Malatya (wálayat)

Mardin wálayatı
Mardin wálayatı ;
	38°20′53″N 38°19′4″E / 38.34806°N 38.31778°E
Aymaq túri	wálayat
Mámleket	Túrkiya
Jer maydanı	12,259 km²
Xalıq sanı (2022)	812,580 adam
Xalıq tıǵızlıǵı	66.284 adam/km2
Websayt	http://www.malatya.bel.tr/ ; http://www.malatya.gov.tr/
	Mardin wálayatı

Malatya wálayatı (túrkshe: Malatya ili) — Túrkiyanıń wálayatı. Maydanı 12 259 km²^[1], xalqı 812 580 adam (2022)^[2]. Ol úlken tawlı aymaqtıń bir bólegi. Wálayattıń paytaxtı — Malatya qalası bolıp, onda 485 484 adam jasaydı (2022)^[3].

Rayonları

Mardin wálayatı 10 rayonǵa bólingen:

Demografiya

Nemec geografları Georg Xassel hám Adam Kristian Gasparidiń pikirinshe, Malatya XIX ásir baslarında 1200 den 1500 ge shekemgi úylerden quralǵan bolıp, olarda osmaniyler, túrkmenler, armyanlar hám grekler jasaǵan, Malatya sanjaǵındaǵı tawlı aymaqlarda bolsa, tiykarınan, reşwan sıyaqlı kurd qáwimleri jasaǵan^[4].

2012-jılda wálayattıń, shama menen, 20%ten 30%ke shekemgi bólegin aleviyler quraytuǵınlıǵı esap-sanaq etilgen, olardıń kópshiligi kurdlar edi. Bul topar, ásirese, Sivas qırǵını hám 1990-jıllardıń basınan berli «Kurdstan jumısshı partiyası»nıń jumısınan keyin kópshilik jaǵınan milletshi kurd partiyaları menen siyasiy jaqtan baylanısqan^[5].

Tariyxı

Nemec akademigi Barbara Xenning wálayattı XX ásir baslarında kurd milletshiliginiń regionallıq orayı sıpatında súwretleydi. Bul dáwirde wálayattıń jergilikli hákimi hám Malatya qalasınıń meri de kurdlar isine tilekles edi. Celadet Ali Bedirhan hám Kamuran Ali Bedirhan Kurdstandı rawajlandırıw jámiyetiniń basqa da aǵzaları aymaqqa túrli waqıtlarda kelip, jergilikli qáwimler, sonıń ishinde, reşwan qáwimi menen shın júrekten qatnasıqlar ornatqan^[6].

Derekler

↑ «İl ve İlçe Yüz ölçümleri». General Directorate of Mapping. Qaraldı: 19-sentyabr 2023-jıl.
↑ «Address-based population registration system (ADNKS) results dated 31 December 2022, Favorite Reports» (en) (XLS). TÜİK. Qaraldı: 19-sentyabr 2023-jıl.
↑ «Malatya». citypopulation.de. Qaraldı: 23-yanvar 2024-jıl.
↑ Gaspari, Adam Christian; Hassel, Johann Georg H.. Vollständiges Handbuch der neuesten Erdbeschreibung, von A.C. Gaspari, G. Hassel und J.G.F. Cannabich (J.C.F. Gutsmuths, F.A. Ukert)., 1821 — 208-209 bet. „Die Gebirgsthäler werden meistens von räuberischen Kiurdenstämmen, den Rischwan und Reschi, bewohnt[...] Sie hat 1,200 bis 1,500 Häuser, und wird von Osmanen, Turkmanen, Armeniern und Griechen bewohnt.“
↑ Massicard, Elise. The Alevis in Turkey and Europe : Identity and Managing Territorial Diversity. Taylor & Francis Group, 2012 — 170–172 bet. ISBN 9780415667968.
↑ Henning, Barbara. Narratives of the History of the Ottoman-Kurdish Bedirhani Family in Imperial and Post-Imperial Contexts: Continuities and Changes. University of Bamberg Press, 2018 — 443 bet. ISBN 9783863095512.

[1] «İl ve İlçe Yüz ölçümleri». General Directorate of Mapping. Qaraldı: 19-sentyabr 2023-jıl.

[tuik-2] «Address-based population registration system (ADNKS) results dated 31 December 2022, Favorite Reports» (en) (XLS). TÜİK. Qaraldı: 19-sentyabr 2023-jıl.

[citypop-3] «Malatya». citypopulation.de. Qaraldı: 23-yanvar 2024-jıl.

[4] Gaspari, Adam Christian; Hassel, Johann Georg H.. Vollständiges Handbuch der neuesten Erdbeschreibung, von A.C. Gaspari, G. Hassel und J.G.F. Cannabich (J.C.F. Gutsmuths, F.A. Ukert)., 1821 — 208-209 bet. „Die Gebirgsthäler werden meistens von räuberischen Kiurdenstämmen, den Rischwan und Reschi, bewohnt[...] Sie hat 1,200 bis 1,500 Häuser, und wird von Osmanen, Turkmanen, Armeniern und Griechen bewohnt.“

[5] Massicard, Elise. The Alevis in Turkey and Europe : Identity and Managing Territorial Diversity. Taylor & Francis Group, 2012 — 170–172 bet. ISBN 9780415667968.

[6] Henning, Barbara. Narratives of the History of the Ottoman-Kurdish Bedirhani Family in Imperial and Post-Imperial Contexts: Continuities and Changes. University of Bamberg Press, 2018 — 443 bet. ISBN 9783863095512.

[1]

[2]

[3]

[4]

[5]

[6]