Birinshi muǵallim

Birinshi muǵallim
Qırǵızstan teńgesi
Negizgi atı	qırǵ.: Биринчи мугалим, russha: Первый учитель
Avtorı	Shıńǵız Aytmatov
Janr	povest
Mámleket	SSRA
Kitap jazılǵan til	qırǵız tili, rus tili
Original baspa jılı	1962

«Birinshi muǵallim» (qırǵ.: Биринчи мугалим, russha: Первый учитель) — qırǵız jazıwshısı Shıńǵız Aytmatovtıń Qırǵızstannıń alıstaǵı awıllarında bilimlendiriwdiń rawajlanıwı hám patriarxallıq dástúrlerge qarsı gúresi haqqındaǵı povesti. Povest 1962-jılı qırǵız tilinde jazılǵan hám avtor tárepinen A. Dmitriyeva menen birgelikte rus tiline awdarılǵan.

Basılımları

Rus tilindegi awdarması birinshi ret 1962-jıl iyul ayında «Novıy mir» jurnalınıń jetinshi sanında basıp shıǵarıldı.

2004-jılı «Qırǵızstan ádebiyatı» enciklopediyalıq sabaqlıǵı povesttiń birinshi basıp shıǵarılǵan sánesin 1961-jıl dep kórsetti.

Syujeti

Povest súwretshiniń atınan baslanadı, onı tuwılǵan awılı Kúrkirewge jańa mekteptiń ashılıwına shaqıradı. Ilajǵa kóplegen awıllasları, sonıń ishinde akademik Sulaymanov da shaqırılǵan.

Keyinirek Moskvadan jazıwshıǵa onnan xat keledi hám ol gúrrińdi Altınaydıń atınan bayanlap, onı járiyalaydı.

Dúyshen awılǵa kelip, taslandıq at qoranı usı maqset ushın saylap, balalardı oqıta baslaydı. Onıń ózi shala sawatlı bolsa da, balalarǵa bilim hám tárbiya beriwge barlıq kúshi menen háreket etken. Onıń oqıwshılarınıń biri — Altınay, jetim qız, ákesiniń aǵayininiń shańaraǵında jasaydı. Onıń tuwısqanları qızdıń úy xojalıǵına járdem bermey, kúnniń yarımın mektepte ótkeriwin unatpaǵan. Birqansha waqıttan keyin olar Altınaydı qońsı awıldaǵı bir adamǵa hayallıqqa satıp jiberedi, ol adam muǵallimdi urıp, qızdı mektepten urlap ketedi. Birneshe kúnnen keyin Dúyshen miliciya toparı menen usı awılǵa kelip, ol adamdı qolǵa túsiredi. Muǵallim Altınaydı Tashkenttegi balalar úyine jaylastıradı hám ol jerde qız oqıwın dawam ettiredi.

Ekranlastırılıwı

Andrey Konchalovskiy usı povest tiykarında óziniń birinshi tolıq metrajlı «Birinshi muǵallim» filmin túsirdi.