Panama (kanal)
Panama kanali (ispansha Canal de Panamá) — Panamanıń 82 kilometrlik jasalma suw jolı bolıp, Karib teńizin Tınısh okean menen baylanıstıradı. Panama buwınınıń eń tar noqatın kesip ótedi hám Atlantika okeanı menen Tınısh okeanı arasındaǵı teńiz sawdası ushın kanal esaplanadı. Hár bir ushındaǵı qulıplar kemelerdi Gatun kóline shekem kóteredi, kanal ushın zárúr bolǵan qazıw jumıslarınıń muǵdarın azaytıw ushın Chagres dáryası hám Alajuela kólin bógew arqalı jaratılǵan teńiz qáddinen 26 metr (85 fut) biyikliktegi jasalma duzshı suw kól. Keyin qulıplar arǵı basındaǵı kemelerdi túsirip jiberedi. Dáslepki qulplardıń eni 33,5 metr (110 fut) hám Panamax kemeleriniń ótiwine imkan beredi. 2007-jıldıń sentyabrinen 2016-jıldıń mayına shekem qulıplardıń úshinshi, keń jolı qurıldı. Keńeytilgen suw jolı kommerciyalıq ekspluataciyasın 2016-jıl 26-iyunda basladı[1].
Panama kanalın qurıw 1880-jılda baslanǵan hám 1914-jılda qurıp pitkerilgen.
Qurılısı
[redaktorlaw | derekti redaktorlaw]Panama kanalına birinshi urınıw 1881-jıl 1-yanvarda islengen. Joybar Suec kanalın qurǵan Ferdinand de Lesseps basshılıǵında teńiz qáddinen kanal sıpatında islep shıǵılǵan.
Kanal qurılısınıń dáslepki jıllarında qazıw jumısları nátiyjesinde payda bolǵan shıǵındılardı tasıwda shólkemlestiriw jumıslarınıń joqlıǵı, transport qurallarınıń jetispewshiligi nátiyjesinde dáslepki awır mashqalalar júzege kele basladı. Bulardıń barlıǵınan tısqarı, júz bergen kóshkiler menen de úlken qıyınshılıqlarǵa dus keldi. Kóshiwlerdiń aldın alıw ushın Kanaldıń belgili uchastkalarında qazıw tereńligin azaytıw kerek bolǵan.
Keńeytilgen kanaldıń maksimal turaqlı quwatlılıǵı jılına shama menen 600 million PC/UMS tonnaǵa teń. Tólemler kemeniń tonnajına qarap esaplanıwda dawam etpekte, ayırım jaǵdaylarda qulıplarǵa da baylanıslı. Jańa qulplar 2016-jıl 26-iyunda kommerciyalıq qatnawdı basladı. Úshinshi qulplar toplamı járdeminde kanaldı kesip ótken birinshi keme 2017-jılı rásmiy ashılıwı menen Qıtayǵa qaraslı «Cosco Shipping Panama» konteyner kemesi «Neopanamax» zamanagóy kemesi boldı[2].
Derekler
[redaktorlaw | derekti redaktorlaw]- ↑ Hibbert, Cynthia McCormick «Drought and low water levels could slow global trade at the Panama Canal». Northeastern Global News (24-sentyabr 2025-jıl). Qaraldı: 16-dekabr 2025-jıl.
- ↑ Hibbert, Cynthia McCormick «Drought and low water levels could slow global trade at the Panama Canal». Northeastern Global News (24-sentyabr 2025-jıl). Qaraldı: 16-dekabr 2025-jıl.