Mishel Ney

Mishel Ney (fr. Michel Ney; durıs aytılıwı — Mishel Ne; 1769-jıl 10-yanvar, Zarlui — 1815-jıl 7-dekabr, Parij) — Napoleon urısları dáwiriniń eń belgili marshallarınan biri, Elxingen gercogi (fr. duc d'Elchingen) hám Moskvorec knyazı (fr. prince de la Moskowa). Napoleon onı «le Brave des Braves» — «mártlerdiń márti» dep ataǵan.

Karyerasınıń baslanıwı

Mishel Ney 1792-jılı 4-gusar polkınıń kishi leytenantı

Mishel Ney 1769-jıldıń 10-yanvarında tiykarınan nemec tilles xalıq jasaytuǵın Franciyanıń Zarlui anklavında tuwıldı. Ol Bondar Per Ney (1738-1826) hám Margaret Grevelinger shańaraǵında ekinshi ul boldı.

Kolledjdi pitkergennen keyin notariusta xatker, soń quyıw zavodında qadaǵalawshı bolıp isledi.

1788-jılı ápiwayı asker sıpatında gusarlar polkı quramına kirip, Franciyanıń revolyuciyalıq urıslarında qatnasqan, Maync qalasın qamal etiwde jaradar bolǵan.

1796-jılı avgustta kavaleriyada brigada generalı boldı. 1797-jıl 17-aprelde Noyvidtegi sawashta Ney avstriyalılar tárepinen tutqınǵa tústi hám sol jıldıń may ayında avstriyalı generalǵa almastırıw nátiyjesinde armiyaǵa qayttı.

1799-jılı martta diviziya generalı dárejesine kóterildi. Sol jıldıń aqırında Shveycariyaǵa Massenanıń járdemi ushın jiberilgende Vintertur janında sanı hám pánjesinen awır jaraqatlanǵan.

1800-jılı Gogelinden húkimeti dáwirinde ózin kórsetedi. Lunevil pitiminen keyin Bonapart onı atlı áskerlerdıń general-inspektorı etip tayınladı. 1802-jılı Ney Shveycariyada elshi bolip, ol jerde 1803-jıl 19-fevralda pitim shártnaması hám mediativ aktler ótkerdi.

Tiykarǵı sawashlar

Imperiya járiyalanıwı waqtında marshallıq tayaǵın alǵan Ney 1805-jılı Avstriya menen bolǵan urısta Gyuncburgta ercgercog Ferdinandtı jeńdi hám 14-oktyabrde Elxingen bastionlarına hújim etip, avstriyalılardı Ulmnıń boysınıwına májbúr etti. Yena janındaǵı sawashta ol prusslardıń jeńiliwin tamamladı, keyin Erfurt hám Magdeburgti beriliwge májbúr etti; 1807-jılı Fridlandtaǵı sawashtıń táǵdirin sheship, bul jerde le brave de braves - mártlerdiń márti degen ataqqa iye boldı. Ispaniyada 1808-jıldan baslap sawashlarda ózin kórsetedi. 1809-jılı 3-yanvarda Kakabelos janındaǵı sawashta marshaldıń dostı general Kolber qaytıs boldı, ol haqqında Ney bılay degen edi: «Kolber aldınǵı postlarda bolǵanda men tınısh uyıqlayman». 1811-jılı bas komandir Massen menen atlanıs rejesi ústinde kelispewshilik shıǵadı hám Franciyaǵa qaytadı.