Júzik
Júzik — sózi ulıwma túrkiy tillerine tán bolıp, eski túrkiy tilinde «yuzuk», qarashay tilinde «yuzok», tatar tilinde «yuzek», bashqurt tilinde «yuzoq» dep aytılǵan. Qazaq ilimpazı E.Janıpeysov júzik sózin, «júz-» túbiri, «-ik» sóz jasawshı qosımta dep qaraǵan.
Tariyxı
[redaktorlaw | derekti redaktorlaw]Dáslep júzik qorǵanıw buyımı bolǵan. Qaraqalpaq hayal-qızları júziktegi taslar — feruza hám merwert tasları — jawız kózden, báleden saqlaydı dep isengen. Júziktegi figuralar — qus, ay, quyash, juldız — áyyemgi túrkiy isenimlerde tirishilik, jaqtılıq hám qorǵaw simvolı esaplanǵan.
Túrleri
[redaktorlaw | derekti redaktorlaw]- Qorǵanıw (tumar) júzikler — kózden hám túrli apatlardan saqlanıw ushın taqqan;
- Taslı júzikler — feruza hám merwert taslar menen bezelgen kórkem júzikler;
- Iri (tas) júzikler — tiykarınan toylarda hám máresimlerde taǵılǵan;
- Naǵıslı júzikler — quyash, ay yaki túrli figuralardan jasaǵan júzikler kiredi.
Derekler
[redaktorlaw | derekti redaktorlaw]Seytnazarova.I, Zairova.X. «Qaraqalpaq tilindegi taǵınshaq atamaları». —Nókis: Qaraqalpaqstan baspası, 2020. -19-bet, -51-bet, 52-bet.