Kontentke ótiw

Islamiy tekstler dizimi

Wikipedia — erkin enciklopediya

Bul Islamiy tekstler dizimi. Islamnıń diniy tekstlerine Quran (oraylıq tekst) hám de birqansha burınǵı tekstler (musılmanlarǵa Alla tárepinen jiberilgen áwelgi wahiyler dep isenilgen) kiredi. Bularǵa Izrail áwladları arasındaǵı payǵambarlar hám rasullarǵa názil etilgen Tawrat, Dawıtqa názil etilgen Zabur hám Isaǵa názil etilgen Injil kiredi. Sonday-aq, Muhammedke baylanıstırılatuǵın ámeller hám sózlerden (súnnet) ibarat bolǵan Hádis te islamiy tekstler qatarına kiredi.

Baslı maqala: Quran

QuranIslamnıń oraylıq diniy teksti bolıp, musılmanlar onı Quday tárepinen názil etilgen dep isenedi[1]. Ol klassikalıq arab ádebiyatınıń eń joqarı shıǵarması sıpatında keń túrde tán alınadı[2][3][4][5]. Quran súrelerge (Arabsha: سورتیں, surahtaen; birlik forması: سورۃ, sūrah), al súreler bolsa ayatlarǵa (Arabsha: آية, āyāh; kóplik forması: آيات, āyāt) bólingen.

Quran teksti

Quran teksti hár túrli uzınlıqtaǵı 114 baptan ibarat bolıp, olardıń hár biri súre dep ataladı. Hár bir súre bolsa bir neshe ayatlardan ibarat.

Túsindirmeler hám tafsir
Baslı maqala: Tafsirler dizimi

Quran ayatlarınıń mánislerin túsindiriwge qaratılǵan pikir hám túsinikler (tafsīr) toplamı.

Názil bolıw sebepleri (asbāb al-nuzūl)

Ayatlardıń názil bolıw sebepleri, jaǵdayları hám waqıyaların bayanlawshı ilim tarawı.

Dáslepki wahiyler

[redaktorlaw | derekti redaktorlaw]

Qurannan aldın Alla tárepinen názil etilgen dep esaplanatuǵın basqa da islamiy kitaplar Quranda atpa-at tilge alınǵan. Bular Izrail áwladları arasındaǵı payǵambarlar hám rasullarǵa túsirilgen Tawrat, Dawıtqa túsirilgen Zabur hám Isaģa túsirilgen Injil (xoshxabar). Sonday-aq, Quranda Ibrahim betleri hám Muwsa betleri túsirilgenligi de esletip ótiledi.

Islam metodologiyası tafsir al-Qur'an bi-l-Kitab (arab: تفسير القرآن بالكتاب) Qurandı Bibliya arqalı/járdeminde túsindiriw degendi ańlatadı[6]. Bul jantasıw Qurandı túsindiriw hám onıń oqılıwın tereńlestiriw maqsetinde Bibliyanıń kanonikalıq arabsha nusqaları, sonıń ishinde Tawrat hám Injilden paydalanadı. Bibliya tekstlerin Quran ayatları menen sáykes halda túsindirgen belgili musılman mufassirun (pikir bildiriwshiler) qatarına Abu al-Hakam Abd al-Salam bin al-Isbiliy (Al-Andalus) hám Ibrahim bin Umar bin Hasan al-Biqa'i kiredi[6].

  1. Nasr, Seyyed Hossein (2007). "Qurʼān". Encyclopædia Britannica Online. http://www.britannica.com/eb/article-68890/Quran.<!--->
  2. Margot Patterson, Islam Considered: A Christian View, Liturgical Press, 2008 p. 10.
  3. Mir Sajjad Ali, Zainab Rahman, Islam and Indian Muslims, Guan Publishing House 2010 p. 24, citing N.J. Dawood's judgement.
  4. Alan Jones, The Koran, London 1994, ISBN 1842126091, opening page.
    «Onıń ádebiy jaqtan oǵada kórkemligin ayrıqsha atap ótiw kerek: ol klassikalıq arab prozasınıń eń jetik shıǵarması bolıp tabıladı.»
  5. Arthur Arberry, The Koran Interpreted, London 1956, ISBN 0684825074, p. 191.
    «Arab ádebiyatı poeziyada da, joqarı prozada da keń hám ónimli bolıwına qaramastan, ol menen salıstıratuǵın hesh nárse joq, dep qatań aytıw múmkin.»
  6. 1 2 McCoy, R. Michael. Interpreting the Qurʾān with the Bible (Tafsīr al-Qurʾān bi-l-Kitāb) (en). Brill, 2021-09-08. ISBN 978-90-04-46682-1.