Qırmızı Dáwletova
Qaraqalpaqstan xalıq muǵallimi, Ózbekstan bilimlendiriw aǵlası, Berdaq atındaǵı sıylıqtıń laureatı, Ózbekstan Geografiya jámiyetiniń kórnekli aǵzası Qırmızı Dáwletova 1938-jılı aprel ayınıń 10-sánesinde dúnyaǵa keldi.
.jpg)
Ol 1954–1955-oqıw jılında Qaraqalpaq mámleketlik pedagogikalıq institutı Tábiyattanıw fakultetiniń geografiya bólimine oqıwǵa túsedi. Ol 1958–1959-oqıw jılında Qaraqalpaq mámleketlik pedagogikalıq institutınıń Tábiyattanıw-geografiya fakultetin ayrıqsha bahalar menen pitkeredi. 1959–1961-jıllar aralıǵında Nókis qalasında jaylasqan A.S.Pushkin atındaǵı, 1961–1963-jılları Lomonosov atındaǵı, 1963–1973-jılları V.Tereshkova atındaǵı ulıwma bilim beriw mekteplerinde oqıtıwshı bolıp jumıs isleydi.
Qırmızı Dáwletova geografiya mamanlıǵın ayrıqsha bahalarǵa pitkerip Qaraqalpaqstan Respublikası bilimlendiriw ministrligine jollama aldı. Solay etip, Qırmızı Dáwletova 70-jıllardıń ekinshi yarımınan baslap Qaraqalpaq mámleketlik pedagogikalıq institutınıń geografiya kafedrasına jumısqa shaqırtıladı. 1989-jılı Qaraqalpaqstan Respublikasınıń tábiyatı hám xojalıǵı atamasındaǵı student jaslarǵa arnalǵan oqıw qollanbasın baspadan shıǵardı. Usı miynetinde geografiyalıq obyekttiń jaylasqan ornı (ekonomikalıq-geografiyalıq orın) haqqındaǵı ilimiy kategoriyanı basshılıqqa ala otırıp, Qaraqalpaqstan Respublikasınıń jaylasqan ornın ilimiy kóz qarasta dálilledi hám Ózbekstan húkimeti tárepinen islep shıǵılǵan struktura siyasatın basshılıqqa ala otırıp, respublika xojalıq tarawlarınıń qánigelesiw dárejesin anıqlaydı. Rayonlastırıw máselesine itibar berip, úlkemizdiń aymaǵın tórt tábiyiy ekonomikalıq rayonlarǵa bóliwdiń metodikasın islep shıqtı. Usı menen bir qatarda ol “Geografiya sabaǵı hám úlketanıw” dep atalǵan 264 betlik ekinshi monografiyasın baspadan shıǵardı.
Qırmızı Dáwletova metodist bolǵanlıqtan ba onıń ilimiy metodikalıq jumıslarında “jaslardıń ádep-ikramlıǵı” haqqındaǵı pikirler ayrıqsha kózge taslanadı. Usı pikirlerge Qırmızı Dáwletova akademik Jumanazar Bazarbaev penen birgelikte baspadan shıǵarǵan “Ádeptanıw” atamasındaǵı sabaqlıqta da ayrıqsha itibar berdi. Bul sabaqlıq Ózbekstan Respublikası joqarǵı oqıw orınlarında, sonday-aq, qońsılas Qazaqstan Respublikasınıń Ál-Farabiy atındaǵı universitetinde, sonday-aq, wálayatlardaǵı oqıw orınlarında da oqıtılmaqta.
Metodist ilimpaz Qırmızı Dáwletova geografiya tálimi studentleriniń óz betinshe atqaratın jumısların jeńillestiriw, sonday-aq, úlketanıw ekskursiyalarında alıp barılatuǵın jumıslarına basshılıqtı kúsheytiw hám usı maǵlıwmatlar bazasında studentlerdiń ilimiy jámiyetlerde bayanatların tayarlawdı gózlep “Studentlerdiń sabaqtan tıs waqıtlarındaǵı jumısların shólkemlestiriw” atamasındaǵı ilimiy metodikalıq jumıstı da baspadan shıǵardı. Qırmızı Dáwletova jas áwladlardıń tálim-tárbiyalıq jumısların jetilistiriw hám átirapımızdaǵı tábiyattı kózdiń qarashıǵınday etip saqlaw maqsetinde baslawısh klasslardıń sabaqlıǵın da dóretti. Solay etip, záberdes pedagogtıń dóretken jumıslarına tallaw júrgizsek, geograflar ushın bahalı ilimiy metodikalıq baǵdarlardıń kóp sanlı ekenliginiń gúwası bolamız.
“Qaraqalpaqstan xalıq muǵallimi” Qırmızı Dáwletova 2019-jılı dúnyadan ótti.