Kontentke ótiw

Microsoft Excel

Wikipedia — erkin enciklopediya
Microsoft Excel
Baǵdarlamashı Microsoft
Dáslepki shıǵarılıwı 1985-jıl, 30-sentyabr
Jazılǵan tili C++ (backend)
Operaciyalıq sistemaları Windows
macOS
Android
iOS
Túri Elektron keste processorı
Licenziyası Sınaq licenziyası yamasa menshikli programmalıq támiynat
Veb-saytı microsoft.com/microsoft-365/excel

Microsoft Excel yamasa tek Excel — bul Windows, macOS, Android, iOS hám iPadOS sistemalarına arnalıp Microsoft kompaniyası tárepinen islep shıǵılǵan elektron keste redaktorı. Onda esaplaw yamasa esaplaw imkaniyatları, grafikalıq qurallar, ulıwma kesteler hám Visual Basic for Applications (VBA) dep atalatuǵın makroslardı programmalastırıw tili bar.

Excel Microsoft 365 hám Microsoft Office programmalıq támiynat paketleriniń bólegin quraydı hám 1985-jıldan berli islep shıǵılmaqta.

2019-jıldan 2025-jılǵa shekemgi logotip
2013-jıldan 2019-jılǵa shekemgi logotip
2007-jıldan 2010-jılǵa shekemgi logotip

Imkaniyatları

[redaktorlaw | derekti redaktorlaw]

Tiykarǵı operaciyalar

[redaktorlaw | derekti redaktorlaw]

Microsoft Excel arifmetikalıq ámeller sıyaqlı maǵlıwmatlardı qayta islewdi shólkemlestiriw ushın nomerlengen qatarlar hám háripler menen atalǵan baǵanalarda jaylasqan yacheykalar torın paydalanıp, barlıq elektron kestelerdiń tiykarǵı múmkinshiliklerine iye[1]. Onda statistikalıq, injenerlik hám qarjılıq zárúrliklerge juwap beretuǵın jıynalǵan funkciyalar jıynaǵı bar. Sonıń menen birge, ol maǵlıwmatlardı sızıqlı grafikler, gistogrammalar menen diagrammalar retinde hám júdá sheklewli úsh ólshemdi grafikalıq displeyde kórsete aladı. Ol hár túrli perspektivalar ushın hár qıylı faktorlarǵa ǵárezliligin kóriw maqsetinde maǵlıwmatlardı sekciyalawǵa (ulıwma kesteler menen scenariyler menedjerin paydalanıw arqalı) imkaniyat beredi. Ulıwma keste (PivotTable) — bul maǵlıwmatlardı tallawǵa arnalǵan qural. Ol bunı PivotTable maydanları arqalı úlken maǵlıwmatlar jıynaǵın jeńilletiw arqalı ámelge asıradı. Onda paydalanıwshıǵa sanlı usıllardıń keń kólemin qollanıwǵa múmkinshilik beretuǵın programmalastırıw aspekti — Visual Basic for Applications bar, mısalı, matematikalıq fizikanıń differencial teńlemelerin sheshiw ushın, sonnan keyin nátiyjelerdi elektron kestege qayta sáwlelendiredi. Onda sonday-aq elektron kesteni paydalanıwshıdan tolıq jasıra alatuǵın paydalanıwshı interfeyslerine múmkinshilik beretuǵın hár túrli interaktiv imkaniyatlar bar, solay etip elektron keste ózin arnawlı islep shıǵılǵan paydalanıwshı interfeysi arqalı «qosımsha» yamasa sheshimdi qollaw sisteması (DSS) retinde usınadı, mısalı, akciyalardı tallawshı yamasa ulıwma alǵanda, paydalanıwshıǵa sorawlar beretuǵın hám juwaplar menen esabatlardı usınatuǵın jobalaw quralı retinde[2][3]. Quramalı ámelge asırıwları sonshelli, Excel qosımshası jańalaw kestesin paydalanıp sırtqı maǵlıwmatlar bazaları menen ólshew qurallarına avtomat túrde sorawnama alıp bara aladı, nátiyjelerdi tallay aladı, Word esabatın yamasa PowerPoint slayd-shouın isley aladı hám usı prezentaciyalardı qatnasıwshılar dizimine sistemalı túrde elektron poshta arqalı jibere aladı.

Microsoft Exceldiń iske túsiriw usılın basqarıw ushın birneshe qosımsha komanda qatarı túymelerine ruqsat beredi[4].

Funkciyalar

[redaktorlaw | derekti redaktorlaw]

Excel 2016 baǵdarlamasında 484 funkciya bar[5]. Olardıń 360-ı Excel 2010 versiyasına deyin bolǵan. Microsoft bul funkciyalardı 14 kategoriyaǵa klassifikaciyalaydı. Aǵımdaǵı 484 funkciyanıń 386-sın VBA-dan «WorksheetFunction» obektiniń metodları retinde shaqırıwǵa boladı[6] hám 44-niń ataması VBA funkciyaları menen birdey[7].

2020-jıl 3-dekabrde LAMBDA funkciyasınıń engiziliwi menen Excel Tyuring boyınsha tolıq sistemaǵa aylandı[8][9][10].

Makroslardı programmalastırıw

[redaktorlaw | derekti redaktorlaw]

VBA programmalastırıw

[redaktorlaw | derekti redaktorlaw]
Microsoft Excel baǵdarlamasında paydalanıwshı anıqlaǵan sq(x) funkciyasın paydalanıw. x hám y dep atalǵan ózgeriwshiler Atamalar menedjerinde (Name Manager) anıqlanǵan. sq funkciyası Excel quramına kiretuǵın Visual Basic redaktorı arqalı engiziledi.
Exceldegi ishki baǵdarlama elektron kesteden oqılǵan x dep atalǵan baǵana ózgeriwshisiniń kvadratın esaplaydı hám onı y dep atalǵan baǵana ózgeriwshisine jazadı.

Exceldiń Windows versiyası Visual Basictiń dialekti bolıp tabılatuǵın Microsofttıń Visual Basic for Applications (VBA) arqalı programmalastırıwdı qollaydı. VBA arqalı programmalastırıw standart elektron keste usılları menen qolaysız yamasa múmkin emes kestelik manipulyaciyalardı orınlawǵa imkaniyat beredi. Baǵdarlamashılar kodtı jazıwǵa, kodtı ońlawǵa (debag) hám kod modullerin shólkemlestiriw ortalıǵına arnalǵan aynanı qamtıytuǵın Visual Basic Editor (VBE) arqalı kodtı tikkeley jaza aladı. Paydalanıwshı sanlı metodlardı ámelge asıra aladı, sonday-aq VBA-da formatlaw yamasa maǵlıwmatlardı shólkemlestiriw sıyaqlı tapsırmalardı avtomatlastıra aladı[11] hám elektron kestege qayta xabarlanatuǵın hár qanday kerekli aralıq nátiyjelerdi paydalanıp esaplawdı baǵıtlay aladı.

VBA Mac Excel 2008 versiyasınan alıp taslandı, óytkeni islep shıǵıwshılar waqtında shıǵarıw VBA dvijogın Mac OS X sistemasına jergilikli túrde portlawǵa imkaniyat bermeydi dep esapladı. VBA kelesi versiyada, Mac Excel 2011-de tiklendi,[12] degen menen dúziliste ActiveX obektlerine qollaw joq, bul ayırım joqarı dárejeli islep shıǵıwshı qurallarına tásir etedi[13].

VBA kodın jaratıwdıń keń tarqalǵan hám ańsat usılı — Makros jazbasın (Macro Recorder) paydalanıw[14]. Makros jazbası paydalanıwshınıń háreketlerin jazadı hám makros túrinde VBA kodın generaciyalaydı. Sonnan keyin bul háreketlerdi makrostı iske qosıw arqalı avtomat túrde qaytalawǵa boladı. Makroslardı klaviatura kombinaciyaları, buyrıq túymesi yamasa grafika sıyaqlı hár túrli trigger túrleri menen de baylanıstırıwǵa boladı. Makrostaǵı háreketlerdi usı trigger túrlerinen yamasa ulıwma úskeneler paneliniń opciyalarınan orınlawǵa boladı. Makrostıń VBA kodın VBE ishinde de redaktorlawǵa boladı. Cikl funkciyaları hám óz qásiyetleri boyınsha ekran sorawı sıyaqlı belgili bir imkaniyatlardı, sonday-aq ayırım grafikalıq displey elementlerin jazıw múmkin emes, olardı baǵdarlamashı VBA moduline tikkeley kirgiziwi tiyis. Tájiriybeli paydalanıwshılar interaktiv baǵdarlama dúziw ushın yamasa betlerdiń júkleniwi yamasa ózgeriwi sıyaqlı waqıyalarǵa juwap beriw ushın paydalanıwshı sorawların qollana aladı.

Makros arqalı jazılǵan kod barlıq Excel versiyaları menen úylesimli bolmawı múmkin. Excel 2010 sistemasında qollanılatuǵın ayırım kodtı Excel 2003 sistemasında paydalanıw múmkin emes. Yacheyka reńlerin ózgertetuǵın hám yacheykalardıń basqa aspektlerine ózgerisler kirgizetuǵın makros jaratıw keri úylesimli bolmawı múmkin.

VBA kodı elektron keste menen Excel Obektler Modeli (Excel Object Model)[15], elektron keste obektlerin anıqlaytuǵın sózlik hám elektron kestege jazıw menen oqıwǵa hám onıń paydalanıwshıları menen óz-ara háreketlesiwge múmkinshilik beretuǵın usınılǵan funkciyalar yamasa usıllar jıynaǵı arqalı (mısalı, retlenetuǵın úskeneler panelleri yamasa komanda qatarları menen xabar aynaları arqalı) óz-ara háreketlesedi. Paydalanıwshı islegen VBA ishki baǵdarlamaları usı háreketlerdi orınlaydı hám makroslardı jazıw quralı arqalı generaciyalanǵan makroslar sıyaqlı jumıs isleydi, biraq iykemlirek hám de ónimlirek bolıp tabıladı.

Tariyxı

[redaktorlaw | derekti redaktorlaw]

Óziniń birinshi versiyasınan baslap Excel paydalanıwshılardıń makroslardı programmalastırıwın (qaytalanatuǵın tapsırmalardı avtomatlastırıw) hám paydalanıwshı anıqlaǵan funkciyalardı (Exceldiń ornatılǵan funkciyalar kitapxanasın keńeytiw) qolladı. Exceldiń birinshi versiyalarında bul baǵdarlamalar operatorları formula sintaksisine iye bolǵan hám arnawlı maqsettegi makros betleriniń yacheykalarında jaylasqan (Windows-ta .XLM fayl keńeytpesi menen saqlanǵan) makros tilinde jazıldı. XLM Excel 4.0 versiyasına deyin Excel ushın ádepki makros tili boldı[16]. 5.0 versiyasınan baslap Excel makroslardı ádepki boyınsha VBA-da jazdı, biraq 5.0 versiyasında XLM jazıwı ele de opciya retinde ruqsat etildi. 5.0 versiyasınan keyin bul opciya toqtatıldı. Exceldiń barlıq versiyaları, sonıń ishinde Excel 2021, XLM makrosın iske qosıwǵa qábiletli, degen menen Microsoft olardı paydalanıwdı maqullamaydı[17].

Python programmalastırıw

[redaktorlaw | derekti redaktorlaw]

2023-jılı Microsoft Excel baǵdarlaması Python programmalastırıw tilin tikkeley qollaytuǵının xabarladı[18][19]. 2025-jılǵı jaǵday boyınsha [jańartıw], Exceldegi Python Korporativ hám Biznes paydalanıwshıları ushın qoljetimli (ayırım ózgesheliklerdi qospaǵanda, al Shańaraqlıq, Jeke hám Bilimlendiriw paydalanıwshıları ushın aldın ala kóriw rejiminde)[20][18].

Diagrammalar

[redaktorlaw | derekti redaktorlaw]
Microsoft Excel arqalı islengen grafik

Excel yacheykalardıń belgilengen toparlarınan generaciyalanǵan diagrammalardı, grafiklerdi yamasa gistogrammalardı qollaydı. Ol sonıń menen qatar diagrammanı Ulıwma kestege tikkeley baylanıstırıwǵa múmkinshilik beretuǵın Ulıwma diagrammalardı (Pivot Charts) qollaydı. Bul diagrammanı Ulıwma keste menen birge jańartıwǵa imkaniyat beredi. Generaciyalanǵan grafikalıq komponent aǵımdaǵı betke jaylastırılıwı yamasa bólek obekt retinde qosılıwı múmkin.

Eger yacheykalardıń mazmunı ózgerse, bul displeyler dinamikalıq túrde jańartıladı. Mısalı, zárúr jobalaw talapları vizual túrde kórsetilgen meyli; sonnan keyin paydalanıwshınıń parametrler ushın sınaq mánislerin ózgertiwine juwap retinde joybardı táriyipleytuǵın qıysıq sızıqlar formasın ózgertedi hám olardıń kesilisiw noqatları jıljıydı, bul eń jaqsı joybardı tańlawǵa járdemlesedi.

Qosımshalar

[redaktorlaw | derekti redaktorlaw]

Qosımsha imkaniyatlar qosımshalardı paydalanıw arqalı qoljetimli. Sonday birneshewi Excel menen birge usınıladı, sonıń ishinde:

  • Analiz paketi (Analysis ToolPak): Statistikalıq hám injenerlik tallawǵa arnalǵan maǵlıwmatlardı tallaw quralların usınadı (dispersiyalıq tallaw menen regressiyalıq tallawdı qamtıydı)
  • Analysis ToolPak VBA: Analysis ToolPak ushın VBA funkciyaları
  • Evro valyutası quralları (Euro Currency Tools): Evro valyutasın túrlendiriw hám formatlaw
  • Sheshim tabıwshı (Solver Add-In): Optimallastırıw hám teńlemelerdi sheshiwge arnalǵan qurallar

Derekler

[redaktorlaw | derekti redaktorlaw]
  1. ↑ Harvey, Greg (2006). Excel 2007 For Dummies (1st ed.). Wiley. ISBN 978-0-470-03737-9.
  2. ↑ Wells, Eric & Harshbarger, Steve (1997). Microsoft Excel 97 Developer's Handbook. Microsoft Press. ISBN 978-1-57231-359-0. Excellent examples are developed that show just how applications can be designed.
  3. ↑ Harnett, Donald L. & Horrell, James F. (1998). Data, statistics, and decision models with Excel. Wiley. ISBN 978-0-471-13398-8.
  4. ↑ «Description of the startup switches for Excel». Microsoft Help and Support. Microsoft Support (2007-jıl 7-may). — „Microsoft Excel accepts a number of optional switches that you can use to control how the program starts. This article lists the switches and provides a description of each switch.“. 2010-jıl 30-dekabr sánesinde túp nusqadan arxivlendi. Qaraldı: 2010-jıl 14-dekabr.
  5. ↑ «Excel functions (alphabetical)». microsoft.com. Microsoft. 2018-jıl 5-noyabr sánesinde túp nusqadan arxivlendi. Qaraldı: 2018-jıl 4-noyabr.
  6. ↑ «WorksheetFunction Object (Excel)». Office VBA Reference. Microsoft (2022-jıl 30-mart). 2018-jıl 5-noyabr sánesinde túp nusqadan arxivlendi. Qaraldı: 2018-jıl 4-noyabr.
  7. ↑ «Functions (Visual Basic for Applications)». Office VBA Reference. Microsoft (2021-jıl 13-sentyabr). 2018-jıl 5-noyabr sánesinde túp nusqadan arxivlendi. Qaraldı: 2018-jıl 4-noyabr.
  8. ↑ «Microsoft's New Programming Language for Excel Now Turing Complete -» (en-US). Visual Studio Magazine. Qaraldı: 2025-jıl 9-sentyabr.
  9. ↑ "Announcing LAMBDA" (in en-US). TECHCOMMUNITY.MICROSOFT.COM. https://techcommunity.microsoft.com/blog/excelblog/announcing-lambda-turn-excel-formulas-into-custom-functions/1925546.
  10. ↑ Gordon, Andy «LAMBDA: The ultimate Excel worksheet function». microsoft.com. Microsoft (2021-jıl 25-yanvar). 2021-jıl 23-aprel sánesinde túp nusqadan arxivlendi. Qaraldı: 2021-jıl 23-aprel.
  11. ↑ For example, by converting to Visual Basic the recipes in ; Teukolsky, Saul A.; Vetterling, William T.; Flannery, Brian P.Numerical recipes: the art of scientific computing, 3rd, Cambridge University Press, 2007. ISBN 978-0-521-88068-8.  Code conversion to Basic from Fortran probably is easier than from C++, so the 2nd edition (ISBN 0521437210) may be easier to use, or the Basic code implementation of the first edition: Sprott, Julien C.. Numerical recipes: routines and examples in BASIC. Cambridge University Press, 1991. ISBN 978-0-521-40689-5. 
  12. ↑ «Excel». Office for Mac. OfficeforMacHelp.com. 2012-jıl 19-iyun sánesinde túp nusqadan arxivlendi. Qaraldı: 2012-jıl 8-iyul.
  13. ↑ «Using Excel – PC or Mac? | Excel Lemon». excellemon.com. 2016-jıl 21-sentyabr sánesinde túp nusqadan arxivlendi. Qaraldı: 2015-jıl 29-iyul.
  14. ↑ However an increasing proportion of Excel functionality is not captured by the Macro Recorder leading to largely useless macros. Compatibility among multiple versions of Excel is also a downfall of this method. A macro recorder in Excel 2010 may not work in Excel 2003 or older. This is most common when changing colors and formatting of cells. Walkenbach, John „Chapter 6: Using the Excel macro recorder“,. Excel 2007 VBA Programming for Dummies, Revised by Jan Karel Pieterse, Wiley, 2007 — 79 ff bet. ISBN 978-0-470-04674-6. 
  15. ↑ Walkenbach, John „Chapter 4: Introducing the Excel object model“,. cited work. John Wiley & Sons, February 2, 2007 — 53 ff bet. ISBN 978-0-470-04674-6. 
  16. ↑ «The Spreadsheet Page for Excel Users and Developers». spreadsheetpage.com. J-Walk & Associates, Inc.. 2013-jıl 21-yanvar sánesinde túp nusqadan arxivlendi. Qaraldı: 2012-jıl 19-dekabr.
  17. ↑ «Working with Excel 4.0 macros». microsoft.com. Microsoft Office Support. 2013-jıl 7-mart sánesinde túp nusqadan arxivlendi. Qaraldı: 2012-jıl 19-dekabr.
  18. 1 2 «Introducing Python in Excel: The Best of Both Worlds for Data Analysis and Visualization» (en). TECHCOMMUNITY.MICROSOFT.COM. Qaraldı: 2023-jıl 15-sentyabr.
  19. ↑ «Announcing Python in Excel: Combining the power of Python and the flexibility of Excel.» (en). TECHCOMMUNITY.MICROSOFT.COM. Qaraldı: 2023-jıl 15-sentyabr.
  20. ↑ «Get started with Python in Excel - Microsoft Support». support.microsoft.com. Qaraldı: 2025-jıl 5-iyul.

Qosımsha oqıw

[redaktorlaw | derekti redaktorlaw]
«https://kaa.wikipedia.org/w/index.php?title=Microsoft_Excel&oldid=266215» saytınan alınǵan