Aytjan Esemuratov

Aytjan Esemuratov
Айтжан Есемуратов
Tuwılǵan sánesi	1912-jılı(1912)
Tuwılǵan jeri	Shımbay rayonı
Qaytıs bolǵan sánesi	30-iyul 1982-jılı(1982-07-30)
Qaytıs bolǵan jeri	Nókis
Puqaralıǵı	SSRA
Milleti	Qaraqalpaq
Ilimiy tarawı	til bilimi, pedagogika
Jumıs orınları	Nókis mámleketlik pedagogikalıq institutı (burınǵı QMPI)
Bilim alǵan jeri	SSRA IA Til bilimi institutı (aspirantura)
Ilimiy ataǵı	Docent (1966)
Belgili isleri	Mektep sabaqlıqların jaratıw, qaraqalpaq orfografiyası
Sıylıqları	«Miynet qızıl bayraq» ordeni Qaraqalpaqstan Respublikasına miyneti sińgen ilim ǵayratkeri

Aytjan Esemuratov (Айтжан Есемуратов; 1912-jıl, Shımbay rayonı — 1982-jıl 30-iyul, Nókis) — qaraqalpaq tilshi alımı hám pedagogı. Qaraqalpaq tili boyınsha dáslepki sabaqlıqlar avtorlarınıń biri.

Ómiri

Aytjan Esemuratov 1912-jılı házirgi Shımbay rayonınıń Q. Áwezov atındaǵı APJ aymaǵında tuwıldı. 1930-jılı Shımbaydaǵı bir jıllıq muǵallimler kursın tamamlap, 1931–1934-jılları usı rayonnıń mekteplerinde muǵallim bolıp isledi. 1931–1936-jılları Qaraqalpaqstanda sawatsızlıqtı saplastırıw (likbez) islerine belsendi qatnastı. 1954–1955-jılları Moskvada SSSR Ilimler akademiyasınıń Til bilimi institutınıń aspiranturasında bilim aldı. 1982-jılı 30-iyulde Nókis qalasında vapat boldı.

Iskerligi

Alım óziniń tiykarǵı iskerligin Nókis mámleketlik pedagogikalıq institutı (QMPI) menen baylanıstırdı. 1938–1966-jılları institutıń qaraqalpaq tili hám ádebiyatı kafedrasında úlken oqıtıwshı, 1973–1978-jılları qaraqalpaq tili kafedrasınıń baslıǵı bolıp isledi. Keyinirek sol kafedranıń docenti lawazımında miynet etti.

Dóretiwshiligi

A. Esemuratov qaraqalpaq tili metodikasın islep shıǵıwǵa úlken úles qostı. Ol 10 nan aslam mektep sabaqlıǵı, oqıw baǵdarlamaları hám kómekshi qurallardıń avtorı. Onıń dáslepki sabaqlıqları 1939-jıldan baslap járiyalanǵan.

Ilimiy maqalaları

• «Qaraqalpaq orfografiyası haqqında» — «Qızıl Qaraqalpaqstan», 1946-jıl 4-iyun;
• «Poeziyanıń tili kórkem hám túsinikli bolıwı kerek» — «Qızıl Qaraqalpaq», 1951-jıl 12-avgust;
• «Jazıwımız ańsat hám turaqlı bolsın» — «Sovet Qaraqalpaqstanı», 1963-jıl 26-aprel.

Sıylıqları

Ilimpazdıń pedagogika hám ilim tarawındaǵı miynetleri mámleket tárepinen joqarı bahalandı:

• «Miynet qızıl bayraq» ordeni;
• «Ózbekstanǵa miyneti sińgen muǵallim» húrmetli ataǵı;
• «Qaraqalpaqstan Respublikasına miyneti sińgen muǵallim» húrmetli ataǵı;
• «Qaraqalpaqstan Respublikasına miyneti sińgen ilim ǵayratkeri» húrmetli ataǵı;
• 1966-jılı oǵan docent ilimiy ataǵı berildi.