Jınıslıq jol menen juǵatuǵın infekciya
Jınıslıq jol menen juǵatuǵın infekciya (JJJI), sonday-aq jınıslıq jol menen juǵatuǵın awırıw (JJJA) hám gónergen terminde venerologiyalıq awırıw (VA) dep te ataladı, bul jınıslıq belsendilik, ásirese vaginal jınıslıq qatnas, anal jınıslıq qatnas, oral jınıslıq qatnas yamasa geyde qol menen jınıslıq qatnas arqalı tarqalatuǵın infekciya[1]. JJJI da kóbinese dáslepki simptomlar payda bolmaydı, bul olardı basqalarǵa juqtırıw qáwipine alıp keledi. Jınıslıq jol menen juǵatuǵın infekciya termini ádette jınıslıq jol menen juǵatuǵın awırıw yamasa venerologiyalıq awırıw terminlerine qaraǵanda kóbirek qollanıladı, sebebi ol simptomsız awırıw jaǵdayların da óz ishine aladı. JJJI simptomları hám belgilerine vaginadan suyıqlıq aǵıw, jınıslıq músheden suyıqlıq aǵıw, jınıslıq aǵzalarda yamasa onıń átirapında jaralardıń payda bolıwı hám jambas awırıwı kiriwi múmkin. Ayırım JJJI lar násilsizlikke alıp keliwi múmkin.
Bakteriyalıq JJJI larǵa xlamidioz, gonoreya hám sifilis kiredi. Viruslı JJJI larǵa jınıslıq súyeller, jınıslıq gerpes hám AIV/AIJS kiredi. Parazitlik JJJI larǵa trixomonaz kiredi. Kópshilik JJJI lar emlenedi hám jazıladı; eń kóp tarqalǵan infekciyalardan sifilis, gonoreya, xlamidioz hám trixomonaz jazıladı, al AIV/AIJS hám jınıslıq gerpes jazılmaydı. Ayırım vakcinaciyalar geypara infekciyalardıń, sonıń ishinde gepatit B hám APVnıń bir neshe túriniń qáwpin azaytıwı múmkin[2]. Prezervativlerden paydalanıw, jınıslıq sheriklerdiń az bolıwı hám hár bir adam tek bir-biri menen jınıslıq qatnasta bolatuǵın qatnasta bolıw sıyaqlı qáwipsiz jınıslıq qatnas ámeliyatları da JJJI qáwpin azaytadı. Keń kólemli jınıslıq tárbiya da paydalı bolıwı múmkin.
JJJI diagnostikalıq testleri ádette rawajlanǵan ellerde ańsat qoljetimli, biraq olar rawajlanıp atırǵan ellerde kóbinese qoljetimsiz boladı. JJJI menen baylanıslı kóbinese uyat hám tańba (stigma) boladı. 2015-jılı AIV tan basqa JJJI lar dúnya júzinde 108 000 ólimge sebep boldı. Global kólemde, 2015-jılı shama menen 1,1 milliard adamda AIV/AIJS tan basqa JJJI lar bolǵan. Shama menen 500 million adamda sifilis, gonoreya, xlamidioz yamasa trixomonaz bar. Keminde qosımsha 530 million adamda jınıslıq gerpes, al 290 million hayalda adam papillomavirusı bar[3].
Belgileri hám simptomları
Barlıq JJJI lar simptomlı bolmaydı hám simptomlar infekciya juqqannan keyin dárriw payda bolmawı múmkin. Geypara jaǵdaylarda kesellik hesh qanday simptomlarsız tasıwı múmkin, bul kesellikti basqalarǵa juqtırıw qáwpin arttıradı. Kesellikke baylanıslı túrde, emlenbegen ayırım JJJI lar násilsizlikke, sozılmalı awırıwǵa yamasa ólimge alıp keliwi múmkin.
Jınıslıq jetilisiwge shekemgi balalarda JJJI nıń bolıwı jınıslıq zorlıq-zombılıqtı kórsetiwi múmkin.
Jınıslıq jol menen juǵatuǵın infekciyalardıń keń tarqalǵan belgileri hám simptomlarına jınıslıq aǵzalardan suyıqlıq aǵıwı, siygende awırıw, jınıslıq aǵzalardaǵı jaralar, jambas awırıwı hám bórtpeler kiredi.
Xlamidioz hám gonoreya sıyaqlı ayırım infekciyalar, ásirese hayallarda, kóbinese simptomsız ótedi, bul keshiktirilgen diagnoz hám asqınıwlar qáwpin arttıradı.
Ápiwayı gerpes virusı hám adam papillomavirusı (APV) sıyaqlı viruslı JJJI lar qaytalanatuǵın simptomlardı, sonıń ishinde kóbiklerdi, súyellerdi yamasa emlenbese rakka alıp keliwi múmkin bolǵan jatır moynı ózgerislerin payda etiwi múmkin.
Derekler
- ↑ «Sexually transmitted infections (STIs) Fact sheet N°110». who.int (noyabr 2013). 25-noyabr 2014-jılda túp nusqadan arxivlendi. Qaraldı: 30-noyabr 2014-jıl.
- ↑ «How You Can Prevent Sexually Transmitted Diseases». cdc.gov. Centers for Disease Control and Prevention (31-may 2016-jıl). 9-dekabr 2014-jılda túp nusqadan arxivlendi. Qaraldı: 13-dekabr 2017-jıl. Úlgi:CDC
- ↑ Gross G, Tyring SK (2011). Sexually transmitted infections and sexually transmitted diseases. Heidelberg: Springer Verlag. p. 20. ISBN 978-3-642-14663-3. Archived from the original on 24 September 2015.