Qırıqbay Bayniyazov

Qırıqbay Bayniyazov
Qırıqbay Bayniyazov
Қырықбай Байниязов
Tuwılǵan sánesi	5-yanvar 1931-jılı
Tuwılǵan jeri	Qońırat rayonı
Qaytıs bolǵan sánesi	4-mart 2010-jılı (79 jasta)
Qaytıs bolǵan jeri	Nókis
Puqaralıǵı	SSRA → Ózbekstan
Ilimiy tarawı	ádebiyattanıw, qaraqalpaq ádebiyatı, folklor
Jumıs orınları	N. Dáwqaraev atındaǵı Tariyx, til hám ádebiyat institutı
Bilim alǵan jeri	Nókis mámleketlik pedagogikalıq institutı
Ilimiy dárejesi	Filologiya ilimleriniń doktorı (2000)
Belgili isleri	Ayapbergen Muwsaev dóretiwshiligi hám qaraqalpaq folklorın izertlew
Sıylıqları	Beruniy atındaǵı Mámleketlik sıylıq, Qaraqalpaqstanǵa miyneti sińgen ilim ǵayratkeri

Bayniyazov Qırıqbay (Қырықбай Байниязов; 1931-jıl 5-yanvar, Qońırat rayonı — 2010-jıl 4-mart, Nókis) — qaraqalpaq ádebiyattanıwshısı hám folklortanıwshısı. Filologiya ilimleriniń doktorı (2000).

Ómiri

1931-jılı 5-yanvarda Qońırat rayonınıń «Sorkól» awılında tuwıldı. 1939–1943-jılları usı rayondaǵı «Komintern» mektebinde oqıdı. Urıs jıllarında (1943–1945) kolxozda jumıs isledi. 1945–1951-jılları oqıwın Xojeli rayonında dawam ettirip, peduchilishshoni pitkerdi. 1953–1957-jılları Nókis mámleketlik pedagogikalıq institutınıń qaraqalpaq tili hám ádebiyatı fakultetinde bilim alıp, onı «ayrıqsha» bahalar menen tamamladı.

Iskerligi

1957–1960-jılları Shomanay rayonındaǵı mekteplerde muǵallim bolıp isledi. 1960-jıldan baslap ómiriniń aqırına shekem Ózbekstan Ilimler akademiyası Qaraqalpaqstan bóliminiń N. Dáwqaraev atındaǵı Tariyx, til hám ádebiyat institutında xızmet etti. Iskerligi dáwirinde laborantlıqtan jetekshi ilimiy xızmetkerlikke shekemgi joldı basıp ótti. Atap aytqanda, 1977–1982-jılları qaraqalpaq folklorı sektorınıń baslıǵı boldı.

Dóretiwshiligi

Dissertaciyası

1968-jılı Tashkent qalasında «Ayapbergen Muwsaevtıń poetikalıq stiliniń ózgeshelikleri» degen temada kandidatlıq dissertaciyasın jaqladı. 2000-jılı bolsa «Qaraqalpaq xalıq shayırlarınıń tvorchestvosı awızeki hám jazba ádebiyat dástúrleriniń sintezi sıpatında» degen temada doktorlıq dissertaciyasın tabıslı qorǵadı.

Ilimiy miynetleri

Q.Bayniyazov qaraqalpaq ádebiyatı tariyxı, ásirese Ayapbergen Muwsaev dóretiwshiligi, klassik miyraslar hám folklor boyınsha iri qániyge edi. Ol akademik Marat Nurmuxamedov hám professor Qallı Ayımbetovlardıń ómiri hám miynetleri haqqında ilimiy-biografiyalıq ocherkler jazǵan.

Ayapbergen Muwsaevtıń shayırlıq stiliniń ózgeshelikleri. Nókis, 1972;
Qosıqtıń kúshi. Nókis, 1977;
Qaraqalpaq sovet ádebiyatı. Nókis, 1979 (avtorlardıń biri);
Birinshi romannıń avtorı. Nókis, 1981;
Hákim ata, Sulayman Baqırǵaniy – biziń ullı jerlesimiz. Nókis, 1997;
Akademik Marat Kóptilew ulı Nurmuxamedov. Nókis, 2000;
Professor Qallı Ayımbetov. Nókis, 2006.

Ataqaları hám sıylıqları

1975 — «Qaraqalpaqstanǵa miyneti sińgen mádeniyat xızmetkeri» húrmetli ataǵı;
1983 — Beruniy atındaǵı Mámleketlik sıylıqtıń laureatı;
1984 — «Miynet veteranı» medalı;
2001 — «Qaraqalpaqstanǵa miyneti sińgen ilim ǵayratkeri» húrmetli ataǵı;
2001 — «Ózbekstan Ǵárezsizliginiń 10 jıllıǵı» estelik nıshanı.

Ádebiyatlar

ҚАРАҚАЛПАҚ ТИЛИ ҲӘМ ӘДЕБИЯТЫ ҚӘНИГЕЛИГИНЕ 90 ЖЫЛ. НӨКИС. «BILIM». 2025.