Kontentke ótiw

Maqset Ayımbetov

Wikipedia — erkin enciklopediya
Maqset Ayımbetov
Мақсет Қаллыевич Айымбетов
súwret
Tuwılǵan sánesi1-yanvar 1954-jılı(1954-01-01)
Tuwılǵan jeriNókis
Qaytıs bolǵan sánesi25-mart 2026-jılı(2026-03-25) (72 jasta)
Puqaralıǵı Ózbekstan
MilletiQaraqalpaq
Ilimiy tarawıtil bilimi, matematikalıq lingvistika, filologiya
Jumıs orınlarıQaraqalpaq mámleketlik universiteti, Nókis mámleketlik pedagogikalıq institutı
Bilim alǵan jeriTashkent mámleketlik universiteti
Ilimiy dárejesiFilologiya ilimleriniń doktorı (1994)
Ilimiy ataǵıProfessor
Belgili isleriTúrkiy tillerdiń kvantitativ-tipologiyalıq analizi, terminologiyalıq sózlikler
Sıylıqları«Qaraqalpaqstan Respublikasına xızmet kórsetken ilim ǵayratkeri»
«Ózbekstan bilimlendiriw aǵlası»
«Qaraqalpaqstan bilimlendiriw aǵlası»

Ayımbetov Maqset Qallıevich (Мақсет Қаллыевич Айымбетов; 1954-jıl 1-yanvar, Nókis2026-jıl 25-mart) — qaraqalpaq tilshi alımı, matematik. Filologiya ilimleriniń doktorı (1994), professor. Ol qaraqalpaq ádebiyattanıwshısı hám folkloristi Qallı Ayımbetovtıń ulı.

Ómiri hám bilimi

[redaktorlaw | derekti redaktorlaw]

Maqset Ayımbetov 1954-jılı 1-yanvarda Nókis qalasında tuwıldı. 1977-jılı Tashkent mámleketlik universiteti (házirgi Ózbekstan milliy universiteti) matematika fakultetin pitkerdi. Bul onıń keleshekte til bilimi menen matematikanı birlestirip, jańa taraw — matematikalıq lingvistika boyınsha izertlewler alıp barıwına tiykar boldı.

Alımnıń miynet jolı joqarı bilimlendiriw hám ilim menen tıǵız baylanıslı. Dáslep Qaraqalpaq mámleketlik universitetinde oqıtıwshı bolıp isledi. Keyinirek Ájiniyaz atındaǵı Nókis mámleketlik pedagogikalıq institutına (NMPI) jumısqa ótti. NMPIde baslawısh bilim beriw metodikası kafedrasın, sonnan keyin qaraqalpaq tili kafedrasın basqardı[1]. Ómiriniń aqırǵı jıllarına shekem qaraqalpaq tili kafedrasınıń professorı lawazımında miynet etti.

Ilimiy dóretiwshiligi

[redaktorlaw | derekti redaktorlaw]

M. Ayımbetov túrkiy tillerdiń, sonday-aq, qaraqalpaq tiliniń leksikası hám morfologiyasın statistikalıq hám kvantitativlik (muǵdarlıq) jaǵınan izertlew boyınsha iri qániyge.

  • 1987-jılı «Qaraqalpaq publicistikalıq tekstleriniń leksikası hám morfologiyasın lingvo-statistikalıq analizi» temasında kandidatlıq dissertaciyasın jaqladı.
  • 1994-jılı «Túrkiy tillerdiń kvantativ-tipologiyalıq jaqınlıǵın anıqlawdaǵı problemalar hám metodlar» temasında doktorlıq dissertaciyasın tabıslı qorǵadı.

Onıń matematikalıq lingvistika tarawındaǵı miynetleri AQSh, Germaniya, Italiya hám Rumıniya sıyaqlı mámleketlerdiń iri ilimpazları tárepinen joqarı bahalanǵan.

  • Опыт лингво-статистического анализа лексики и морфологии каракалпакского публицистического текста. Nókis, 1991;
  • Математика терминлериниń russha-qaraqalpaqsha sózligi. Nókis, 1992 (K. Bektaev hám D.S. Nasırovlar menen birgelikte);
  • Информатика hám esaplaw texnikası boyınsha qısqasha russha-qaraqalpaqsha terminler sózligi. Nókis, 1992;
  • Berdaqtıń tańlamalı shıǵarmalarınıń alfavitli-jıyilik sózligi. Nókis, 1993 (D.S. Nasırov penen birgelikte).