Aylanıp ótiw háreketi
Aylanıp ótiw háreketi — qarsılastı aynalıp ótiwge arnalǵan futbol háreketi,[1] onı 1970-jılǵı Jáhán chempionatında Pele belgili etken. Háreket driblingti yamasa komandalastan kelgen pastı jaqınlastırıwdı, biraq onı qarsılastıń janınan ótkeriwge jol qoyıwdı, sońınan hújimdi dawam ettiriw ushın qarsılas oyınshınıń átirapınan juwırıp ótiwdi óz ishine aladı.
Tariyxı
Bul háreketti braziliyalı futbolshı Pele 1970-jılǵı FIFA Jáhán chempionatında Urugvayǵa qarsı matchta kórsetken. Ekinshi taymda, qarsı hújim baslanǵanda, braziliyalı oraylıq hújimshi Tostao Pelege aralıq pas berdi. Ortadan juwırıp kiyatırǵan Pele dárhal óz sızıǵınan tez shıqqan urugvaylı dárwazaman Ladislao Mazurkevichke júzlesip qaldı. Pele birinshi bolıp jetip barıp, topqa tiymey, Mazurkevichti aldaǵan, bul toptıń dárwazamannıń shep tárepine qaray jıljıwına sebep bolǵan, al Pele dárwazamannıń oń tárepine ketken[2]. Toptı alıw ushın dárwazamannıń átirapınan aylanıp ótip, Pele dárwazaǵa qaray burılıp soqqı urǵan, biraq soqqı waqtında oǵada kóp burılıp ketken, hám top alıs baǵananıń qasınan sál sırtqa ketken.
Peleniń háreketi - «aldaw háreketin satıw» feyntiniń bir túri - toptı qorǵawshınıń átirapınan ótkeriw, sońınan pas yamasa bos toptıń tuwrı jolın quwmastan, qarsılastıń átirapın aylanıp ótiw, hám ol qısıq jaǵdaylarda paydalı bolıwı múmkin. Bul haqqında futbol tariyxshısı Kennet Makdonaldtıń «Jetpisinshi jıllardıń ilimiy futbolı» kitabında talqılanǵan, onda jáne Peleniń Braziliyanıń 1970-jılǵı Jáhán Kubogındaǵı jeńisine qosqan úlesi de tolıq talqılanǵan[3]. Bul «aylanıp ótiw» háreketi FIFA Jáhán Kubogınıń texnikalıq esabatlarında «batıl túrde orınlanǵan hám úlken sheberlik, waqıttı seziw, pikir júritiw hám tezlikti talap etken» dep aytılǵan[4].
Shveciyalı oyınshı Yesper Blomkvist aylanıp ótiw háreketiniń jáne de tabıslıraq variantın orınlawǵa erisken, aldaw háreketin qosıp, 1995-jılı onıń IFK Gyoteborgı Allsvenskanda Xelsingborgs IF penen oynaǵanda gol menen juwmaqlanǵan. Blomkvist Pelege qaraǵanda kóbirek aldawǵa isengen. Braziliyalı oyınshı Mazurkevichten qashıp qutılıw ushın eń joqarı tezlikte háreket etiwge májbúr bolǵan bolsa, Blomkvistte kóbirek waqıt bolǵan hám ol ayaqların aldawshı túrde jıljıtıwdı qollanǵan. Jaqsı aralıq pastı alıp, shved oyınshı jaqınlasıp kiyatırǵan dárwazamandı - toptı ótkerip jiberip - shepke qaray aldaw háreketin islep, oń tárepke qaray, qarsılasınıń átirapına juwırıp ótip aljastırǵan. Ol toptı ekinshi tárepten alıp, ańsat gol menen juwmaqlaǵan. Blomkvist hám Pele kórsetkenindey, aylanıp ótiw háreketi usılayınsha tezlik hám sekundtıń bólegindegi waqıttı seziw hámme nárseni sheshetuǵın «ayrıqsha» jaǵdaylarda, yamasa qarsılastı aldaw ushın kóbirek waqıt hám keńislik bar jaǵdaylarda isley aladı. Eki jaǵdayda da, bul tásirli nátiyjelerge alıp keliwi múmkin.
Derekler
- ↑ Roger Kenneth Macdonald, Scientific Soccer of the Seventies, Pelham: 1971, pp. 8-47
- ↑ "Mexico 1970: Brazilians show all how beautiful game should be played" Webarxiv úlgisinde qátelik:
|url=value. Bos.. Sky Sports. Retrieved 5 May 2011. - ↑ Roger Kenneth Macdonald, Scientific Soccer of the Seventies, Pelham: 1971, pp. 8-47
- ↑ World Championship - Jules Rimet Cup 1970 Final Competition. FÉDÉRATION INTERNATIONALE DE FOOTBALL ASSOCIATION, FIFA Technical Study Group, London: (FIFA) 1970), p. 24.