. https://web.archive.org/web/20181224184801/https://www.tcs.cam.ac.uk/former-cambridge-professor-to-become-candidate-for-armenian-president/
  5. arxiv nusxasi, 2018-12-24da túp nusqadan arxivlendi, qaraldı: 2018-05-06
  6. Úlgi:Veb manbasi
  7. http://www.panarmenian.net/eng/news/251013/
  8. https://armenpress.am/eng/news/922634/potential-presidential-candidate-armen-sarkissian-presents-story-behind-creating-tetris.html
  9. Úlgi:Veb manbasi
  10. Úlgi:Veb manbasi
  11. Úlgi:Veb manbasi
  12. Úlgi:Veb manbasi
  13. Úlgi:Veb manbasi
  14. Úlgi:Veb manbasi
  15. Úlgi:Veb manbasi
  16. Úlgi:Veb manbasi
  17. Úlgi:Veb manbasi
  18. Úlgi:Veb manbasi
  19. Úlgi:Web manbasi