Hajımuxan Muńaytpasov

Hajımuxan Muńaytpasov
qazaqsha Қажымұқан Мұңайтпасұлы
«Yamagata Muxunura» — Hajımuxan Muńaytpasovtıń laqaplarınıń biri
Tuwılǵandaǵı atı	Muxan Muńaytpasov
Tuwılǵan sánesi	7-aprel 1871(1871-04-07)
Tuwılǵan jeri	Qaraótkel awılı, Aqmola wálayatı, Celinograd rayonı
Qaytıs bolǵan sánesi	12-avgust 1948(1948-08-12) (77 jasta)
Qaytıs bolǵan jeri	«Lenin tuwı» kolxozı, Qubla Qazaqstan wálayatı, Ordabası rayonı
Milleti	qazaq
Kásibi	klassikalıq gúres
Boyı	195 sm
Iskerlik jılları	1901–1944
Sıylıqları	«Húrmet belgisi» ordeni (1945), 5-dárejeli Arslan hám Quyash ordeni

Muńaytpasov, Podubniy hám basqa da palwanlar 1912-jılǵı kinoxronikada

Hajımuxan (Qajımuqan) Muńaytpas ulı (qazaqsha Қажымұқан Мұңайтпасұлы; 1871-jıl 7-aprel, Aqmola wálayatı Qaraótkel awılı — 1948-jıl 12-avgust, Lenin tuwı kolxozı, Qubla Qazaqstan wálayatı) — qazaq hám sovet palwanı hám cirk artisti.

Kóp márte (1909, 1911, 1913 hám 1914-jıllarda) professionallar arasında klassikalıq gúres boyınsha dúnya chempionatlarında jeńiske erisken. Francuz gúresi boyınsha dúnya chempionı ataǵın alǵan birinshi qazaq; awır salmaqtaǵı palwanlar arasında dúnyalıq, rossiyalıq, regionalhq, keyinirek bolsa pútkilawqamlıq klassikalıq gúres chempionatlarınıń kóp márte jeńimpazı. Eliwge jaqın hár túrli dárejedegi sıylıqlar hám medallar iyesi.

Ómirbayanı

Kelip shıǵıwı

Hajımuxan qıpshaq qáwiminiń Altıbas ruwınan shıqqan. Ápsanalarǵa qaraǵanda, onıń anası tárepinen babası Lek-palwan terekti tamırı menen suwırıp alatuǵın dárejede úlken kúsh iyesi bolǵan.

Debyut

1901-jılı Ombı qalasında Francuz gúresi boyınsha chempionat ashıladı hám professional palwanlardıń shıǵıwları hám jergilikli palwanlardı jeńip atırǵanı haqqındaǵı xabarlar Hajımuxanǵa jetip keledi. Professionallar menen gúresiwge bel baylaǵan Hajımuxan olardıń ishinde eń kúshlisi — Andrey Zlobinniń shaqırıǵın qabıl etedi.

Ápsanalar hám ráwiyatlar

Hajımuxan jaqsı gúrrińshi bolǵan hám tıńlawshısın ózine qarata alatuǵın edi. Onıń kóp sanlı jeńisleri hám úlken kúsh-qudireti haqqındaǵı kóp ǵana ápsanalar, eń birinshi gezekte, ulıwma palwannıń ózi tárepinen payda bolǵan. Hajımuxan menen bir neshe ret ushırasqan jazıwshı Sábit Muxanov bılay dep jazǵan:

“

Hámmesinen kóp Hajımuxan sóyledi. Maǵan ol sál maqtanshaqlıq etip atırǵanday tuyıldı. Ol 56 mámlekette bolǵanın, 56 ret dúnya chempionı ataǵın alǵanın hám bunıń belgisi retinde 56 medaldıń iyesi ekenligin aytıp maqtanatuǵın edi. Onıń qansha medalı bar ekenligi anıq esimde joq, biraq olar shınında da kóp edi, onıń ústine hár túrli mámleketlerdiki edi. Hár bir medal oǵan chempion retinde berilgenine onsha isene bermeymen... — Sábit Muqanov «Ómir mektebi» (III tom)

”