Qabıllaw
Psixologiyada qabıllaw — bul adamnıń jaǵdaydı ózgertiwge yamasa qarsılıq bildiriwge háreket etpey, onıń juwmaǵın moyınlawı hám kelisiwi. Bul adamlar ózgerislerdi basınan ótkerip atırǵanda jeke hám jámiyetlik dárejede júz beredi.
Qabıllaw túrleri
Qabıllaw termini hár túrli mánislerge iye atlıq[1].
Ózin qabıllaw
Ózin qabıllaw — bul adamnıń házirgi ózinen qanaatlanıw jaǵdayı yamasa házirgi ózinen qanaatlanıwǵa umtılıw procesi dep táriyiplenedi. Bul kemshilikler hám ótken waqıttaǵı unamsız minez-qulıqqa qaramastan, ózin sol qálpinde bahalaw, tastıyıqlaw hám qollap-quwatlaw ushın ózi menen kelisim bolıp tabıladı.
Ayırımlar ayıp sezimi, travma yamasa motivaciyanıń jetispewshiligi sebepli ózlerin qabıllawda qıyınshılıqlarǵa ushıraydı. Ózin qabıllaw adamǵa psixikalıq, emocional, qarım-qatnasta hám ulıwma ómirde tásir etedi[2].
Psixologiyalıq qabıllaw
Qabıllaw — qabıllaw hám minnetleme terapiyası (ACT) hám kognitivli minez-qulıq terapiyasınıń (CBT) tiykarǵı elementi. Bul kontekstte, qabıllaw psixologiyalıq ishki tájiriybeler (emociyalar, sezimler, umtılıslar, oylar hám basqa da jeke waqıyalar) menen tikkeley, tolıq, reakciya kórsetpey yamasa qorǵanbay belsendi baylanısıwdı óz ishine alatuǵın process. Tiykarǵı ideya — psixologiyalıq tájiriybeler sıyaqlı ózgerte almaytuǵın nárselerdi qabıllaw, biraq ózgerte alatuǵın nárselerdi ózgertiw ushın mártlikti qáliplestiriw[3].
Sociallıq qabıllaw
APA Psixologiya sózligine sáykes, sociallıq qabıllaw — toparǵa rásmiy yamasa rásmiy emes túrde kiriw hám basqalar tárepinen bahalanbaw yamasa maqullanbaw. Bul adamlar basqa birew menen jámiyetlik hám jeke jaǵdaylarda qanshelli waqıt ótkeriwdi qáleytuǵını haqqında[4]. Basqasha aytqanda, sociallıq qabıllaw — klaslaslar, kásiplesler yamasa doslar sıyaqlı átirapıńızdaǵılarǵa sáykes keliw. Ol adamlardıń sizdi qosatuǵının hám sınǵa almaytuǵının yamasa biykarlamaytuǵının kórsetedi[5].
Sociallıq qabıllaw basqalardaǵı ayırmashılıqlarǵa hám hár túrlilikke shıdamlılıq hám olardı qabıllaw dep anıqlanıwı múmkin, sebebi kópshilik adamlar sáykes keliw ushın basqalar sıyaqlı kóriniwge hám háreket etiwge umtıladı[6]. Maǵlıwmatlar sonı kórsetedi: ózin qabıllaw kórsetkishi joqarı bolǵan adamlar basqalardı da qabıllawǵa hám basqalar tárepinen qabıllanǵanın seziwge beyim boladı[7]. Bul másele dosları tárepinen qabıllanıwdı qáleytuǵın balalar hám jasóspirimler ushın ásirese joqarılaydı.
Psixikalıq buzılıwlarǵa kelgende, sociallıq qabıllaw emleniwde úlken rol oynaydı. Kóp adamlar psixikalıq kesellikti túsinbeydi, sonlıqtan olar keselligi bar adamlardı qalay qabıllawdı bilmeydi, bul bolsa olardı doslar toparında izolyaciyalanǵan seziminde qaldıradı. Dos tárepinen qabıllanıw hám qollap-quwatlaw psixikalıq densawlıqqa járdem berip, salamat ózin-ózi ańlaw sezimin bere aladı.
Jámiyetlik qabıllaw
Jámiyetlik qabıllaw — bul bir nárseniń qanaatlanarlıq yamasa durıs ekenligi yamasa birewdiń toparǵa qosılıwı kerek ekenligi tuwralı ulıwma kelisim retinde aytıladı.
Mádeniy qabıllaw
Mádeniy qabıllaw — adamlardıń mádeniyatın, dástúrlerin, kiyimin yamasa sırtqı kórinisine baha bermey, olardı sol qálpinde húrmetlew degen mánisti bildiredi. Bul jeke adamdı onıń mádeniy isenimleri hám principleri ushın qabıllay alıw qábileti. Bul birewdi ózgeshe etetuǵın nárselerdi túsiniw hám qádirlew, hám olarǵa miyrimlilik hám húrmet penen qatnas jasaw haqqında.
Ata-ananıń qabıllawı
Ata-ananıń qabıllawı — ata-ananıń balasına degen súyispenshiligi, tárbiyası, qollap-quwatlawı yamasa ápiwayı ǵana muhabbatı hám balanıń onnan alıwı múmkin bolǵan tájiriybesi retinde táriyiplenedi.
Shártli qabıllaw
Sońǵı qabıllaw islengenge shekem dáslepki shártlerdi ózgertiwdi talap etetuǵın qabıllaw túri shártli qabıllaw yamasa qánigelesken qabıllaw dep ataladı. Mısalı, eki tárep qatnasqan shártnamada eki táreptiń de qanaatlanıwın támiyinlew ushın dúzetiwler yamasa ózgerisler kiritiliwi múmkin. Adam usınıstı alıp, oǵan kelisiwge tayar bolǵanda, biraq onıń shártlerine belgili bir ózgerisler kirgiziliwi yamasa belgili bir shártler yamasa waqıyalar júz bergen jaǵdayda ǵana, bul shártli qabıllaw dep ataladı. Kompaniya hám jumıs beriwshi arasındaǵı biznes shártnamasında eki tárep te shártnamanıń detalları boyınsha óz-ara kelisimge yamasa qabıllawǵa eriskenge shekem shártlerdi ózgertiw hám tolıqtırıw múmkinshiligine iye.
Ashıq qabıllaw
Ashıq qabıllaw — belgilengen shártlerdi ashıq hám anıq qabıllawdı qamtıydı. Mısalı, adam usınısqa anıq hám ashıq túrde kelisedi. Olar shártlerdi hesh qanday ózgerissiz qabıllaydı.
Jasırın qabıllaw
Jasırın qabıllaw — usınılǵan shártlerge kelisiw niyetiniń ashıq aytılmasa da túsiniwge bolatuǵın yamasa shıǵarılatuǵın jaǵdayǵa tiyisli. Qabıllaw adamnıń usınılǵan kelisimge kelisiwin kórsetetuǵın háreket arqalı ańlatıladı.
Derekler
- ↑ «Acceptance». merriam-webster.com (21-dekabr 2023-jıl).
- ↑ Goff, Ashley (2010-09-22). "The Mindful Path to Self-Compassion: Freeing Yourself from Destructive Thoughts and Emotions Christopher K. Germer New York: The Guilford Press, 2009. pp. 306. £10.95 (pb). ISBN: 978-1-59385-975-6.". Behavioural and Cognitive Psychotherapy 39 (1): 126–127. doi:10.1017/s1352465810000615. ISSN 1352-4658. http://dx.doi.org/10.1017/s1352465810000615.
- ↑ Moran, DJ «Acceptance: A Core Process in the ACT Hexagon Model». Psychotherapy Academy. Qaraldı: 15-dekabr 2023-jıl.
- ↑ «APA Dictionary of Psychology» (en). dictionary.apa.org. Qaraldı: 21-noyabr 2024-jıl.
- ↑ Cooke, Rachel «ProQuest Ebook Central». CC Advisor. DOI:10.5260/cca.199425. Qaraldı: 21-noyabr 2024-jıl.
- ↑ Wüstenhagen, Rolf; Wolsink, Maarten; Bürer, Mary Jean (May 2007). "Social acceptance of renewable energy innovation: An introduction to the concept". Energy Policy 35 (5): 2683–2691. doi:10.1016/j.enpol.2006.12.001. ISSN 0301-4215. http://www.alexandria.unisg.ch/40501/1/A05_Wuestenhagen_Wolsink_Buerer_EnPol_2007.pdf. Retrieved 2023-07-17.
- ↑ Fey, William F. (March 1955). "Acceptance by others and its relation to acceptance of self and others: a revaluation." (in en). The Journal of Abnormal and Social Psychology 50 (2): 274–276. doi:10.1037/h0046876. ISSN 0096-851X. PMID 14366895.