Kontentke ótiw

Domenge qánigelesken arxitektura

Wikipedia — erkin enciklopediya

Domenge qánigelesken arxitektura (DSA) — bul belgili bir qollanıw domeni sheńberinde júdá nátiyjeli islew ushın arnawlı sáykeslestirilgen programmalastırılatuǵın kompyuter arxitekturası. Bul termin kóbinese hár qanday kompyuter programmasında islew ushın jobalanǵan CPUlar sıyaqlı ulıwma maqsetli arxitekturalarǵa qarama-qarısı qollanıladı[1].

Tariyxı

1960-jıllarda baslanǵan yarım ótkizgishler bumınıń dawamında, kompyuter arxitektorlarına tez pát penen kóbirek qoljetimli bolǵan tranzistorlardı paydalanıwdıń jańa usılların tabıw wazıypası júklendi. Mur nızamı hám Dennard masshtablawı arxitektorlarǵa ulıwma maqsetli mikroprocessorlardıń ulıwma maqsetli programmalar boyınsha ónimliligin jaqsılawǵa itibar qaratıwǵa múmkinshilik berdi[2][3].

Bul háreketler bir neshe texnologiyalıq innovaciyalardı, mısalı kóp dárejeli keshler, tártipsiz orınlaw, tereń kórsetpeler konveyerleri, kóp aǵımlılıq hám kóp processorlıqtı payda etti. Bul innovaciyalardıń tásiri SPEC sıyaqlı ulıwma etalonlar menen ólshendi, al arxitektorlar bul baǵdarlamalardıń ishki strukturası yamasa arnawlı qásiyetleri menen qızıqpadı.

Dennard masshtablawınıń juwmaqlanıwı kompyuter arxitektorların bir dana, júdá tez processordan bir neshe processor yadrosına ótiwge májbúr etti. Ónimliliktiń jaqsılanıwına endi bir yadronıń jumıs jiyiligin arttırıw arqalı erisip bolmaytuǵın boldı[4].

Mur nızamınıń juwmaqlanıwı itibar ulıwma maqsetli arxitekturalardan kóbirek qánigelesken apparatlıq támiynatqa almastı. Ulıwma maqsetli CPUlar hár qanday kompyuter sistemasında óz ornına iye bolıwı itimal bolsa da, ulıwma maqsetli hám domenge qánigelesken komponentlerden ibarat geterogen sistemalar joqarı ónimlilikke erisiw ushın eń sońǵı tendenciya bolıp tabıladı.

Apparatlıq támiynat tezletkishleri hám ASIC yarım ótkizgish sanaatı payda bolǵannan berli júdá qánigelesken qollanıw domenlerinde paydalanılsa da, olar ádette júdá sheklengen iykemlilik penen arnawlı bir funkciyanı ámelge asıradı. Oǵan qarama-qarsı, domenge qánigelesken arxitekturalarǵa ótiw iykemlilik penen qánigelesiwdiń arasında jaqsıraq teń salmaqlılıqqa erisiwdi qáleydi[5].

Domenge qánigelesken programmalastırılatuǵın arxitekturanıń belgili bir dáslepki mısalı – GPUlar. Bul qánigelesken apparatlıq támiynatlar arnawlı túrde súwretti qayta islew hám kompyuter grafikası domeninde islew ushın islep shıǵılǵan[6]. Bul programmalastırılatuǵın qayta islew blokları hám oyın konsollarında, hám jeke kompyuterlerde keńnen qabıllandı. NVIDIA hám AMD GPUları ushın apparatlıq/programmalıq támiynat steginiń jaqsılanıwı menen, bul arxitekturalar massiv hám qolaysız parallel wazıypalardı tezletiw ushın, hátte súwretti qayta islew domeninen sırtta da, tez pát penen kóbirek paydalanılmaqta[7].

2010-jıllarda mashinalıq oqıtıwǵa tiykarlanǵan jasalma intellekttiń qayta órlewinen baslap, hár túrli jasalma neyron tarmaqları ushın juwmaq shıǵarıwdı tezletiw ushın bir neshe domenge qánigelesken arxitekturalar islep shıǵıldı. Ayırım mısallar – Googledıń TPU, NVIDIAnıń NVDLA[8] hám ARMnıń MLP[9] qurılmaları bolıp tabıladı.

Derekler

  1. ↑ Hennessy, John L.; Patterson, David A.. Computer architecture: a quantitative approach, Krste Asanović, 6, Cambridge, Mass: Morgan Kaufmann Publishers, an imprint of Elsevier, 2019 — 540 bet. ISBN 978-0-12-811905-1. 
  2. ↑ Moore, G.E. (January 1998). "Cramming More Components Onto Integrated Circuits". Proceedings of the IEEE 86 (1): 82–85. doi:10.1109/jproc.1998.658762. ISSN 0018-9219. http://dx.doi.org/10.1109/jproc.1998.658762.
  3. ↑ Dennard, R.H. (October 1974). "Design of ion-implanted MOSFET's with very small physical dimensions". IEEE Journal of Solid-State Circuits 9 (5): 256–268. doi:10.1109/jssc.1974.1050511. ISSN 0018-9200. http://dx.doi.org/10.1109/jssc.1974.1050511.
  4. ↑ Schauer. «Multicore Processors – A Necessity». 25-noyabr 2011-jılda túp nusqadan arxivlendi. Qaraldı: 6-iyul 2023-jıl.
  5. ↑ Barr, Keith Elliott. ASIC design in the silicon sandbox: a complete guide to building mixed-signal integrated circuits. New York: McGraw-Hill, 2007. ISBN 978-0-07-148161-8. 
  6. ↑ «What is a GPU?» (en). Virtual Desktop. Qaraldı: 7-iyul 2023-jıl.
  7. ↑ «NVIDIA Accelerated Applications» (en-us). NVIDIA. Qaraldı: 6-iyul 2023-jıl.
  8. ↑ «NVDLA - Microarchitectures - Nvidia - WikiChip» (en). en.wikichip.org. Qaraldı: 6-iyul 2023-jıl.
  9. ↑ «Machine Learning Processor (MLP) - Microarchitectures - ARM - WikiChip» (en). en.wikichip.org. Qaraldı: 6-iyul 2023-jıl.
«https://kaa.wikipedia.org/w/index.php?title=Domenge_qánigelesken_arxitektura&oldid=141244» saytınan alınǵan