Kontentke ótiw

Pablo Eskobar

Wikipedia — erkin enciklopediya
Pablo Eskobar
Tuwılǵan sánesi1-dekabr 1949-jılı(1949-12-01)
Tuwılǵan jeriRionegro, Kolumbiya
Qaytıs bolǵan sánesi2-dekabr 1993-jılı(1993-12-02) (44 jasta)
Qaytıs bolǵan jeriMedelin, Kolumbiya
PuqaralıǵıKolumbiya
Kásibinarkobaron, siyasatshı
ÁkesiJesús Dari Escobar
AnasıHermilda Gaviria
QostarıMaria Isabel Santos Caballero
PerzentleriUlı: Juan Pablo
Qızı: Manuela

Pablo Emilio Eskobar Gaviria (ispansha Pablo Emilio Escobar Gaviriya; 1949-jıl 1-dekabr, Rionegro — 1993-jıl 2-dekabr, Medelin) — kolumbiyalı narkobaron, terrorist hám siyasatshı. Medelin karteliniń tiykarın salıwshısı hám birden-bir basshısı bolǵan. Kartel 1980-jıllar aqırı hám 1990-jıllar basında Qurama Shtatlardaǵı kokain sawdasın monopoliya qılǵan. «Kokain koroli» dep atalǵan Eskobar tariyxtaǵı eń bay jınayatshılardan biri bolıp, onıń baylıǵı shama menen 30 milliard (2022-jılǵı esap boyınsha 70 milliard) AQSh dolların quraǵan.

Rionegroda diyqan shańaraǵında tuwılǵan hám Medelin qalasında ósken Eskobar Latın Amerikası avtonom universitetinde qısqa waqıt oqıdı. Oqıwdı taslap, jınayıy is penen shuǵıllanıwdı baslaǵan, nızamsız marixuana, temeki hám jasalma lotereya biletlerin satqan, avtotransport quralların urlawda qatnasqan. 1970-jıllardıń baslarında túrli kontrabandistlik toparlarda isley basladı.

1976-jılı Eskobar Gonsalo Rodriges Gacha, Karlos Lehder, Jorj Luis Ochoa menen awqam dúzgennen soń, kokain tarqatıwshı Medelin karteline tiykar saldı. Peru, Boliviya hám Ekvadordan hám Kolumbiya arqalı Amerika Qurama Shtatlarına birinshi kontrabanda jolların ashtı. Eskobardıń AQShqa kirip barıwı kokainge eksponenciallıq talaptı júzege keltirdi. 1980-jıllarǵa kelip, Eskobar basshılıǵındaǵı kontrabandashılar hár ayda 70 tonnadan 80 tonnaǵa shekem kokaindi Kolumbiyadan AQShqa jetkerip bergen. Bul kórsetkish sol waqıtta dúnyadaǵı náshebentlik zatlar islep shıǵarıwdıń 80 procentten aslamın hám Qurama Shtatlardaǵı qara bazardıń 60 procentin quraytuǵın edi. Eskobar shama menen segiz milliard dollar baylıq toplaǵan hám Forbes maǵlıwmatlarına bola, tez arada dúnyanıń eń bay adamlarınan birine aylanǵan.

1982-jılǵı Kolumbiya parlament saylawlarında Eskobar sheksiz baylıǵın legallastırıw maqsetinde, Liberal partiya atınan Wákiller palatasınıń alternativ aǵzası etip saylandı. Bul lawazımı arqalı turaq jaylar hám futbol maydanshaların qurıw sıyaqlı jámiyetlik joybarlardı ámelge asırıp, ózi tez-tez baratuǵın qalalardaǵı jergilikli xalıq arasında abıray-mártebege iye boldı. Biraq, Eskobardıń siyasiy umtılısları Kolumbiya hám AQSh húkimetleri tárepinen tosqınlıqqa ushıradı. Ol bárqulla qarsılas karteller menen gúresiwge májbúr boldı. Bir neshe policiya xızmetkerleri, sudyalar, jergilikli xalıq hám belgili siyasatshılardıń óltiriliwine sebep boldı. Mámleketlik uyımlar tárepinen onı turaqlı túrde qamaqqa alıwǵa urınıwlar bolǵan, Eskobar oǵan juwap retindeAvianca 203-reysindegi hám DAS imáratındaǵı jarılıwlardı shólkemlestirgen dep esaplanadı.

1989-jılı Eskobar basshılıǵındaǵı Medelin karteli húkimetke qarsı tolıq urıs járiyaladı. Eskobar ózine sadıq bolǵan, liberal lider Luis Karlos Galan sıyaqlı Kolumbiya institucionallıǵı ushın áhmiyetli esaplanǵan shaxstı óltirgen. Mámlekettiń iri qalalarında bir qansha terroristlik háreketlerdi ámelge asırıwǵa buyrıq bergen, keń kólemli jınayatshılar armiyasın shólkemlestirgen hám qarjılandırǵan. Ámeldegi Kolumbiya húkimetin dize búktirgen hám 90-jıllardıń basında dúnyadaǵı eń qáwipli jınayatshılardan biri esaplanǵan. Eskobar 1989-jıldan 1993-jılǵa shekem 657 policiyashınıń óltiriliwi, Kali karteline qarsı keskin soqlıǵısıwlar, Magdalena Medio Antioquia aymaǵındaǵı áskeriylestirilgen toparlar soqlıǵısıwları hám Los Pepes toparı menen keskin alısıwlar ushın juwapker edi.

1991-jılı Eskobar húkimetke táslim boldı hám kóplegen ayıplawlar menen bes jılǵa azatlıqtan ayırıldı. Kolumbiya Prezidenti menen ekstraditsiya etilmew haqqında shártnama dúzdi. Shártnama boyınsha, Eskobar «La Cathedral» dep atalıwshı jeke qamaqxanasında saqlandı. 1992-jılı Eskobar qamaqtan qashtı hám uzaq waqıt jasırınıp júrdi. 1993-jılı Eskobar óziniń tuwılǵan qalasında Kolumbiya Milliy policiyası tárepinen 44 jasqa tolǵanınan bir kún ótkennen soń óltirildi.

Kolumbiyada xalıqtıń yarımı Eskobardıń shaxsın qaralasa, qalǵan yarımı onı «Robin Gudqa uqsas» shaxs sıpatında kóredi. Jerlew máresiminde 25000 nan artıq adam qatnastı. Jeke múlki Hacienda Napoles parkine aylandırıldı. Onıń ómiri kino, televidenie hám muzıkada ilham deregi esaplanadı.

Ómiriniń baslanǵısh dáwiri

[redaktorlaw | derekti redaktorlaw]

Pablo Emilio Eskobar Gaviria 1949-jılı 1-dekabrde Antioxiya departamentiniń Rionegro janındaǵı El Tablazo awılında tuwılǵan. Ol Paisa etnikalıq kishi toparına tiyisli edi. Onıń shańaraǵı ispan milletine tiyisli bolıp, ákesiniń tiykarı italyan bolgan[1]. Pablo shańaraqta jeti perzenttiń ekinshisi bolıp, onıń shańaraǵı kámbaǵallıqta kún keshirgen. Ákesi kishi fermer, anası muǵallim bolǵan[2]. Aǵası — Roberto de Jesus[3], qarındası — Gloriya Ines[4], inisi — Argemiro[5], qarındasları — Alba Marina hám Luiza Mariya, inisi Luis Fernando bolǵan[6]. Luis Fernando 19 jasında óltirilgen[7].

Eskobardıń ana tárepinen atası Roberto Gaviria Kobaleda 20-ásir baslarında, viski nızamsız bolǵan bir waqıtta belgili viski kontrabandashısı bolǵan[8]. Ol kolumbiyalı huqıqtanıwshı hám siyasatshı Xose Obdulio Gaviriyanıń da atası esaplanadı[9][10].

 Xosh, shańaraǵımız úlken finanslıq imkaniyatlarǵa iye bolmaǵan hám kópshilik kolumbiyalılar sıyaqlı qıyınshılıqlardı basınan keshirgen. Sol sebepli, biz bul mashqalalardan shette emespiz, olardı tereń sezemiz hám túsinemiz, — Pablo Eskobar.[11]

Eskobar ósken hám jınayıy iskerligin baslaǵan Medelin qalası

Ata-babaları hám jaqın shańaraq agzaları siyasatshılar, isbilermenler, sharwalar hám Antioxiya elitasınıń ǵayratkerleri bolgan[12]. Shańaraq agzaları arasında 1910-1914-jılları Kolumbiya prezidenti bolgan Karlos Restreponıń hayalı, xalıqtıń birinshi xanımı Isabel Gaviria Duque de bar. Pablo Eskobardıń shoqıntırǵan ákesi belgili kolumbiyalı diplomat hám zıyalı Joaquín Vallejo Arbeláez edi[13][14].

Balalıǵı hám jaslıǵı

[redaktorlaw | derekti redaktorlaw]

Anasınıń aytıwına qaraǵanda, Pablo Eskobar mekteptiń baslawısh klaslarında-aq suńqarlıqtı kórsete baslaǵan. Orta klaslarda onıń klaslasları ústinen jetekshilik qásiyeti ayqın kórinedi[15]. Ájaǵası Gustavo Gaviria Rivero menen birge oqıǵan Lucrecio Jaramillo Velez orta mektebinde kishi «biznes» penen shuǵıllanǵan. Lotereya ótkergen, imtixandaǵı sorawlarǵa juwapların satqan hám tómen procentke qarız bergen. Solay etip, Pablo Eskobar óziniń biznes hám kommerciyalıq «qábiletin» rawajlandırıwdı baslagan[16][17].

Eskobar orta mektepti 1966-jılı, 17 jasqa tolıwı aldında tamamlaǵan. Eki jıldan keyin ájaǵası Gustavo Gaviria menen qaytıp kelgen. Sol waqıtta Medelin kóshelerindegi awır turmıs olardı buzǵınshılarǵa aylandırdı. Bir jıldan kóbirek waqıt ótkennen keyin ekewi de mektepti taslap ketti, biraq Eskobar táslim bolmadı[18]. Pablo orta mektep diplomın qálbekilestirip, Medelin qalasındaǵı Latın Amerikası avtonom universitetiniń ekonomika fakultetine oqıwǵa qabıl etildi. Bir qansha tuwısqanları da usı joqarı oqıw ornında bilim aldı. Materiallıq jetispewshilik sebepli Pablo oqıwdan waz keshiwge májbúr boldı hám ózin jeke bizneslerine baǵıshlawdı abzal kórdi. Ózin pás boylı sezgenligi sebepli hám bul onı bálentirek kórsetiw ushın óksheli arnawlı ayaq kiyim kiygen[19][20][21].

Jınayatshılıqqa kirip keliwi

[redaktorlaw | derekti redaktorlaw]

Baslanǵısh dáwiri

[redaktorlaw | derekti redaktorlaw]

Eskobar jınayıy iskerligin óz toparı menen kishi aldawshılıq, urlıq hám qábir tasların urlaw, olardıń jazıwların óshirip, qayta satıw menen baslagan. Kolledjdi tamamlaǵannan soń, Eskobar mashina urlaw menen shuǵıllanatuǵın jınayıy toparlarǵa qosıla basladı. Tez arada qarızdar bolǵan adamlardı urlaw hám qaytarıwdı talap etiw xızmetleri menen shuǵıllanıwshı jınayatshılar toparın jumısqa jalladı. Onıń eń belgili qurbanı isbilermen Diego Echavarria Misas edi: ol urlanıp ketilgen hám 1971-jıldıń jazında óltirilgen. Eskobar Echavarria shańaraǵınan 50 mıń AQSh dolların alǵan, onıń toparı bul urlıq penen belgili bolǵan. Eskobar tap usı processti narkobaron Fabio Restrepo menen tákirarladı — 1975-jılı onı urlap, óltiredi [22][23].

Keyinirek Eskobar Kolumbiyadaǵı kontrabanda koroli Alfredo Gomes Lopes ushın isley basladı. Tez arada Eskobar Griselda Blanco qáwenderliginde AQSh qa marixuana kontrabandası arqalı náshebentlik zatlar sawdasına kirdi[24]. Marixuana bumı tamam bolǵannan soń, Eskobar Kolumbiya, Boliviya hám Peruda kokain pastasın satıp alǵan dáldalshı sıpatında isley basladı, keyin ala onı AQShqa alıp barıw ushın juwapker bolǵan sherikleri — aǵa-ini Ochoaǵa qayta sattı[25].

Medelin karteli

[redaktorlaw | derekti redaktorlaw]
Náshebentlik zatlar satılıwınıń xalıqaralıq jónelisleri
Kokain untaǵı

1970-jıllardıń ortalarında Eskobardıń jedel bayıwı Kolumbiya qáwipsizlik xızmetiniń (qısqartpası — DAS) itibarın tarttı. 1976-jılı may ayında Ekvadordan qaytqan Eskobar qamaqqa alındı. DAS agentleri Escobar avtomashinasınan 39 kilogramm kokain tawıp alǵan. Sudta Eskobar birinshi sudyanı ózgertiwge eristi hám sud procesi ekinshi sudyaǵa para beriw arqalı tamamlandı, sol sebepli basqa qamaqtaǵılar menen birge azat etildi[1]. Bir jıl ótkennen keyin, Eskobardı qamaqqa alǵan agentler óltirildi. Escobar tap usı tárizde Kolumbiya huqıq qorǵaw uyımları xızmetkerlerine para beriw hám olardı qorqıtıwdı dawam etti. Kolumbiyadaǵı mámleket xızmetkerleri hám siyasiy talabanlarǵa para beriw boyınsha «pul yamasa ólim» degen mánisti ańlatıwshı «gúmis yamasa qorǵasın» usılı bolıp, bul usıl para usınısın biykar etkenlerdi óltiriwden ibarat edi. Medelin karteli hám Kali karteli aǵzaları Kolumbiya siyasatshılarına para beriwge eristi.

Ataqlılıqqa qaray jol

[redaktorlaw | derekti redaktorlaw]

Kóp ótpey, Qurama Shtatlarda kokainǵa bolǵan talap sezilerli dárejede artıp ketti, bul Eskobardıń Qubla Florida, Kaliforniya, Puerto-Riko hám mámlekettiń basqa bólimlerinde kóbirek kontrabanda jiberiwleri, jónelisleri hám tarqatıw tarmaqların shólkemlestiriwine alıp keldi. Ol hám karteldiń tiykarın salıwshılardan biri Karlos Lehder Bagama atawlarında, Florida jaǵasınan 350 km (220 mil) qubla-shıǵısta Normans Cay dep atalǵan jańa júk tasıw punktin birgelikte qurdı. Robert Vesko menen birgelikte atawdaǵı jerdiń úlken bólegin satıp aldı, oǵan aeroport, kemeler ushın port, miymanxana, úyler, qayıqlar, kokain saqlaw ushın muzlatqıshlı qoymaxana qurǵan. Pablonıń aǵası Roberto Eskobardıń sózlerine qaraǵanda, Normans Cay atawın satıp alıw ideyası Lehderdiń baslaması bolǵan. 1978-jıldan 1982-jılga shekem bul ataw Medelin karteli ushın oraylıq kontrabanda jolı bolgan[26].

Eskobar imaratlar, úyler, avtomobiller sıyaqlı hár qıylı múlklerge investiciya kirgizgen[27]. Úlken baylıǵı sebepli dúnya milliarderleri qatarında edi. Forbes maǵlıwmatları boyınsha dúnyanıń jetinshi eń bay adamı esaplanǵan[28].

Siyasiy iskerligi

[redaktorlaw | derekti redaktorlaw]
Ádillik ministri Rodrigo Lara(ortada) hám prezidentlikke talaban Luis Carlos Galan(shepte) Eskobardıń buyrıǵı menen óltirilgen.

Óziniń qúdiretiniń shıńında Eskobar Kolumbiyada qayırqomlıq isleri menen shuǵıllanǵan hám óziniń kokain laboratoriyasınıń xızmetkerlerine jaqsı haqı tólegen. Eskobar Medelinniń eń jarlı máhállelerin rawajlandırıw ushın millionlap pul sarplaǵan. Turaq jay kompleksleri, baǵlar, futbol stadionları, emlewxanalar, mektepler hám shirkewler qurdırǵan[29][30]. Onıń eń belgili qayırqomlıq jumısı Medelin shetki aymaqlarındaǵı qarabaqanalarda jasaytuǵın adamlardıń turmısın jaqsılawǵa qaratılǵan "Qarabaqanalarsız Medelin" máhállesi edi[31][32]. 1982-jılǵı prezidentlik hám regionallıq saylawlar baslanıwı aldında Eskobar óziniń dáramatlı náshebentlik zatlar sawdasın qorǵaw ushın sharayat jaratıwı kerekligin túsindi. Ol siyasatshılar, finanistler, huqıqtanıwshılar hám basqa da áhmiyetli shaxslar menen baylanıs ornatıp, húrmetli insan kórinisin jarata basladı. Medelin kámbaǵallarına bergen járdemi sebepli «Robin Gud» dep atalgan.Liberal jańalanıw háreketinen Antokiya wákili sıpatında saylangan kongressmen Jairo Ortega Ramires járdeminde siyasat maydanına kirgen. Siyasat dúnyasında Eskobardıń ustazı Tolima rayonı baslıǵı Alberto Santofimio Botero esaplanǵan. Ramires-Botero-Escobar úshligi dáslep Liberal partiyanıń jańa liberalizm háreketi belsendisi, dissident Luis Karlos Galannıń kandidaturasın qollap-quwatladı. Medelindegi siyasiy úgit-násiyatlaw waqtında, Galan óziniń járdemshisi Ivan Marulanda arqalı baylıǵınıń kelip shıǵıwı gúmanlı bolǵan adamlardıń Liberal háreketke qosılǵanlıǵın bilip aldı. Galan Medelinniń Berrio parkinde Eskobardıń atın tilge almaǵan halda, oǵan uqsas saya biznesi menen shuǵıllanıwshı adamlardı qarjılay qollap-quwatlawdan bas tartıp, Eskobardı ǵalaba túrde jazaladı. Qarsılıqlarına qaramastan, Eskobar 1982-jılı Kolumbiya Kongressine saylandı. Kolumbiya nızamshılıǵına muwapıq, parlamentke qol qatılmaslıǵı hám diplomatiyalıq pasport berildi.

Eskobar 1982-jılı Demokratiyalıq Ispaniyanıń úshinshi prezidenti Felipe Gonsalestiń inauguraciya máresimine mirát etildi[33][34][35][36][37].

1983-jılı Kolumbiya Kongressinde jańadan tayınlanǵan ádillik ministri Rodrigo Lara-Bonilla Eskobardı jınayıy is alıp barǵanlıqta ayıpladı[38]. Kolumbiya siyasatı hám futbolına nızamsız pul kirip keliwin qaralaǵan ministr, Eskobardı náshebentlik zatlar sawdası menen shuǵıllanǵanlıqta hám «Muerte a Secuestradores» (urlawshılarǵa ólim, MAS) jeke menshik áskeriylestirilgen toparın basqarǵanlıqta ayıpladı. Eskobar Jairo Ortega menen birgelikte narkotik zatlardı tarqatıwshı Evaristo Porrastıń Lara senat saylaw kampaniyasına bergen chektiń nusqasın kórsetiwdi talap etken. Bunnan tısqarı, ministrdi Eskobarǵa qarsı dálillerdi kórsetiwge, bolmasa jala hám abroyın túsiriw ushın sudqa beretuǵının aytıp qorqıtqan[39][40]. «El Espectador» gazetasınıń redaktorı hám iyesi Gilermo Kano Isaza Eskobardı tanıp qalǵan. Ol María Jimena Duzán hám jáne bir xabarshı menen birge gazetanıń arxivine barıp, bir waqıtları Pablo Eskobardıń ájaǵası Gustavo Gaviria menen birge qamaqqa alınǵanı haqqında xabar berilgen maqaladı tapqan. Pablonıń kokain pastasın saqlaǵanı ushın qamaqqa alınǵanı haqqındaǵı xabar mámlekettiń joqarı toparlarındaǵı hámeldarlarına jetip barǵan..

Náshebentlik hám terroristlikke qarsı gúres

[redaktorlaw | derekti redaktorlaw]

 Kolumbiya jınayatshılıqqa qarsı gúresiw komissiyası izlewdegi jınayachılardı basqa mámleketlerge tapsıradı, olar úlgili túrde jazalaydı, — Belisario Betancur, Kolumbiya Prezidenti[41].

Burın kolumbiyalılardıń ekstradaciyalanıwına qarsı bolǵan prezident Belisario Betancur oǵan ruxsat beriwge qarar etti. Medelin karteli aǵzaların qolǵa alıw boyınsha bir qatar arnawlı operaciyalar baslap jiberildi. Karteldin tiykargı basshıları Panamada baspana tabıwga májbúr boldi. 1984-jılı may ayında Panama qalasındaǵı Hilton miymanxanasında usı mámlekettegi saylawlarda baqlawshı sıpatında qatnasqan burınǵı prezident Alfonso Lopes Milchelsen menen sáwbetlesti. Olar Kolumbiya ádillik ministriniń óltiriliwine baylanıslılıǵın biykarlap, ekstradaciya qılmaw shárti menen Kolumbiyaǵa táslim bolıwdı usınıs etti. Bul sáwbet baspasózge sińip ketken hám bir neshe aydan keyin olar jasırın túrde Kolumbiyaǵa qaytqan[42][43].

1984-jılı noyabr ayında Los Extraditables toparı Bogotadaǵı AQSh elshixanası aldında bomba ornatılǵan mashinanı jarıp, bir adamnıń ólimine sebep boldı. Lara Bonilla óltirilgeninen bir jil ótip, húkimet olarga qarsı gúres járiyalaganına qaramastan, Medelin karteliniń agzaları jazasız qaldı. Olar mámlekettiń úlken aymaqlarında óz jınayıy tarmaqların keńeytip, Nikaragua hám Kuba mámleketlerinde kokain sawdasınıń jańa jolların ashtı. 1985-jıldıń gúzinde izlewdegi Eskobar Kolumbiya húkimetinen AQShqa ekstradaciya qılmastan shártli túrde táslim bolıwına ruxsat beriwdi soradı. Usınıs biykar etildi[44][45].

Kolumbiya sud sisteması 1980-jıllardıń ortalarında Eskobardıń nıshanı bolǵan. Eskobardıń armiyası 1985-jıl 6-noyabrde Kolumbiya sudı imaratına hújim qılǵan hám Joqarı sud sudyalarınan 3 adamdı óltirgen.

«La Cathedral» qamaqxanası

[redaktorlaw | derekti redaktorlaw]

Luiz Karlos Galan óltirilgennen keyin, prezident Sezar Gaviria hákimshiligi Escobar hám narkotik zatlar islep shigarıwshı kartellerine qarsı háreket basladı. Eskobar menen sóylesiwler alıp barıldı hám onı táslim bolıwǵa, jeńilletilgen jaza esabınan barlıq jınayıy iskerligin toqtatıwǵa isendirdi. Rásmiylerge hám jámiyetshilik pikirine basım ótkeriwge qaratılǵan bir qatar háreketlerine shek qoyǵanlıǵın járiyalaǵan Eskobar, 1991-jılı Kolumbiya húkimetine táslim boldı. Eskobar La Catedral atlı saltanatlı jeke qamaqxanasına qamalgan. Qamaqxanada futbol maydanı, úlken quwırshaq úyi, bar, jakuzi hám sarqırama bar edi. Eskobardıń qamaqxanada dawam etken jınayıy iskerligi haqqındaǵı maǵlıwmatlar ǵalaba xabar qurallarında payda bola baslaǵan. 1992-jıl 22-iyul kúni húkimet kúshleri Eskobardı ápiwayı qamaqxanaǵa kóshiriwge urındı. Eskobar bul haqqında aldınnan bilgen hám shańaraǵı menen qamaqtan qashqan[46][47][48].

Policiyashılar hám arnawlı topar ofitserleri Pablo Eskobar óligi aldında

Pablo Eskobar bir neshe ay dawamında Kolumbiya policiyası, AQSh húkimet kúshleri hám Kali kartelinen jasırınıwǵa májbúr bolǵan. 1993-jıldıń 2-dekabr kúni Eskobar hayalına qońıraw etedi. AQSh húkimeti tárepinen usınılǵan zamanagóy texnologiyalıq úskeneler járdeminde sáwbetti tıńlaǵan policiya xızmetkerleri onıń jasaytuǵın jerin anıqlaydı. Tez arada Eskobar jasırınǵan kóp qabatlı jay qorshap alınadı. Áskerler onıń úyine bastırıp kiredi. Úyde Eskobar, onıń bir saqshısı hám eki xızmetkeri bar edi. Pablonıń tán saqshısı Alvaro de Xesus Agudelo áskerler menen bolgan atısıwda qaytıs boladı. Xızmetkerler aynadan tómenge sekirip, qashıp baratırganda policiyashılar tárepinen atıp óltiriledi. Pablo Eskobardıń ózi imarattıń tóbesinen qashıp baratırǵanda, snayper onıń ayaǵına oq atqan, Pablo jerge qulap túsken. Jaradar bolǵan Eskobardıń basına qaray snayper tárepinen jáne eki oq atılǵan, nátiyjede Eskobar qaytıs bolǵan.

Eskobar tiri waqtında onnan járdem alǵan qalanıń kóplegen jarlıları matam tutqan. Onıń jerlew máresiminde 25 mıńnan aslam adam qatnastı. Eskobar Monte-Sakro qoyımshılıǵına jerlengen[49].

Pablo Eskobardıń óliminen keyin Medelin kokain karteli pútkilley saplastırıldı. Kóp ótpey, 1990-jıllardıń ortalarına kelip, oǵan qarsılas bolǵan Kali kartelleri de pútkilley saplastırıldı[50].

Jeke ómiri hám baylıǵı

[redaktorlaw | derekti redaktorlaw]

1976-jılı mart ayında 26 jasar Eskobar 15 jasar Mariya Viktoriya Henao Vallejo ismli qızǵa úylendi. Óz-ara múnásibetler Eskobardı sociallıq jaqtan tómen dep esaplaǵan Henao Vallejo shańaraǵı tárepinen maqullanbaǵan. Olar qashıp ketken hám jasırın turmıs qurǵan. Olar bir ul hám bir qızdı tárbiyaladı. 2007-jılı jurnalist Virjiniya Valexo óziniń «Amando a Pablo, odiando a Escobar» («Pablonı jaqsı kóriw, Eskobardı jaman kóriw») atlı estelik kitabın basıp shıǵardı. Kitapta Eskobar menen romantikalıq múnásibetleri, súyiklisiniń bir neshe prezidentler, Karib teńizi mámleketleri diktatorları hám joqarı mártebeli siyasatshılar menen baylanısları súwretlengen. Onıń kitabı tiykarında 2017-jılı «Loving Pablo» filmi súwretke alınǵan. Náshebentlik zatlar satıwshısı Griselda Blanco da Eskobar menen jaqın, biraq ıshqıpazlıq múnásibette bolǵanlıǵı málim. Onıń kúndeliklerinde Pablo Eskobar «Coque de Mi Rey» (Meniń kokain korolım) hám «Polla Blanca» (Aq qoraz) laqapları menen ataladı[51].

Eskobardıń jesiri (María Henao, házirgi atı — María Isabel Santos Caballero), balası (Juan Pablo, házirgi atı Sebastián Marroquín Santos) hám qızı (Manuela) 1995-jılı Kolumbiyadan qashıp ketken. Eskobardıń kóp hám turaqlı qıyanetine qaramastan, Mariya kúyewin qollap-quwatlawdı dawam etken. Pablo hám Mariya múnásibetleri Kali kartelinin agzaları ushın úlgi bolgan. Bul qatnasıqlar, Pablonıń óliminen keyin Kali karteli Mariya hám onıń balaların óltirmewine sebep bolgan. Mariya hátte balasınıń ómiri ushın kartel aǵzaları menen tabıslı sóylesiwler alıp barǵan.

Bay bolǵannan keyin, Eskobar kóplegen turaq jaylar qurdı hám satıp aldı. Olar arasında Antioxiyadagi 20 kvadrat kilometr maydanda qurilgan "Hacienda Nápoles" kompleksi en ataqlı edi. Kompleks haywanat baǵın óz ishine alǵan bolıp, onda dúnyanıń hár qıylı regionlarınan begemotlar, jiraflar, piller, zebralar hám túyequslar sıyaqlı ekzotik haywanlardıń eki júzden aslam túrleri keltirilgen. Haywanlardıń barlıǵı INDERENA mámleketlik shólkemi hám bajıxana uyımları xızmetkerlerine para beriw nátiyjesinde mámleketke kirgizilgen. Komplekste jasalma kól, háykeller baǵı, sharwalar ferması, Eskobar shańaraq aǵzaları ushın úyler bar edi. Onıń qasında Eskobar grek usılında qala qurılısı baslanǵan hám qurılıs tamamlanbay qalǵan[52].

Eskobardıń AQShta 604 kvadrat metrli uyi bar edi. Úy Florida shtatınıń Mayami-Bich kompleksindegi 5860 North Bay Road mánzilinde jaylasqan. Biskeyn jaǵasında tórt bólmeli úyi 1980-jıllarda AQSh federal húkimeti tárepinen konfiskaciyalanǵan. Keyin ala, oyranǵa aylanǵan múlk «Chicken Kitchen» tez tayarlanatuǵın awqatlar tarmaǵınıń iesi Kristian de Berdouare tárepinen 2014-jılı satıp alınǵan. De Berdouard Escobar múlk bolǵan imarattı buzıwdan aldın, tintiw hám video súwretke alıw ushın hújjetli film toparı hám professional ǵáziyne izlewshilerdi jalladı. Olar mramor poldıń tesiginen urlap ketilgen seyfti taptı.

Eskobar Kartagenadan 35 kilometr uzaqlıqta jaylasqan, Marjan atawlarınıń eń úlkeni bolgan Isla Grande atawında jeke múlkke iye edi. Házirde oyranǵa aylanǵan komplekske saray, kvartiralar, háwliler, úlken júziw basseyni, vertolyot maydanshası, bekkemlengen aynalar, plitkalı pollar hám saray janındaǵı úlken, biraq qurılısı juwmaqlanbaǵan imarat kiredi[53].

  1. ↑ «Pablo Escobar: Biography». Biography.com. 30-iyun 2023-jılda túp nusqadan arxivlendi. Qaraldı: 17-iyul 2019-jıl.
  2. ↑ cuatro.com. «Roberto, hermano de Pablo Escobar: "Mi familia tiene raíces españolas, del País Vasco"» (es). Cuatro (19-aprel 2018-jıl). Qaraldı: 28-avgust 2024-jıl.
  3. ↑ «Se Entregó Hermano de Pablo Escobar» (22-iyun 1991-jıl).
  4. ↑ «Family tree of Iván Restrepo-Jaramillo (Ivanrepo)». 3-iyun 2014-jılda túp nusqadan arxivlendi.
  5. ↑ «La Familia Escobar Gaviria Regresó a Medellín» (9-iyul 1993-jıl).
  6. ↑ «Qué dicen las cartas que dejaron en la tumba de Pablo Escobar en el aniversario 25 de su muerte» (4-dekabr 2018-jıl).
  7. ↑ «Luis Fernando Escobar Gaviria» (may 2022).
  8. ↑ «Se confiesa "Popeye", mano derecha de Pablo Escobar | 20050814». 29-noyabr 2014-jılda túp nusqadan arxivlendi.
  9. ↑ «Roberto Gaviria Cobaleda» (29-aprel 2022-jıl).
  10. ↑ «Internacional - Noticias de El Salvador - Noticias de El Salvador». 7-may 2016-jılda túp nusqadan arxivlendi.
  11. ↑ Xosh, shańaraǵımız úlken finanslıq imkaniyatlarǵa iye bolmaǵan hám kópshilik kolumbiyalılar sıyaqlı qıyınshılıqlardı basınan keshirgen. Sol sebepli, biz bul mashqalalardan shette emespiz, olardı tereń sezemiz hám túsinemiz, — Pablo Eskobar.
  12. ↑ cuatro.com. «Roberto, hermano de Pablo Escobar: "Mi familia tiene raíces españolas, del País Vasco"» (es). Cuatro (19-aprel 2018-jıl). Qaraldı: 28-avgust 2024-jıl.
  13. ↑ «Pablo Escobar Gaviria – English Biography – Articles and Notes». ColombiaLink.com. 8-noyabr 2006-jılda túp nusqadan arxivlendi. Qaraldı: 16-mart 2011-jıl.
  14. ↑ «'José Obdulio Gaviria cumpliendo el sueño de su primo Pablo Escobar'» (11-iyul 2016-jıl).
  15. ↑ «Recuerdan asesinato de 'El Patrón' Escobar -» (3-dekabr 2018-jıl).
  16. ↑ «La Oficina, la banda de sicarios que creó Pablo Escobar y que el Gobierno colombiano aún no logra doblegar» (2-iyun 2019-jıl).
  17. ↑ «Pablo Escobar en EL PAÍS» (sentyabr 2024).
  18. ↑ «Decline of the Medellín Cartel and the Rise of the Cali Mafia». U.S. Drug Enforcement Administration. 18-yanvar 2006-jılda túp nusqadan arxivlendi. Qaraldı: 13-fevral 2010-jıl.
  19. ↑ . https://elpais.com/diario/1988/08/29/internacional/588808815_850215.html.
  20. ↑ Macias. «10 facts reveal the absurdity of Pablo Escobar's wealth». businessinsider.com. Insider Inc. (21-sentyabr 2015-jıl). 18-oktyabr 2023-jılda túp nusqadan arxivlendi. Qaraldı: 28-iyul 2018-jıl.
  21. ↑ . https://www.unilad.co.uk/film/heres-how-rich-pablo-escobar-would-be-if-he-was-alive-today/.
  22. ↑ «Cuando Escobar les puso precio a las vidas de los policías» (dekabr 2018).
  23. ↑ «Una estratagema derrotó al criminal más buscado del mundo».
  24. ↑ «Las cifras del mal» (23-noyabr 2013-jıl).
  25. ↑ «Los Otros Dueños del Pais» (26-avgust 1996-jıl).
  26. ↑ «Forbes History: The Original 1987 List of International Billionaires». Forbes.
  27. ↑ Macias. «10 facts reveal the absurdity of Pablo Escobar's wealth». businessinsider.com. Insider Inc. (21-sentyabr 2015-jıl). 18-oktyabr 2023-jılda túp nusqadan arxivlendi. Qaraldı: 28-iyul 2018-jıl.
  28. ↑ «Pablo Escobar's Son: 'Forbes is Lying'». Forbes.
  29. ↑ «Pablo Escobar: Interesting Facts You May Not Know About the King of Cocaine». LATIN POST (25-oktyabr 2020-jıl). 18-oktyabr 2023-jılda túp nusqadan arxivlendi. Qaraldı: 13-avgust 2023-jıl.
  30. ↑ Herzog. «Pablo Escobar Biopic: The Cocaine King Full of Contradictions». Newsweek (9-iyul 2015-jıl). 13-avgust 2023-jılda túp nusqadan arxivlendi. Qaraldı: 13-avgust 2023-jıl.
  31. ↑ «Medellín sin tugurios: SEMANA visitó el barrio que levantó Pablo Escobar. Allí todavía lamentan la muerte del capo» (2-dekabr 2023-jıl).
  32. ↑ «El barrio "Medellín sin tugurios" la herencia de Pablo Escobar que sus habitantes quieren cambiar» (3-fevral 2021-jıl).
  33. ↑ «El día que Felipe González conoció al narco Pablo Escobar» (28-oktyabr 2022-jıl).
  34. ↑ «Cuando Pablo Escobar se coló en la fiesta de González: La noche electoral oculta del 82» (28-oktyabr 2022-jıl).
  35. ↑ «"Cuando Pablo Escobar me presentó en Madrid a Felipe González el día que ganó las elecciones"».
  36. ↑ «Felipe González y el dinero de los cárteles colombianos de la droga» (13-mart 2021-jıl).
  37. ↑ «Iglesias recuerda que Felipe González conoció al 'narco' Pablo Escobar en Madrid» (21-noyabr 2016-jıl).
  38. ↑ «Se Prendio la Mecha» (19-sentyabr 1983-jıl).
  39. ↑ «Muerte a secuestradores MAS: Los orígenes del paramilitarismo» (23-sentyabr 2011-jıl).
  40. ↑ «El MAS, mito fundacional del paramilitarismo».
  41. ↑ Kolumbiya jınayatshılıqqa qarsı gúresiw komissiyası izlewdegi jınayachılardı basqa mámleketlerge tapsıradı, olar úlgili túrde jazalaydı, — Belisario Betancur, Kolumbiya Prezidenti
  42. ↑ «La relación de Pablo Escobar y Manuel Antonio Noriega: Desde Panamá negoció un tratado de paz, vio nacer a su hija y tuvo cédula» (10-oktyabr 2023-jıl).
  43. ↑ «Escobar: 17 Años de Historia del Criminal» (2-dekabr 1993-jıl).
  44. ↑ «Exaliado de Escobar narra presuntos tratos con Cuba y los sandinistas».
  45. ↑ «Un exaliado de Pablo Escobar narra supuestos negocios con Cuba y los sandinistas» (15-yanvar 2024-jıl).
  46. ↑ «Cronologia de la Guerra».
  47. ↑ Treaster, Joseph B. (23 July 1992). "Colombian Drug Baron Escapes Luxurious Prison After Gunfight". The New York Times: p. 1. https://www.nytimes.com/1992/07/23/world/colombian-drug-baron-escapes-luxurious-prison-after-gunfight.html?pagewanted=3&src=pm.
  48. ↑ Ross, Timothy (24 July 1992). "Escobar escape humiliates Colombian leaders". The Guardian. https://www.theguardian.com/world/1992/jul/24/colombia.fromthearchive.
  49. ↑ . https://www.bbc.com/news/world-latin-america-25183649.
  50. ↑ «Decline of the Medellín Cartel and the Rise of the Cali Mafia». U.S. Drug Enforcement Administration. 18-yanvar 2006-jılda túp nusqadan arxivlendi. Qaraldı: 13-fevral 2010-jıl.
  51. ↑ Ceaser, Mike (2 June 2008). "At home on Pablo Escobarʼs ranch".
  52. ↑ Ceaser, Mike (2 June 2008). "At home on Pablo Escobar's ranch". BBC News. http://news.bbc.co.uk/2/hi/americas/7390584.stm.
  53. ↑ Macias, Amanda (12 May 2016). "Military & Defense: This dilapidated villa once served as a Caribbean getaway for drug-kingpin Pablo Escobar".

Sırtqı siltemeler

[redaktorlaw | derekti redaktorlaw]
«https://kaa.wikipedia.org/w/index.php?title=Pablo_Eskobar&oldid=138173» saytınan alınǵan