Berkli IRAM joybarı

Berkli IRAM joybarı — bul 1996–2004-jılları Kaliforniya universitetiniń Berkli filialınıń Kompyuter ilimleri bóliminde yad hám processor ekewi de bir integral sxemada (chipte) islengende múmkin bolatuǵın keń ótkiziw uqıplıǵı menen támiyinlengen kompyuter arxitekturasın úyrengen izertlew joybarı. Bunday chiptiń tiykarınan operativ yadtan (RAM) ibarat bolıwı, al kishirek bóleginiń oraylıq processor (CPU) ushın kerek bolıwı boljanǵanlıqtan, izertlew toparı bul arxitekturası bar chipke «Intellektual RAM» (yamasa IRAM) terminin qollandı. MIT-tegi J-Mashina joybarı sıyaqlı, izertlewdiń tiykarǵı maqseti yad penen CPUnıń arasındaǵı baylanıs bólek integral sxemalar arasında salıstırmalı túrde tar yad shinası bolǵanda payda bolatuǵın Fon Neyman tıǵılısınıń aldın alıw edi.

Teoriya

Kúshli básekileslik basımı menen, kompyuter sistemasınıń hár bir komponenti ushın qollanılatuǵın texnologiya – tiykarınan processor, yad hám offlayn saqlaw – belgili bir ónimlilik dárejesine erisiw ushın kerekli shıǵınlardı minimallastırıw ushın tańlanadı. Mikroprocessor hám yad ekewi de integral sxemalar retinde ámelge asırılsa da, olardıń hár birinde qollanılatuǵın basım texnologiya ózgeshelenedi; mikroprocessor texnologiyası tezlikti optimallastıradı, al yad texnologiyası tıǵızlıqtı optimallastıradı. Usı sebepke baylanıslı, yad penen processordıń bir chipke integraciyalanıwı (tiykarınan) statikalıq operativ yad (SRAM) menen sheklengen, ol logikalıq ónimlilik ushın optimallastırılǵan sxema texnologiyası menen ámelge asırılıwı múmkin, biraq tıǵızıraq hám arzanıraq dinamikalıq operativ yad (DRAM) menen emes. Mikroprocessordıń chiptan tıs yadqa kiriwi waqıt hám quwat qárejetlerin talap etedi, degen menen, processor ónimliligin aytarlıqtay shekleydi. Usı sebepke baylanıslı, yad sistemaları iyerarxiyasın paydalanatuǵın kompyuter arxitekturası rawajlanǵan, onda statikalıq yad mikroprocessor menen DRAMda chiptan tıs saqlanatuǵın maǵlıwmatlardı waqıtsha, ańsat qoljetimli saqlaw (yamasa kesh) ushın integraciyalanǵan. Chip ishindegi kesh yad artıqsha bolǵanlıqtan, onıń bar bolıwı qárejet hám quwat jumsalıwın arttıradı. IRAM izertlew joybarınıń maqseti (ayırım esaplaw qosımshalarında) qárejet penen ónimlilik arasında jaqsıraq kompromisske DRAMnıń processor menen chip ishinde integraciyalanıwı arxitekturası menen erisiw múmkin be ekenin anıqlaw edi, usılayınsha artıqsha statikalıq yad keshine mútájlikti joq etiw – hátte qollanılǵan texnologiya DRAM ámelge asırıwı ushın optimal bolmasa da.

Úlesi

Berkli IRAMnıń Berkli RISC alǵan moyınlawına erise almaǵanın aytıw ádil bolsa da, IRAM joybarı soǵan qaramastan tásirli boldı. IRAMnıń dáslepki usınısları CPU menen DRAM arasındaǵı kelisimlerge itibar qaratqan bolsa da, IRAM izertlewi vektorlıq kórsetpeler toplamına toplanıwǵa ótti. Onıń baspaları vektorlıq qayta islewdi hám vektorlıq kórsetpeler toplamın mikroprocessorlarǵa kirgiziwdiń dáslepki jaqlawshıları boldı hám bir neshe kommerciyalıq mikroprocessorlar, mısalı Intel Advanced Vector Extensions (AVX), keyinirek vektorlıq qayta islew kórsetpeler toplamı keńeytpelerin qabılladı.