Austerlic sawashı

Austerlic sawashı
Sáne	1805-jıl 2-dekabr
Orın	Austerlic, Moraviya, Avstriya imperiyası
Nátiyje	Franciya armiyasınıń isenimli jeńisi. 3-koaliciyanıń tamamlanıwı
Qarsılaslar
Franciya imperiyası Rossiya imperiyası Avstriya imperiyası
Qolbasshıları
Napoleon I Aleksandr I M. I. Kutuzov Franc II
Tárepler kúshi
73 200 adam 139 qural 85 400 adam 278 qural
Shıǵınlar
1800-1900 adam óltirilgen hám jaraqatlanıp qaytıs bolǵan 6943 jaradar, 573 adam tutqınǵa túsken 1 bayraq joytıldı Jámi: 10 mıń adamǵa shekem 25-28 mıń ruslar 6 mıńǵa jaqın avstriyalılar 160 rus hám 37 avstriyalıq qurallar Jámi: 30-35 mıń adam; 197 qural

Austerlic sawashı (fr. Bataille d'Austerlitz) — Napoleon armiyasınıń úshinshi francuzlarǵa qarsı koaliciya armiyalarına qarsı sheshiwshi sawashı, 1805-jıl 2-dekabrde Austerlic (házir Slavkov-u-Brna) — Moraviyada. Tariyxta «úsh imperator sawashı» dep ataldı, sebebi imperator Napoleon I armiyasına qarsı Avstriya imperatorı Franc II hám Rossiya imperatorı Aleksandr I nıń armiyaları sawash alıp bardı. Sawash awqamlas armiyalardıń qıyratılıwı menen juwmaqlandı.

Gavgamel hám Kann sawashları menen bir qatarda, sanı kóp dushpan ústinen erisilgen sheshiwshi jeńistiń úlgisi sipatında tariyxqa kirdi.

Táreplerdiń kúshleri hám rejeleri

Awqam armiyası uliwma komandirligi general M. I. Kutuzovqa qaraslı 85 mıń adamnan ibarat edi (60 mıń adamlıq rus armiyası, 25 mıń adamlıq Avstriya armiyası 278 qurallar menen). Napoleon armiyası 73,5 mıń adamnan ibarat edi. Napoleon óziniń kúshlerin kórsetiw menen awqamlasların qorqıtıp qoyıwdan qorıqtı. Bunnan tısqarı ol waqıyalardıń rawajlanıwın aldın ala bile otırıp, jeńiske erisiw ushın berilgen kúsh te jetkilikli dep esapladı. 1805-jıl 2-dekabrge ótken túnde awqamlas armiyalar tómendegi tártipte sawashqa tayarlandı.

General-leytenantlar D. S. Doxturov, A. F. Lanjeron hám I. Ya. Prjibishevskiydiń birinshi úsh rus kolonnası general F. F. Buksgevdenniń piyada áskerlerinen ibarat ulıwma komandirligi astında shep qanattı quradı; General-leytenantlar I. K. Kolovrat hám M. A. Miloradovichtiń 4-rus-avstriyalı kolonnası — tikkeley Kutuzovqa boysınatuǵın oray. General-leytenant P. I. Bagration (13 mıń adam) hám Avstriya knyazi Iogann Lixtenshteynnıń (4600 adam) 5-kolonnası Bagratyon komandirlik etken oń qanattı quradı. Gvardiyashılar rezervi 4-kolonna (3500 adam) artında jaylasqan bolıp, oǵan Ullı knyaz Konstantin Pavlovich komandirlik etti. Avstriya hám Rossiya imperatorları 4-kolonnada bolǵan. Avstriya generalı Veyroter tárepinen usinis etilgen sawash rejesi Franciya armiyasın pútkil awqam armiyasınıń yarımına shekem bolǵan shep qanat penen aylanıp ótiwden ibarat edi. Veyroter francuz armiyasınıń sanın 40-50 mıń adamnan aspaǵan dep belgilegen. Ol Napoleonnıń sárkarda sıpatına júdá tómen baha berdi hám onıń tárepinen qanday da bir juwap háreketlerin názerde tutpadı. Kutuzov Veyroterdiń rejesi menen kelispey, izinen quwıp kiyatırǵan francuz armiyasınıń sanın jaqsı biletuǵın bolǵanı ushın óziniń hújim rejesin da usınbadı.