Islamdaǵı payǵambarlar hám xabarshılar
Islamdaǵı payǵambarlar (arab: ٱلْأَنْبِيَاء فِي ٱلْإِسْلَام, latınsha: al-anbiyāʾ fī al-islām) — Islam dininde Allanıń xabarın Jer júzine jayǵan hám jetik insanıy páziyletler úlgisi bolıp xızmet etken shaxslar dep iseniledi. Ayırım payǵambarlar xabarshılar (arab: رُسُل, latınsha: rusul; birlik forması: رَسُول, rasool) sıpatında qaraladı; olar ilahiy wahiydi jetkeriwshiler bolıp, olardıń kópshiligi bul wáziypanı perishte arqalı orınlaydı. Musılmanlar payǵambarlar júdá kóp, hátte Quranda atı zikr etilmegen payǵambarlar da bar ekenligine isenedi. Quranda bılay delinedi: «Hár bir jámiyet ushın bir rasul bar[1][2].» Islam payǵambarlarına iyman keltiriw — Islam iseniminiń altı tiykarınan biri[3].
Musılmanlar birinshi payǵambar Quday tárepinen jaratılǵan birinshi insan - Adam ata bolǵanına isenedi. Yahudiyliktegi 48 payǵambar tárepinen jetkerilgen kóplegen wahiyler hám de xristianlıqtaǵı kóplegen payǵambarlar Quranda arabsha nusqadaǵı atlar menen tilge alınǵan; mısalı, yahudiyliktegi Elisha - Alyasa', Job - Ayyub, Isus - 'Isa h.t.b. Muwsaǵa Tawrat, Dawıtqa Zabur, Isaǵa Injil dep at berilgen[4].
Islamdaǵı sońǵı payǵambar — Muhammed ibn ʿAbdullāh bolıp, musılmanlar onı «Payǵambarlardıń móri» (Xatam an-Nabiyyin) dep ataydı[5]. Musılmanlar Qurandı Allanıń iláhiy sózi dep biledi, sol sebepli ol ózgermeytuǵın, buzılıwdan hám qálbekilestiriliwden saqlanǵan[6] hám Qıyamet kúnine shekem óziniń ázelgi qálpin saqlap qalınıwına isenedi[7]. Muxammed sońǵı payǵambar dep tán alınǵanına qaramastan, ayırım musılman dástúrleri áwliyelerdi de tán aladı hám ullılaydı (biraq zamanagóy aǵımlardan Salafiylik hám Wahhabiylik áwliyeshilik túsinigin biykarlaydı[8]).
Islamda hárbir payǵambar birdey tiykarǵı isenimlerdi úgit-násiyatlaǵan: Qudaydıń jalǵızlıǵı, tek ǵana bir qudayǵa sıyınıw, shirk hám gúnadan tıyılıw, qayta tiriliw yamasa Qıyamet kúnine hám ólimnen keyingi ómirge iseniw. Payǵambarlar hám rasullar tariyxtıń túrli dáwirlerinde hár qıylı jámáátlerge Alla tárepinen jiberilgen dep iseniledi.
Ataması
[redaktorlaw | derekti redaktorlaw]| Kategoriya maqalalardıń bir bólegi |
| Islam |
|---|
 |
Qurannan aldınǵı dáwir
[redaktorlaw | derekti redaktorlaw]Rasūl Allāh (sózbe-sóz: «Allanıń elshisi») sóziniń suryan tilindegi forması — s̲h̲eliḥeh d-allāhā, apokrif Áwliye Tomas ámelleri shıǵarmasında tez-tezden ushırasadı. Sh̲eliḥeh sózine sáykes feyil - s̲h̲alaḥ - Ivrit tilindegi Bibliya (Muqaddes Kitap) da payǵambarlar menen baylanıslı halda qollanıladı[9].
Derekler
[redaktorlaw | derekti redaktorlaw]- ↑ Quran 10:47
- ↑ «Qur'an: The Word of God | Religious Literacy Project». Harvard Divinity School. 2018-jıl 6-oktyabr sánesinde túp nusqadan arxivlendi. Qaraldı: 2018-jıl 6-oktyabr.
- ↑ «BBC - Religions - Islam: Basic articles of faith» (en-GB). 2018-jıl 13-avgust sánesinde túp nusqadan arxivlendi. Qaraldı: 2018-jıl 5-oktyabr.
- ↑ Campo, Juan Eduardo. Encyclopedia of Islam. Infobase Publishing, 2009 — 559–560 bet. ISBN 9780816054541.
- ↑ Denffer, Ahmad von. Ulum al-Qur'an : an introduction to the sciences of the Qur an, Repr., Islamic Foundation, 1985 — 37 bet. ISBN 978-0860371328.
- ↑ Understanding the Qurán - Page xii, Ahmad Hussein Sakr - 2000
- ↑ Quran 15:9
- ↑ Radtke, B., Lory, P., Zarcone, Th., DeWeese, D., Gaborieau, M., F. M. Denny, Françoise Aubin, J. O. Hunwick and N. Mchugh, "Walī", in: Encyclopaedia of Islam, Second Edition, Edited by: P. Bearman, Th. Bianquis, C. E. Bosworth, E. van Donzel, W. P. Heinrichs.
- ↑ A. J. Wensinck, "Rasul", Encyclopaedia of Islam