Mingachevir jazıwları
| Mingachevir jazıwları | |
 | |
| Materialı | qum tası |
| Jazıwı | alban álipbesi menen Kavkaz albanlarınıń tilinde jazılǵan estelik |
| Tabılǵan jeri | Mingachevir shirkew kompleksi |
| Tabılǵan sánesi | 1946 |
| Saqlanatun orını | Ázerbayjan tariyx muzeyi, Baku |
Mingachevir jazıwları — Mingachevir shirkew kompleksinde qazıwlar waqtında tabılǵan, ústinde Kavkaz albanlarınıń tilinde tekstler bolǵan kitabalar.
Xosh tas
[redaktorlaw | derekti redaktorlaw]Mingachevir shirkew kompleksi aymaǵında arxeologiyalıq qazıwlar waqtında ústinde tawısquslar hám muqaddes xosh súwreti bolǵan alban jazıwlı tas anıqlanǵan. Tastıń ústindegi teksti Jost Gippert deshifr etiwge erisken[1]:
| Qatarı | Alban tilindegi tekst | Transliteraciyası | Awdarması | Qayta tiklengen nusqası |
|---|---|---|---|---|
| 1 | 𐕂𐔼𐔺𐔰𐕚𐕃𐔶𐔱𐔴𐕐𐔼𐔺𐕚𐔼𐕒𐕾𐕒𐕆𐔰𐔾𐔰𐕆𐔶𐎎𐔴𐔴𐔼 | c̣iyas ʒ́ē beši ysi olo hala hēne e i | Bizdiń Iysanıń atı menen! Bul ustınnıń ústindegi xosh | Fayl:Mingəçevir yazıları.png |
| 2 | 𐕆𐕈𐕾 𐔺𐔶 𐕒𐕡𐕚𐔴𐎎𐔰 𐕀𐕒𐕚𐕙𐕒𐕒𐕡𐔼 | hål yē owsena xosroowi | Xosrovtıń 27-jılında | |
| 3 | …𐕚𐔴𐕙𐔱𐔰𐕒𐕡𐎎… | …serbaown… | …dáslepki… | |
| 4 | …𐕈𐕚 𐕒𐔼𐎎 𐔼𐕚𐕄𐔰𐕗𐕒𐕂𐔴𐎎 𐔱𐔼𐔺𐔰𐔺𐎎 | …ås čoʕin isḳaṗosen biyayn | ..in… Chola yepiskopı tayarladı. |
Shamdanlar
[redaktorlaw | derekti redaktorlaw]Yoqtıń shamdanı
[redaktorlaw | derekti redaktorlaw]Qazıwlar waqtında tabılǵan ayırım shamdanlardıń biriniń ústindegi jazıwlardı Volfqanq Shulze 2003-jılı deshifr etiwge háreket etken, Jost Gippert bolsa onnan da anıq awdarmasın usınıs etken: Men Yoq, Táńiriniń gúnali qulı, bunı júregimniń layıqlı támsili sıpatında tayarladım.[1] Jost Gippert bul shamdanǵa "Yoqtıń shamdanı" degen at bergen.
| Shamdan qatarları |  |
II bet | III bet |  |
|---|---|---|---|---|
| 1 | 𐔵𐕡 𐔺𐕒 | |||
| 2 | 𐔲 𐔲𐕒 | |||
| 3 | 𐕣𐔰𐕙 | 𐕀𐔶 𐕎𐔰 | 𐔼𐔽𐕒𐕡 | 𐔱𐔶𐔴𐕜 |
| 4 | 𐕒𐕡𐕇𐔱𐔴𐔾𐔴 | |||
| 5A | 𐕘𐔰𐕆𐔰𐕄𐔴 | |||
| 5B | 𐕆𐕞𐕡𐕄𐔴 | 𐕎 𐔰𐕄[𐕒𐕡]𐕇𐔱𐔼 | 𐔺𐔰𐔺 |
Álipbe tártibindegi shamdan
[redaktorlaw | derekti redaktorlaw]Ázerbayjan tariyx muzeyiniń inventarındaǵı bir basqa shamdannıń ústindegi jazıwlar tolıq oqılsa da, belgili bir háriplik mánisi joq ekenligi, álipbeniń 16 hárpi belgili bir tártipte tizilgeni juwmaǵına kelingen.
 |
I bet | II bet | III bet | IV bet |
|---|---|---|---|---|
| 𐔰𐔱 | 𐔲𐔳 | 𐔴𐔵𐔶 | 𐔷𐔸𐔹 | |
| 𐔼𐔽𐔾 | 𐕖𐕗𐕙 |
Qol óneri shamdanı
[redaktorlaw | derekti redaktorlaw]Shamdanlardıń biriniń ústindegi tekst Udi tilinde oqılǵan:
 |
Alban tilindegi tekst | Translit. | Awdarması |
|---|---|---|---|
| 𐔵𐕒𐕡 𐕣𐔼𐕎 𐕢𐔴 | zow kin pe | Bunı qollarım menen dúzetip shıqtım |
Keramikalıq turmıs ıdısları
[redaktorlaw | derekti redaktorlaw]Mingachevir shirkew kompleksinde tabılǵan jazıwlı buyımlardan biri de turmıs ıdısları bolıp tabıladı. Bul turmıs ıdıslarınıń biriniń ústindegi jazıw 1967-jılı Georgi Klimov tárepinen «Manas» dep oqılǵan[2]. Jost Gippert «Manas»tıń Manasse atınıń qısqartılǵan variantı ekenin oylaydı[1]. Bir basqa turmıs ıdısınıń bolsa negizi shamdan ayaǵı ekeni shamalanadı. Jost Gippert bul ıdısıqtıń ústindegi teksti «Qádirlim, bul shamdandı senin ushın tayarladım» dep awdarǵan.
 |
Alban tilindegi tekst | Transliteraciya |
|---|---|---|
| 𐕌𐔰𐕎𐔰𐕚 | manas | |
 |
[𐕄]𐔼𐔺𐔴𐔱𐕒𐕡𐕍̇𐔰𐕎[𐔰]
𐔺𐕒 𐔵𐕒𐕡 𐕛𐔰 𐔱𐔰𐔾𐔰 𐔱𐔼𐔺𐔰[𐔺] |
[ḳ]iyebowq̇an[a]
yo zow wa bala biyay |
Derekler
[redaktorlaw | derekti redaktorlaw]- 1 2 3 «Jost Gippert — The Albanian Inscriptions Revisited (2017)». 2022-jıl 25-mart sánesinde túp nusqadan arxivlendi. Qaraldı: 2020-jıl 23-dekabr.
- ↑ Климов Г. А. Фонема и морфема: К проблеме лингвистических единиц. М., 1967, səh. 78