Intizar
Intizar — kútilip atırǵan waqıyanı oylaw yamasa kútiwden lázzetleniw yamasa mazasızlıqtı óz ishine alatuǵın emociya. Intizarlıq emociyalarına qorqınısh, mazasızlıq, qozıw, úmit hám isenim kiredi[1]. Kútilgen waqıya júz bermese, bul kewli qalıwǵa (unamlı waqıya ushın) yamasa jeńillikke (unamsız waqıya ushın) alıp keledi.
Qorǵanıw mexanizmi retinde
Robin Skinner intizardı «haqıyqıy stress penen gúresiwdiń jetilisken usılları»nıń biri dep esaplaǵan.... Siz qanday da bir qıyın máseleniń qanday bolatuǵının aldınnan boljaw hám onıń menen qalay gúresetuǵınıńızǵa tayarlanıw arqalı onıń stresin azaytasız»[2]. «Jetilisken qorǵanıwlardıń (sublimaciya, intizar) qollanılıwı jas ósken sayın artıwǵa beyim ekeni» tuwralı dáliller bar[3], degen menen unamsız waqıyalardı intizar kútiwdiń ózi jas ósken sayın tómenlewge beyim[4].
Qálew
Intizar «jınıslıq qumarlıqtıń oraylıq ingredienti» retinde súwretlengen. «Jınıslıq qatnastıń tiykarǵı kognitivlik komponenti bar — qálew ushın eń áhmiyetli element — unamlı intizar»[5]. Lázzetli intizardıń bir atı — qozıw.
Keńirek aytqanda, intizar kúndelikli ómirdegi oraylıq motivaciyalawshı kúsh — «keleshekti qıyal menen intizar kútiwdiń yamasa ol tuwralı boljawdıń normal procesi». Ómirden lázzet alıw ushın, «waqıtqa birnárse islewdiń perspektivalı quralı retinde iseniw kerek; intizar menen keyinge qaldırıwdıń awırtıwın hám lázzetin kótere alıw kerek».
Muzıkada
Muzıkada intizarlıqtı túsindiretuǵın bir neshe teoriyalar bar. Eki kórnekli teoriya — Cheyzdiń nevrologiyalıq teoriyaları bolıp, olar kútiwdi qáliplestiriwdi hám intizarlıqtı tuwma nevrologiyalıq pát evolyuciyasına (pát/ırǵaq/garmoniya kommunikaciya juwabınıń kútiliwi retinde Darvin tańlawı) hám akkord izbe-izligin sheber qollanıwǵa (kútiwler E, A, B7 menen orınlanǵanǵa shekem V7-ni uslap turıw yamasa kvintalar dóńgelegindegi variaciyalar menen belgili Am/D7/G qızıqtırıw-qanaatlandırıw izbe-izligi) baylanıstıradı.
Ekinshi keńnen qabıllanǵan teoriya — Guronnıń «ITPRA» 5 modulli kútiw teoriyası, bunda aldıńǵı qıyaldaǵı kernew waqıyanıń baslanıwına/gorizontına urıladı, boljaw hám reakciya juwap sistemasında terbeledi (gezeklesip) hám bahalaw keri baylanısına alıp keledi.
Global kózqarastan alǵanda, dúnya júzinde mıńlaǵan hár qıylı gamma túrleri bar bolsa da, sol gammanıń tonikasına (mısalı, major shkalası, tonallıǵı hám Do major tonikasındaǵı Do) qaytıwda ulıwma adamzatlıq qanaatlanıw sezimi bar.
Muzıka hám emociya temasınıń keńirek kontekstinde, Djuslin hám Vestfyelldiń BRECVEM modeli jetinshi element retinde Muzıkalıq kútiwdi óz ishine aladı.
Texnikalıq jaqtan, intizar sonday-aq arnawlı akkordlıq emes ton túrine de tiyisli.
Eskertiw: Bul bólim muzıkada intizar oyın yamasa sezimin payda etiw procesine tiyisli. «Intizar» sózi bar qosıq atamaları ushın Intizar (kóp mánisli) betine qarań.
Fenomenologiyada
Fenomenologiyalıq filosof Edmund Gusserl ushın intizar adam háreketiniń zárúrli ózgesheligi bolıp tabıladı. «Hárbir hárekette biz maqsetti aldınnan, belgisiz mánistegi «bos» intizar formasında bilemiz... hám biz háreketimiz arqalı onı basqıshpa-basqısh anıq ámelge asırıwǵa umtılamız».
Derekler
- ↑ Miceli, Maria; Castelfranchi, Cristiano. Expectancy and emotion (en). OUP Oxford, 2014-11-27. ISBN 978-0-19-150927-8.
- ↑ Miceli, Maria; Castelfranchi, Cristiano. Expectancy and emotion (en). OUP Oxford, 2014-11-27. ISBN 978-0-19-150927-8.
- ↑ Hope R.Conte/Robert Plutchik, Ego Defenses (1995) p. 127
- ↑ Erk, Susanne; Walter, Henrik; Abler, Birgit (2008-03-05). "Age-related physiological responses to emotion anticipation and exposure" (in en-US). NeuroReport 19 (4): 447–452. doi:10.1097/WNR.0b013e3282f5d92f. ISSN 0959-4965. PMID 18287944. https://journals.lww.com/neuroreport/Abstract/2008/03050/Age_related_physiological_responses_to_emotion.11.aspx.
- ↑ Miceli, Maria; Castelfranchi, Cristiano. Expectancy and emotion (en). OUP Oxford, 2014-11-27. ISBN 978-0-19-150927-8.