Federico Fellini
| Federico Fellini | |
|---|---|
 | |
| Tuwılǵan sánesi | 20-yanvar 1920[1][2][3][4][5][6][7][8][9][10][11][12][13][14][15][16] |
| Tuwılǵan jeri | Rimini, Italiya |
| Qaytıs bolǵan sánesi | 31-oktyabr 1993[17][2][3][4][5][18][6][7][9][12][13][14][15][16] (73 jasta) |
| Qaytıs bolǵan jeri | Rim, Italiya |
| Kásibi |
|
| Iskerlik jılları | 1945–1993 |
| Ómirlik joldas(lar)ı | |
Federico Fellini (1920-jıl 20-yanvar — 1993-jıl 31-oktyabr) — italiyalı kinorejissyor hám scenariy jazıwshısı. Ózine tán usılı menen belgili bolıp, bul usılda fantastikalıq hám barokko obrazları jergiliklilik penen aralasıp ketedi. Barlıq zamanlardaǵı eń ullı hám abıraylı kinodóretiwshilerden biri sıpatında tán alınǵan. Onıń filmleri «Cahiers du Cinéma» hám «Sight & Sound» sıyaqlı kritikalıq sorawlarda joqarı orınlardı iyelegen.
Fellinidiń eń belgili filmleri qatarına I Vitelloni (1953), La Strada (1954), Nights of Cabiria (1957), La Dolce Vita (1960), 8½ (1963), Juliet of the Spirits (1965), Fellini Satyricon (1969), Roma (1972), Amarcord (1973) hám Fellini's Casanova (1976) sıyaqlı filmler kiredi..
Fellini óz karyerası dawamında 17 Akademiya sıylıǵına usınıs etilgen bolıp, tórtewinde «Eń jaqsı shet tilindegi film» nominaciyasında jeńimpaz bolǵan (rekord). Los-Anjeles qalasında bolıp ótken 65-Oskar sıylıǵında ómirlik jetiskenligi ushın húrmetli statuetkaǵa iye bolǵan. Sonday-aq, Fellini 1960-jılı «Dolce Vita» filmi ushın «Palme d'Or»nı, 1963 hám 1987-jılları Moskva xalıqaralıq kinofestivalında eki márte, 1985-jılı 42-Venetsiya xalıqaralıq kinofestivalında «Golden Lion»di qolǵa kirgizgen. «Sight & Sound» jurnalınıń 2002-jıldaǵı barlıq waqıtlardıń eń ullı rejissyorları diziminde Fellini rejissyorlar sorawnamasında 2-orındı hám sınshılar sorawnamasında 7-orındı iyeledi.
Ómiri
[redaktorlaw | derekti redaktorlaw]Fellini 1920-jılı 20-yanvarda Adriatika teńizindegi kishkene Rimini qalasında orta klass ata-anasında tuwılǵan. 25-yanvarda San Nikolo shirkewinde Federiko Domeniko Marsello Fellini dep ataladı[19]. Onıń ákesi Urbano Fellini (1894-1956) gambettolalı romanyon diyqanlar hám mayda jer iyeleri shańaraǵında tuwılıp, 1915-jılı Pantanella makaron zavodında nanbayshi shákirt sıpatında Rimge kóshken. Anası Ida Barbiani (1896-1984) rim sawdagerleriniń burjua katolik shańaraǵınan shıqqan. Shańaraǵınıń qattı narazılıǵına qaramastan, 1917-jılı Urbano menen qashıp ketip, Gambettola qalasındaǵı ata-anasınıń úyinde jasaǵan[20]. 1918-jılı puqaralıq neke dúzilip, bir jıldan keyin Rimdegi Santa Mariya Maggiore qalasında diniy máresim bolip ótti.
Erli-zayıplılar Rimini qalasına ornalasıp, ol jerde Urbano kóshpeli satıwshı hám kótere satıwshı boladı. Fellini eki tuwısqanı Rikkardo (1921-1991), RAI televideniesiniń hújjetli rejissyori hám Mariya Maddalena (tuw. Fabbri; 1929-2002-jıllar).
1924-jılı Fellini baslawısh mektepti Rimini qalasındaǵı San-Vinchenso monaxları basqaratuǵın institutta basladı, keyin eki jıldan soń Karlo Tonini mámleketlik mektebinde oqıydı. Dıqqatlı oqıwshı bolıp, bos waqıtların súwret salıw, quwırshaq shouların saxnalastırıw hám Winsor Makkey, Jorj MakManus hám Frederik Burr Opperdiń dástúriy Amerika multfilmlerin kóbeytiwshi «Corriere dei Piccoli» balalar jurnalın oqıw menen ótkeredi. (Opperdiń «Baxıtlı xuligan» filmi Fellinin 1954-jıldaǵı «Strada» filmindegi Gelsomina ushın vizual ilxam berer edi; Makkeydiń «Kishkene Nemo» filmi onıń 1980-jılǵı «Hayal-qızlar qalası» filmine tikkeley tásir kórsetedi). Gvido Brinoneniń birinshi kórgen filmi Maciste all'inferno (1925, Maciste in Hell) onıń pútkil karerası dawamında Dante hám kino menen baylanıslı táreplerdi belgilep beredi[21].
1929-jılı Ginnasio Giulio Chezarege oqıwǵa kirip, keyin ala Rimini advokatı Luidji Titta Benzi menen doslasadı (hám Amarkordta jas Tittanıń modeli (1973)). Mussolini Italiyasında Fellini hám Rikkardo er adamlar ushın májbúriy fashist jaslar toparı bolǵan «Avangardista»ǵa aǵza boladı. Ol ata-anası menen birinshi márte Rimge 1933-jılı, transatlantikalıq okean layneri SS Rex (Amarkordta kórsetilgen) dáslepki saparı jılı bardı. «La Dolce Vita» (1960) shıǵarmasınıń aqırındaǵı plyajda tabılǵan teńiz haywanınıń tiykarın 1934-jıldaǵı dawıl waqtında Rimini plyajında qoyılǵan úlken balıq quraydı.
1950-jıllarda Federiko Fellini.
Fellini, Masina, Karla del Poggio hám Alberto Lattuada, 1952-jıl.
Cinecittà — Teatro 5, Fellinidiń súyikli studiyası[22]
Fellini «Kabiriya túnleri» filmin súwretke alıw waqtında, 1956-jıl.
Federico Fellini
Italiya prezidenti Sandro Pertini 1985-jılı Fellini tárepinen «David di Donatello» sıylıǵın alıwı.
Fellini Veneciya xalıqaralıq kinofestivalında Marsello Mastroyanidi «Golden Lioná sıylıǵı menen sıylıqlaydı.
Via Veneto, Rimdaǵı Felliniǵa arnalǵan kórinis: «Veneto arqalı La Dolce Vita» — SPQR ushın saxna jaratqan Federiko Felliniǵa, 1995-jıl 20-yanvar
.jpg)
Derekler
[redaktorlaw | derekti redaktorlaw]- ↑ Феллини Федерико // Большая советская энциклопедия (rus.): [в 30 т.]. 3-е изд. Москва: Советская энциклопедия, 1969.
- 1 2 Bibliothèque nationale de France BnF authorities (fr.): ashıq maǵlıwmatlar platforması. 2011.
- 1 2 Federico Fellini (nid.).
- 1 2 Federico Fellini // SNAC (ing.). 2010.
- 1 2 Federico Fellini // Internet Broadway Database (ing.). 2000.
- 1 2 Federico Fellini // filmportal.de. 2005.
- 1 2 Federico Fellini // Brockhaus Enzyklopädie (alm.). F.A. Brockhaus, 1796.
- ↑ Delarge J. Federico FELLINI // Le Delarge (fr.). Paris: Gründ, Jean-Pierre Delarge, 2001. ISBN 978-2-7000-3055-6
- 1 2 Federico Fellini // Gran Enciclopèdia Catalana (kat.). Grup Enciclopèdia, 1968.
- ↑ Federico Fellini // Proleksis enciklopedija, Opća i nacionalna enciklopedija (xorv.). 2009.
- ↑ Brozović D., Ladan T. Federico Fellini // Hrvatska enciklopedija (xorv.). LZMK, 1999. 9272 b.
- 1 2 Archivio Storico Ricordi. 1808.
- 1 2 BeWeB.
- 1 2 abART.
- 1 2 Federico Fellini // Munzinger Personen (alm.).
- 1 2 Fellini, Federico, 1920-1993 // Olomouc City Library regional database (çeş.).
- ↑ Deutsche Nationalbibliothek Record #118532421 // Gemeinsame Normdatei (alm.). 2012—2016.
- ↑ Federico Fellini // Find a Grave (ing.). 1996.
- ↑ Autuori, Beppe «Ma la casa mia n'dov'è?» (it-IT). Il Ponte (2017-jıl 30-oktyabr).
- ↑ Alpert 1988, s. 16.
- ↑ Burke & Waller 2003, s. 5-13.
- ↑ «Our flexible giant.». Cinecittà Studios. 21-sentyabr 2013-jıl sánesinde túp nusqadan arxivlendi. Qaraldı: 20-sentyabr 2013-jıl.
Qosımsha oqıw ushın
[redaktorlaw | derekti redaktorlaw]- Angelucci, Gianfranco. Giulietta Masina: attrice e sposa di Federico Fellini. Rom, Centro Sperimentale di Cinematografia: Edizioni Sabinae, 2014. ISBN 978-88-98623-11-2.
- Arpa, Angelo. Federico Fellini: La dolce vita: cronaca di una passione, 1., Rome: Sabinae, 2010. ISBN 978-88-96105-56-6.
- Ashough, Jamshid. L'enigma di un genio: Capire il linguaggio di Federico Fellini. Pescara: Zona Franca EDizioni, 2016. ISBN 978-88-905139-4-7.
- Bertozzi, Marco; Ricci, Giuseppe; Casavecchia, Simone. BiblioFellini: monografie, soggetti e sceneggiature, saggi in volume (it). Rome: Scuola nazionale di cinema, 2002.
- Betti, Liliana. Fellini: An Intimate Portrait, 1st Eng. language, Boston: Little, Brown, 1979. ISBN 978-0-316-09230-2.
- Cinfarani, Carmine. Federico Fellini: Leone d'Oro, Venezia 1985. Rome: Anica.
- Fellini, Federico. Fellini on Fellini. Methuen, 1976. ISBN 978-0-413-33640-8.
- Fellini, Federico.. The Book of Dreams. New York: Rizzoli International, 2008. ISBN 978-0-8478-3135-7.
- Fellini, Federico. Making a Film. New York, NY: Contra Mundum Press, 2015. ISBN 978-1-940625-09-6.
- Fellini, Federico; Santi, Pier Marco De. I disegni di Fellini (it). Laterza, 1982.
- Kezich, Tullio. Federico Fellini: The Films. New York: Rizzoli, 2010. ISBN 978-0847832699.
- Manara, Milo; Fellini, Federico. Trip to Tulum: from a script for a film idea. Catalán Communications, 1990. ISBN 978-0-87416-123-6.
- Merlino, Benito. Fellini. Paris: Gallimard, 2007. ISBN 978-2-07-033508-4.
- Minuz, Andrea. Political Fellini: Journey to the End of Italy, English-language, New York: Berghahn Books, 2015. ISBN 978-1-78238-819-7.
- Panicelli, Ida; Mafai, Giulia; Delli Colli, Laura; Mazza, Samuele. Fellini: Costumes and Fashion, 1st English, Milan: Charta, 1996. ISBN 978-88-86158-82-4.
- Pettigrew, Damian. I'm a born liar: a fellini lexicon. New York: Harry N. Abrams, 2003. ISBN 0-8109-4617-3.
- Rohdie, Sam. Fellini Lexicon. London: BFI, 2002. ISBN 978-0-85170-934-5.
- Scolari, Giovanni. L'Italia di Fellini, 1st, Rome: Sabinae, 2008. ISBN 978-88-96105-01-6.
- Tornabuoni, Lietta. Federico Fellini. New York: Rizzoli, 1995. ISBN 978-0-8478-1878-5.
- Walter, Eugene. Milking the Moon: A Southerner's Story of Life on This Planet, 1st, New York: Crown Publishers, 2001. ISBN 978-0-609-60594-3.