Kontentke ótiw

Grokipedia

Wikipedia — erkin enciklopediya
Grokipedia
Bas bet, 2025-jıl oktyabr
Házirgi jaǵdayıaktiv
Sayt maqsetiawa
Sayt túrionlayn enciklopediya
Dizimnen ótiwÍqtıyarlı
Til(ler)inglis tili
IyesiIlon Mask
Avtor(lar)xAI
Ashılǵan sáne2025-jıl 27-oktyabr
MámleketAQSh
URLgrokipedia.com

Grokipedia — bul Ilon Mask tiykar salǵan jasalma intellekt kompaniyası — xAI tárepinen islep shıǵılǵan, 2025-jıl 27-oktyabrde iske túsirilgen jasalma intellekt (AI) járdeminde iske túsiriletuǵın onlayn enciklopediya bolıp esaplanadı[1][2]. 2025-jıldıń 28-oktyabr jaǵdayına bola, saytta AI tárepinen jaratılǵan 900 mıńǵa shamalas maqala bar[3] .

Grok tili modeli arqalı[1] jazıwlar jaratıladı hám redaktorlanadı. Kóplegen maqalalar Wikipedia maqalalarınan alınǵan bolıp, ayırım maqalalar derlik sózbe-sóz kóshirilgenligi baqlanadı[4][5]. Maqalalarda olardıń Grok modeli boyınsha fakt-chekingten ótkerilgeni kórsetilgen[4]. Mask Grokipedianı Wikipediaǵa alternativ sıpatında kórsetti, ol Wikipediadaǵı «propagandalardı tazartıp taslaydı»[1].

Tariyxı

[redaktorlaw | derekti redaktorlaw]

Járiyalanıwı

[redaktorlaw | derekti redaktorlaw]

2025-jıl sentyabr ayında Wikipedianıń ideologiyalıq ózgesheliklerine qarsı gúresiwler waqtında Mask xAI Grokipedia dep atalatuǵın jasalma intellekt tárepinen jaratılǵan jańa onlayn enciklopediyanı jaratıp atırǵanın járiyaladı[6][7]. Joybar usı aydıń basında All-In podcast konferenciyasında David O. Sacks tárepinen usınıs etilgen hám atı qoyılǵan[8]. Masktıń málim etiwinshe, bul Wikipediadaǵı kemshilikler, qátelikler hám ideologiyalıq qıysıqlıqlarǵa qarsı gúresiw ushın jaratılǵan AI bilimler bazası boladı[9][10]. Gizmodo rejeni 2006-jılǵı «Conservapedia» joybarı menen salıstırdı[11].

2025-jıl 6-oktyabrde Mask Grokipedianıń dáslepki beta versiyası sol aydıń aqırında shıǵarılıwı rejelestirilgenin málim etti[12][13]. Joybar oktyabr ayında kontenttiń sapası menen baylanıslı mashqalalardı sheshiw maqsetinde qısqa múddetke keyinge qaldırıldı[1].

Iske túsiriliwi

[redaktorlaw | derekti redaktorlaw]

Grokipedia 27-oktyabrde grokipedia.com saytında 900 000ǵa jaqın maqalalar menen iske túsirildi[14]. Ayırım maqalalar Wikipedia maqalaları menen derlik birdey, biraq Grokipedia citatalarınıń formatı basqasha[15]. Sayt onıń dáslepki "0.1" versiyası[4] ekenin hám iske qosılǵannan keyin qısqa waqıtqa úziliske ushıraǵanın kórsetken[3].

Qabıllanıwı

[redaktorlaw | derekti redaktorlaw]
Grokipediadaǵı Ilon Mask haqqındaǵı maqala

Grokipedia iske túskennen keyin onıń qabıl etiliwi aralas boldı, ayırım baqlawshılar AI dóretiwshilerdiń ózgesheliklerin sáwlelendiriw imkaniyatına baylanıslı onıń biytárepligine gúman menen qaradı[16][17]. Sınshılar oǵada oń kózqaraslardı alǵa qoyıwshı yamasa Masktıń kózqarasların qollap-quwatlawshı shıǵarmalardı kórsetip ótken[18]. «NBC News» atap ótkenindey, Grokipedianıń Mask haqqındaǵı maqalasında onıń 2025-jıl yanvar ayında islegen qol háreketi haqqında aytılmaǵan, kópshilik onı nacistler sálemi sıpatında bahalaǵan, al Wikipedianıń maqalasında solay[5]. Sonday-aq, ol pútkilley jasalma intellektke súyengeni ushın sınǵa alındı. «Kraud-source onlayn enciklopediyası insan avtorları hám redaktorlarınan paydalansa da, Masktıń alternativası tolıǵı menen xAI Grok tárepinen jaratılǵan hám «fakt-tekserilgen» maqalalardan ibarat», — dep sınǵa aldı Forbes. Sonday-aq, olar «Grokipediadaǵı ayırım maqalalar, máselen, PlayStation 5, avtomashina islep shıǵarıwshı Lamborghini hám chip islep shıǵarıwshı AMD maqalaları Wikipediadaǵı tiyisli maqalalardıń derlik birdey nusqaları bolıp kórindi» — dep sınǵa aldı[19].

Ayırım kontentler Masktıń gender ótiwi hám Twitterdiń burınǵı bas direktorı Parag Agraval sıyaqlı temalardaǵı jeke kózqaraslarına sáykes keliwi ushın manipulyaciyalanǵanı atap ótilgen[5][17][18].

«Time» gazetası Ilon Mask haqqındaǵı maqala haqqında «Grokipediya Masktıń kózqarasları haqqındaǵı tolıǵıraq maǵlıwmatlardı, sonıń ishinde, «oyanǵan aqıl virusı» ideyasın da óz ishine aladı, onıń aytıwınsha, Mask onıń ózara ajırasqan, tiri bolǵan transgender qızın «óltirgen». Sonday-aq, olar Masktıń densawlıǵı hám turmıs tárizi haqqındaǵı bólimdi enciklopediyada ádette ushıraspaytuǵın kún tártibi haqqındaǵı tolıq jeke maǵlıwmatlardı kirgizgeni ushın sınǵa aldı[20].

Grokipediadaǵı kontent Creative Commons Attribution-ShareAlike 4.0 Licence tiykarında licenziyalanǵan Wikipediadan alınǵan[4].

Wikipedianıń bilimleri insan tárepinen jaratılǵan bilimler bolıp esaplanadı hám bárqulla insan tárepinen jaratılǵan bilimler bolıp esaplanadı[4][19].

Jalǵan maǵlıwmat

[redaktorlaw | derekti redaktorlaw]

Grokipedia járiyalanǵannan soń, jalǵan maǵlıwmatlar járiyalaǵanı ushın sınǵa alındı. «Jasalma intellektke tiykarlanǵan Wikipedianıń jańa básekishisi pornografiya AIJS epidemiyasın kúsheytip jiberdi hám sociallıq tarmaqlar transgender adamlardıń kóbeyiwine sebep bolıwı múmkin, dep jalǵan aytadı», — dep xabar berdi Wired[21][22].

Qosımsha qarań

[redaktorlaw | derekti redaktorlaw]

 Derekler

[redaktorlaw | derekti redaktorlaw]
  1. 1 2 3 4 Conger, Kate (27 October 2025). "Elon Musk Challenges Wikipedia With His Own A.I. Encyclopedia". The New York Times. https://www.nytimes.com/2025/10/27/technology/grokipedia-launch-elon-musk.html.
  2. ↑ "Elon Musk appears to have launched Grokipedia, a Wikipedia competitor". Business Insider. 28 October 2025. https://www.businessinsider.com/elon-musk-launches-grokipedia-xai-wikipedia-competitor-2025-10.
  3. 1 2 "Elon Musk's Grokipedia goes live after brief crash, aims to rival Wikipedia". Moneycontrol. 28 October 2025. https://www.moneycontrol.com/technology/elon-musk-s-grokipedia-goes-live-after-brief-crash-aims-to-rival-wikipedia-article-13635558.html.
  4. 1 2 3 4 5 Peters, Jay «Elon Musk's Grokipedia contains copied Wikipedia pages» (en-US). The Verge (28-oktyabr 2025-jıl). Qaraldı: 28-oktyabr 2025-jıl.
  5. 1 2 3 «Elon Musk launches Grokipedia as an alternative to 'woke' Wikipedia» (en). NBC News (28-oktyabr 2025-jıl). Qaraldı: 28-oktyabr 2025-jıl.
  6. ↑ Gupta, Aman «'Grokipedia': Elon Musk says xAI is working on a Wikipedia rival powered by AI». Live Mint (30-sentyabr 2025-jıl).
  7. ↑ Gucia, Wiktoria «MAGA Melts Down Over Wikipedia 'Blacklist'» (en). The Daily Beast (30-sentyabr 2025-jıl). Qaraldı: 30-sentyabr 2025-jıl.
  8. ↑ Higgins, Tim «Why Conservatives Are Attacking 'Wokepedia'». The Wall Street Journal (4-oktyabr 2025-jıl). Qaraldı: 6-oktyabr 2025-jıl.
  9. ↑ Kan, Michael «Elon Musk Plans to Take on Wikipedia With 'Grokipedia'» (en). PCMAG (30-sentyabr 2025-jıl). Qaraldı: 30-sentyabr 2025-jıl.
  10. ↑ Úlgi:Cite tweet
  11. ↑ Novak, Matt (September 30, 2025). "Elon Musk's Wikipedia Competitor Is Going to Be a Disaster". Gizmodo. https://gizmodo.com/elon-musks-wikipedia-competitor-is-going-to-be-a-disaster-2000665751.
  12. ↑ «What Is Grokipedia? Elon Musk To Unveil Wikipedia Competitor In Two Weeks». NDTV. Qaraldı: 6-oktyabr 2025-jıl.
  13. ↑ «Elon Musk: 'Grokipedia' Arrives Later This Month» (en). PCMAG (6-oktyabr 2025-jıl). Qaraldı: 6-oktyabr 2025-jıl.
  14. ↑ Conger, Kate «Elon Musk Challenges Wikipedia With His Own A.I. Encyclopedia». The New York Times (27-oktyabr 2025-jıl). Qaraldı: 26-oktyabr 2025-jıl.
  15. ↑ Bell, Karissa «X's Grokipedia is online after it briefly crashed out» (en-US). Engadget (27-oktyabr 2025-jıl). Qaraldı: 28-oktyabr 2025-jıl.
  16. ↑ "Grokipedia: Elon Musk is right that Wikipedia is biased, but his AI alternative will be the same at best". The Conversation. 15 October 2025. https://theconversation.com/grokipedia-elon-musk-is-right-that-wikipedia-is-biased-but-his-ai-alternative-will-be-the-same-at-best-267557.
  17. 1 2 „Elon Musk's Grokipedia Pushes Far-Right Talking Points“. Wired. 28 October 2025.
  18. 1 2 "Elon Musk launches a Wikipedia rival that extols his own 'vision'". The Washington Post. 28 October 2025. https://www.washingtonpost.com/technology/2025/10/27/grokipedia-wikipedia-musk-/.
  19. 1 2 Ray, Siladitya «Musk Launches 'Grokipedia'—An AI-Generated Wikipedia Challenger» (en). Forbes. Qaraldı: 28-oktyabr 2025-jıl.
  20. ↑ Jeyaretnam, Miranda (2025-10-28). „How Grokipedia Describes Elon Musk“. TIME (Англичанша). Qaraldı: 2025-10-28.
  21. ↑ Rogers, Reece. „Elon Musk's Grokipedia Pushes Far-Right Talking Points“. Wired (American English). ISSN 1059-1028. Qaraldı: 2025-10-28.
  22. ↑ Michael, Chris (2025-10-28). "Elon Musk launches encyclopedia ‘fact-checked’ by AI and aligning with rightwing views" (in en-GB). The Guardian. ISSN 0261-3077. https://www.theguardian.com/technology/2025/oct/28/elon-musk-grokipedia.

Sırtqı siltemeler

[redaktorlaw | derekti redaktorlaw]
«https://kaa.wikipedia.org/w/index.php?title=Grokipedia&oldid=195668» saytınan alınǵan