Onlayn oyın
Onlayn oyın — Internet yamasa basqa hár qanday kompyuter tarmaǵı arqalı oynalatuǵın video oyın[1]. Onlayn oyınlar zamanagóy oyın platformalarında, sonıń ishinde kompyuterlerde, konsollerde hám mobil qurılmalarda keńnen tarqalǵan bolıp, olar birinshi jeke adam atıs oyınları, strategiya oyınları hám kópshilik oyınshılı onlayn rolli oyınları sıyaqlı kóplegen janrlardı qamtıydı[2]. 2019-jılı, onlayn oyınlar segmentindegi tabıs $16,9 milliardqa jetti, sonnan $4,2 milliardı Qıtay, al $3,5 milliardı AQSH tárepinen alındı[3]. Satıp alınǵan usaqlap satılatuǵın oyınlardan ayırmashılıǵı, onlayn oyınlar turaqlı oynalıw múmkinshiligine iye emes, sebebi olardıń islewi ushın arnawlı serverler zárúr.
Onlayn oyınlardıń dizaynı ápiwayı tekstke tiykarlanǵan ortalıqlardan baslap, quramalı grafika hám virtual dúnyalardı qamtıw dárejesine shekem ózgerip turadı[4]. Oyın ishindegi onlayn komponentlerdiń bar bolıwı onlayn jetekshiler taxtası sıyaqlı kishi funkciyalardan baslap, basqa oyınshılar menen tikeley oynaw sıyaqlı tiykarǵı geympleydiń bir bólegi bolıwǵa shekem ózgeredi. Kóplegen onlayn oyınlar óz onlayn birlespelerin jaratadı, al basqa oyınlar, ásirese sociallıq oyınlar, oyınshılardıń bar bolǵan real ómirdegi birlespelerin integraciyalaydı[5]. Ayırım onlayn oyınlar kóplegen belgili Twitch strimerleri hám YouTube blogerleriniń olardı oynawı sebepli úlken ataqlılıq tolqınına iye bolıwı múmkin[6].
Onlayn oyınlar video oyınlar mádeniyatınıń kólemi hám ólshemin túp tiykarınan úlkeytti. Onlayn oyınlar túrli jastaǵı, millettegi hám kásiptegi oyınshılardı ózine tarttı[7][8][9]. Onlayn oyın mazmunı házirgi waqıtta ilimiy jaqtan, ásirese oyınshılardıń virtual birlespeler ishindegi óz-ara tásirlesiwi kúndelikli turmıstıń minez-qulıq hám sociallıq qubılısları menen baylanısı úyrenilmekte[10]. Basqa mádeniyatlardaǵı sıyaqlı, bul jámiyetshilik oyın ishinde yaki sırtında baylanıs ushın qollanılatuǵın sleng sózler (jargon) yamasa sózler jıynaǵın rawajlandırdı[11].
Onlayn oyın mádeniyatları geyde kiberbulling, zorlıq-zombılıq hám ksenofobiyanı alǵa qoyatuǵın ortalıq jaratıwı sebepli sınǵa ushıraydı. Geyparalar sonıń menen birge oyınǵa iykemlilik yaki sociallıq stigma haqqında qáweterlenedi[12]. Biraq, onlayn oyınnıń oyınshıları bir-birine biytanıs bolıp, sheklengen baylanısqa iye bolsa, jeke oyınshınıń onlayn oyındaǵı tájiriybesi jasalma intellekt oyınshıları menen oynawdan shártli túrde ayrıqsha bolmawı múmkin ekeni haqqında pikir bildirilgen[13].
Onlayn oyınlar sonday-aq qoljetimlilik máselelerine de itibar berip, islep shıǵarıwshılar hám oyınshılar mayıplıǵı bar adamlardıń qatnasıwın qollap-quwatlaw ushın túrli ilajlardı qollanadı[14][15].
Derekler
[redaktorlaw | derekti redaktorlaw]- ↑ Andrew Rollings. Fundamentals of Game Design.
- ↑ Quandt, Thorsten. Multiplayer: The Social Aspects of Digital Gaming, 2014.
- ↑ Skeldon. «Global online games revenue to reach $17.8 billion by 2024 | Media & Content» (2020-jıl 9-yanvar). 2020-jıl 6-avgust sánesinde túp nusqadan arxivlendi. Qaraldı: 2020-jıl 27-aprel.
- ↑ Hachman. «Infographic: A Massive History of Multiplayer Online Gaming». PC Magazine. 2015-jıl 8-oktyabr sánesinde túp nusqadan arxivlendi. Qaraldı: 2015-jıl 6-oktyabr.
- ↑ David R. Woolley. «PLATO: The Emergence of Online Community». thinkofit.com. 2013-jıl 4-sentyabr sánesinde túp nusqadan arxivlendi. Qaraldı: 2013-jıl 12-oktyabr.
- ↑ Says. «Among Us' Improbable Rise To The Top Of Twitch» (en-AU). Kotaku Australia (2020-jıl 8-sentyabr). 2020-jıl 9-sentyabr sánesinde túp nusqadan arxivlendi. Qaraldı: 2021-jıl 12-iyul.
- ↑ The strategic female: gender-switching and player behavior in online games. 2014.
- ↑ Personality and behavior in a massively multiplayer online role-playing game. 2014.
- ↑ The "lonely gamer" revisited.
- ↑ (in en) Virtually Real: A Psychological Perspective on Massively Multiplayer Online Games. 2010. http://journals.sagepub.com/doi/10.1037/a0019442. Retrieved February 22, 2023.
- ↑ «Gaming the System: Among Us memes convey the pain of an internet-dependent world – The Daily Free Press» (en-US) (2021-jıl 9-mart). 2022-jıl 30-sentyabr sánesinde túp nusqadan arxivlendi. Qaraldı: 2021-jıl 12-iyul.
- ↑ Rouse. «Gaming». WhatIs.com. 2021-jıl 23-aprel sánesinde túp nusqadan arxivlendi. Qaraldı: 2015-jıl 13-may.
- ↑ „What's the Future of Online Gaming?“. Next Generation. № 19. July 1996. 6–10-bet.
{{cite magazine}}: Unknown parameter|publisher=ignored (járdem) - ↑ «Accessibility of Communications in Video Games». Federal Communications Commission (2025-jıl 22-aprel). 2025-jıl 29-may sánesinde túp nusqadan arxivlendi. Qaraldı: 2025-jıl 1-oktyabr.
- ↑ «Hard Mode: Accessibility, Difficulty and Joy for Gamers With Disabilities» (en-US). CREATE at UW (2024-jıl 15-aprel). Qaraldı: 2025-jıl 2-oktyabr.