Erkin transfer (futbol)
Kásiplik associaciyalıq futbolda, erkin transfer, sonday-aq Bosman transferi dep te ataladı, bunda kásiplik futbol klubı oyınshınıń shártnaması tamamlanǵanda yamasa shártnama pitiwine az qalǵanda oyınshını bosatadı. Sońınan oyınshı ózine shártnama usınǵan hár qanday klubqa ótiwi múmkin[1].
Bul qalay isleydi
Oyınshını alıp atırǵan klub onıń shártnaması boyınsha tólenbegen hesh nárse qalmaǵanlıqtan, onı bosatıw ushın hesh qanday kompensaciya tólewi kerek emes, sonlıqtan bunı erkin transfer dep ataydı. Ayırım ligalarda akademiyalardı qorǵaw ushın sheklewler bar. Mısalı, Ullıbritaniyada, 24 jastan kishi hám shártnaması tamamlanǵan oyınshılar tek oyınshınıń licenziyasın uslap turǵan klub tárepinen bosatılǵan jaǵdayda ǵana erkin transferde bola aladı.
Erkin transferdiń jáne bir túri - bul oyınshınıń bir klubtan ekinshi klubqa hesh qanday bahasız ótiwi, geyde nominal baha menen transfer de erkin transfer dep esaplanadı.
23 jas hám onnan úlken oyınshılardıń bar bolǵan shártnamasınıń altı ay yamasa onnan az waqıtı qalǵanda, olar basqa klublar menen sóylesiwge hám aldın ala shártnama dúziwge erkin boladı. Bul olardıń kelesi transfer aynası ashılǵanda ózleri qálegen klubqa Bosman transferi arqalı ótiw múmkinshiligin kórsetedi.
Qollanılıwı
Erkin transferler futboldıń barlıq dárejelerinde keń tarqalǵan. Bul klublardıń transfer bahasına jumsawǵa qarjısı az bolǵan ligalarda da, sonday-aq oyınshılardıń bay klublardan erkin transfer arqalı ketiwi ushın da, ásirese tómengi ligalardaǵı klublarǵa ótkende, eger klub birinshi komanda futbolın usına almasa, qollanıladı.
Kóbinese, oyınshı bir klub penen shártnamasın «pitiriwdi» tańlaydı, sońınan basqa klubqa erkin ótiw ushın. Bul olardı oyınshı qosılıwdı qálegen klub ushın júdá tartımlı etedi, hám qabıllawshı klub tárepinen transfer bahasınıń tólenbewi kóbinese oyınshınıń aylıǵınıń joqarılawında kórinedi, eger olar satıp alınǵanda bolatuǵın aylıqqa salıstırǵanda. Buǵan jaqsı mısal - Sol Kempbelldiń Tottenxem Xotspurdan arqa Londonlı básekilesi Arsenalǵa ótiwi boladı.