Kontentke ótiw

Mike Cruise

Wikipedia — erkin enciklopediya
Mike Cruise
Cruise, 2019
Cruise, 2019
Tuwılǵan sánesi1947
Qaytıs bolǵan sánesi-fevral 2026
Milletibritan
Bilim alǵan jeriLondon universiteti kolledji (UCL) (BSc, PhD)[1]
SıylıqlarıÚlgi:Plain list
  • Britaniya imperiyası ordeni (OBE)[2][3]
Úlgi:Endplainlist

Adrian Michael Cruise OBE (1947-jıl 12-may — 2026-jıl 7-fevral[4]) — britaniyalı astronom hám astrofizik. Dáslep rentgen astronomı bolıp, ol basqa tolqın uzınlıqlarındaǵı kosmoslıq missiyalar ushın ásbap-úskeneler ústinde de isledi. Óziniń keyingi karerasında ol gravitaciyalıq tolqın detektorların joybarlaw hám isletiw menen shuǵıllandı[1][5].

Cruise Mullard kosmoslıq ilimler laboratoriyası, Rutherford Appleton laboratoriyası hám Birmingem universitetinde hár túrli lawazımlarda isledi. Ol 2018-jıldan 2020-jılǵa shekem Korollik astronomiya jámiyeti prezidenti boldı[1][5]. 2024-jılı ol kosmoslıq ilim tarawındaǵı xızmetleri ushın Britaniya imperiyası ordeni (OBE) menen sıylıqlandı[2].

Jaslıq jılları hám bilimi

[redaktorlaw | derekti redaktorlaw]

Cruise 1947-jıl 12-mayda tuwılǵan[6]. Ol óziniń bakalavr dárejesin (BSc) London universiteti kolledjinen (UCL) aldı[1]. Onıń doktorlıq (PhD) jumısı UCLdiń Mullard kosmoslıq ilimler laboratoriyasında (MSSL) ótti hám ol jerde Peter Villmordıń basshılıǵında rentgen astronomiyası ushın ásbap-úskeneler ústinde isledi[1][7]. Onıń doktorlıq dissertaciyası úsh Skylark (zondlawshı raketa) ushırıwı waqtında jıynalǵan rentgen baqlawların analizledi; doktorlıq dárejesi 1973-jılı berildi[7].

Karerası

[redaktorlaw | derekti redaktorlaw]

Cruise MSSLde shtatlı izertlewshi bolıp qaldı; 1985–1986 jılları qısqa waqıt dawamında onıń direktor orınbasarı bolıp xızmet etti[5][1]. Keyin ol Rutherford Appleton laboratoriyasına ótti, dáslep onıń Astrofizika toparınıń baslıǵı, keyinirek bolsa kosmos boyınsha direktor orınbasarı boldı[1].

1995-jılı ol Birmingem universitetiniń professorı etip tayınlandı, ol jerde keyinirek bes jıl mektep baslıǵı, sońınan bes jıl izertlew hám bilim uzatıw boyınsha Pro-vice-kancler boldı[5][1]. Ol 2012-jılı Birmingemnen rásmiy túrde pensiyaǵa ketti, biraq húrmetli professor (emeritus statusı) bolıp qaldı[5].

Cruise Korollik astronomiya jámiyetiniń (RAS) jumıslarına belsendi qatnastı: keńes aǵzası, xatshı, qázineler basqarıwshısı, vice-prezident bolıp isledi hám 2018–2020-jılları Korollik astronomiya jámiyetiniń prezidenti boldı[1][5]. 2003-jıldan 2008-jılǵa shekem ol Thinktank, Birmingem ilimiy muzeyiniń direktorlar keńesi aǵzası boldı[8].

2011-jılı, «Rawajlanıw ushın astronomiya basqarması» menen sheriklik sheńberinde Cruise Awǵanstandaǵı tálimdi qollap-quwatlaw ushın pashto tilindegi birinchi mektep astronomiya sabaqlıǵın tayarlawǵa járdem berdi[9].

İzertlewleri

[redaktorlaw | derekti redaktorlaw]

Cruise kosmoslıq apparat ásbap-úskenelerin islep shıqtı, dáslep Rentgen astronomiyası ushın Ariel V, Ariel VI, ROSAT, XMM-Newton hám Spektr-RG sıyaqlı rentgen kosmoslıq teleskoplarına óz úlesin qostı[5]. Keyinirek ol basqa tolqın uzınlıqlarındaǵı kosmoslıq teleskoplar ushın ásbaplar ústinde isledi, ásirese Evropa kosmoslıq agentliginiń Hipparcos, SOHO hám STEREO missiyalarına qatnastı[5].

Óziniń keyingi karerasında Cruise gravitaciyalıq tolqınlardı izertlewge, ásirese joqarı chastotada islewi múmkin bolǵan detektorlarǵa qosıldı[5]. Ol MGc chastotalarındaǵı gravitaciyalıq tolqınlarǵa sezimtal bolatuǵın jańa túrdegi detektordı usındı[10][11] hám Birmingemdegi óz laboratoriyasında usınday ásbaplardıń birneshe prototipin qurdı[5][12]. Ol LIGO (Lazer interferometrli gravitaciyalıq-tolqınlı observatoriya) sherikliginiń aǵzası boldı hám Advanced LIGO ásbabına Ullı Britaniyanıń qosatuǵın úlesi ushın grant qarjıların aldı[13]. Onıń miynetleri Ullı Britaniyanıń Laser Interferometer Space Antenna (LISA) missiyasına qatnasıwına alıp keldi[1] hám ol onıń aldınǵı basqıshı bolǵan LISA Pathfinder ushın ásbaplardı joybarlawǵa hám qurıwǵa járdem berdi[5][14].

Sıylıqları hám tán alınıwı

[redaktorlaw | derekti redaktorlaw]

2016-jılı Cruise gravitaciyalıq tolqınlardıń birinchi ret baqlanıwın járiyalaǵan maqalada dizimge alınǵan, shama menen, 1000 avtordıń biri boldı[15]. Sol jıldıń aqırında usı toparıń barlıq aǵzaları fundamental fizika boyınsha «Breakthrough» sıylıǵı hám kosmologiya boyınsha «Gruber» sıylıǵı menen sıylıqlandı[1].

Cruise 2024-jılǵı Jańa jıl sıylıqlaw máresiminde kosmoslıq ilimler tarawındaǵı xızmetleri ushın Britaniya imperiyası ordeniniń oficeri (OBE) etip tayınlandı[2][3].

Derekler

[redaktorlaw | derekti redaktorlaw]
  1. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 Tonkin, Sam «Professor Mike Cruise, OBE, 1947–2026». Royal Astronomical Society (2026-jıl 11-fevral). Qaraldı: 2026-jıl 11-fevral.
  2. 1 2 3 Úlgi:London Gazette
  3. 1 2 «Awards for New Year 2024». GOV.UK. Qaraldı: 2026-jıl 11-fevral.
  4. ↑ «Tribute to Professor Mike Cruise». Advanced Telescope for High Energy Astrophysics (2026-jıl 12-fevral). Qaraldı: 2026-jıl 13-fevral.
  5. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 «University of Birmingham staff profile: Adrian (Mike) Cruise». University of Birmingham. Qaraldı: 2026-jıl 11-fevral.
  6. ↑ «Cruise, Prof. Adrian Michael, (Mike), (born 12 May 1947), Professor of Astrophysics and Space Research, University of Birmingham, 1995–2012, now Emeritus; President, Royal Astronomical Society, 2018–20». Who's Who & Who Was Who 2026. A & C Black (2024-jıl 1-dekabr). Qaraldı: 2026-jıl 13-fevral. Úlgi:Subscription or membership required
  7. 1 2 Úlgi:Cite thesis
  8. ↑ «Adrian Michael CRUISE personal appointments». Companies House. Qaraldı: 2026-jıl 12-fevral.
  9. ↑ «MINUTES OF THE COUNCIL MEETING 14 OCTOBER 2011 AT 1100 IN THE COUNCIL ROOM» (PDF). Royal Astronomical Society (2011-jıl 14-oktyabr). Qaraldı: 2026-jıl 14-fevral.
  10. ↑ Cruise, A. M. (7 July 2000). "An electromagnetic detector for very-high-frequency gravitational waves". Classical and Quantum Gravity 17 (13): 2525–2530. doi:10.1088/0264-9381/17/13/305.
  11. ↑ Cruise, A. M.; Ingley, R. M. J. (21 May 2005). "A correlation detector for very high frequency gravitational waves". Classical and Quantum Gravity 22 (10): S479–S481. doi:10.1088/0264-9381/22/10/046.
  12. ↑ Cruise, A. M.; Ingley, R. M. J. (21 November 2006). "A prototype gravitational wave detector for 100 MHz". Classical and Quantum Gravity 23 (22): 6185–6193. doi:10.1088/0264-9381/23/22/007.
  13. ↑ «Mike Cruise». The Conversation (2016-jıl 29-yanvar).
  14. ↑ Robertson, D. I.; Fitzsimons, E. D.; Killow, C. J.; Perreur-Lloyd, M.; Ward, H.; Bryant, J.; Cruise, A. M.; Dixon, G. et al. (21 April 2013). "Construction and testing of the optical bench for LISA Pathfinder". Classical and Quantum Gravity 30 (8). doi:10.1088/0264-9381/30/8/085006.
  15. ↑ Abbott, Benjamin P. (2016). "Observation of Gravitational Waves from a Binary Black Hole Merger". Phys. Rev. Lett. 116 (6). doi:10.1103/PhysRevLett.116.061102. PMID 26918975.

Sırtqı siltemeler

[redaktorlaw | derekti redaktorlaw]
«https://kaa.wikipedia.org/w/index.php?title=Mike_Cruise&oldid=215564» saytınan alınǵan