Ferdinand VII
Ferdinand VII – Karl IV Burbonnıń balası, 1808-jıl mart-mayda hám 1813-jıldan baslap Ispaniya patshası.
Madridte El Eskurialda tuwilǵan Ferdinand jaslıǵında Ispaniya taxtınıń miyrasxori bolǵan. 1808-jılǵı Aranxues qozǵalańınan keyin ol taxtqa otırdı. Sol jılı Napoleon onı awdarıp tasladı; ol óz monarxiyasın kontrrevolyuciya hám reakciyalıq siyasat penen baylanıstırdı, bul Ispaniyada oń táreptegi óz kúshleri hám shep táreptegi liberallar ortasında tereń ajıralıstı payda etti. 1813-jıl dekabrde hákimiyatqa qaytıp kelip, ol absolyut monarxiyanı qayta ornatadı hám 1812-jılǵı liberal konstituciyanı biykarlaydı. 1820-jılı Rafael del Riego basshılıǵındaǵı kóterilis onı konstituciyanı tiklewge májbúr etti hám liberal úsh jıllıq húkimdarlıqtı basladı. 1823-jılı Verona kongressi Franciyanıń tabıslı intervenciyasına ruqsat berip, onı ekinshi márte absolyut hákimiyatqa qaytardı. Ol 1814-jıldan 1833-jılǵa shekem liberal baspa sózdi qısıp, onıń kóplegen redaktorları hám jazıwshıların qamaqqa aldı.
Onıń basshılıǵında Ispaniya Amerikadaǵı derlik barlıq múlklerinen ayırıldı hám ol qaytıs bolǵannan keyin mámleket keń kólemli puqaralıq urısına kiristi. Onıń siyasiy miyrası qaytıs bolǵannan keyin de talas-tartıslı bolıp kelmekte, ayırım tariyxshılar onı uqıpsız, despot, uzaqtı kóre almaytuǵın adam dep biledi[1][2].
Derekler
[redaktorlaw | derekti redaktorlaw]- ↑ Royal Splendor in the Enlightenment: Charles IV of Spain, Patron and Collector. Meadows Museum, SMU, 2010. ISBN 9788471204394.
- ↑ Francisco Balagtas and the Roots of Filipino Nationalism: Life and Times of the Great Filipino Poet and His Legacy of Literary Excellence and Political Activism. Trademark Publishing Corporation, 1997. ISBN 9789719185802.