Pyotr III

Pyotr III Fyodorovich (Karl Pyotr Ulrix, nemecshe Karl Peter Ulrich, tolıq atı nemecshe Karl Peter Ulrich von Schleswig-Holstein-Gottorf; 1728-jıl 10 (21) -fevral, Kil - 1762-jil 6 (17) -iyul, Ropsha) - 1762-jılı Pútkil Rossiya imperatorı, Rossiya taxtında Golshteyn-Gottorp dinastiyasının birinshi wakili. 1739-jıldan - Golshteyn-Gottorp gersogi. Petr I niń aqlıǵı onıń qızı Anna hám Karl Fridrix Golshteyn-Gottorpskiydıń balası. Karl XII nıń aqlıq jiyeni - apası Gedviga Sofiyanıń aqlıǵı. Rossiya imperatorlıq úyiniń tiykarǵı imperatorı Pavel I diń ákesi.Pyotr III ullı rus patshası Pyotr I diń aqlıǵı esaplanadı. Ol Rossiyada emes, Germaniyada óskeni sebepli rus úrp-ádetleri hám mádeniyatına jeterli dárejede beyimlese almadı. Taxtqa shıqqannan soń, ol Prussiya menen bolgan urıstı toqtatadı hám Prussiya korolı Fridrix II ge ashıqtan-ashıq jaqınlastı, bul bolsa rus aqsúyekleri hám áskeriylerdiń narazılıǵına sebep boladı. Sonday-aq, ol aqsúyeklerdi májbúriy mámleketlik xizmetten azat etiw sıyaqlı ayırım reformalardı ámelge asırdı, biraq shirkew hám armiya menen qatnasıqları keskinlesti. Pyotr III diń sıyasatı hám minez-qulqı saraydaǵı kóplegen kúshlerdiń oǵan qarsı shıǵıwına alıp keldi. Nátiyjede onıń zayıbı Ekaterina II 1762-jılı saray awdarıspaǵı arqalı onı taxttan qulattı. Petr III taxttan túsirilgennen kóp ótpey, sırlı sharayatta qaytıs boldı hám onıń ólimi házirge shekem tariyxshılar arasında tartıslı másele bolıp qalmaqta.

Yarım jil húkimdarlıq etken imperator Pyotr III saray awdarıspaǵı nátiyjesinde taxtqa óziniń hayalı Yekaterina II ni otırǵızdı hám kóp ótpey tolıq anıqlanbagan jagdaylarda ólimi boldi.

Jas gersog Karl Peter Ulrixtiń 2 jasınan baslap Rossiyaǵa ketkenge shekem usı universitettiń professorı hám úlken alımı Sigizmund Xosmannıń oqıtıwshısı hám muǵallimi bolǵan.