Qaraqıya rayonı

Qaraqiya rayonı
Gerb
43°11′0″N 51°41′0″E
Aymaq túri	rayon
Mámleket	Qazaqstan
Region	Mańǵıstaw wálayatı
Hákimiyat
• Ákim	Sımbat Tóretaev
Dúzilgen waqtı	1973
Aldınǵı atı	Eraliev rayonı (1993-jılǵa shekem)
Jer maydanı	64297 km²
Xalıq sanı  (2023)	36 737 adam
Xalıq tıǵızlıǵı	0.6 adam/km2
Milliy quramı	Qazaqlar (98,98%)
Pochta indeksleri	130300-130306
Websayt	https://www.gov.kz/memleket/entities/akimat-karakiya
Qaraqiya rayonı

Qaraqıya rayonı (qazaqsha Қарақия ауданы) — Qazaqstandaǵı Mańǵıstaw wálayatınıń qublasında jaylasqan hákimshilik bólim. Arqasında Mańǵıstaw rayonı, batısında Mańǵıstaw wálayatı hám Munaylı rayonı, qublasında Túrkmenstannıń Balkan velayatı, shıǵısında bolsa Ózbekstan quramındaǵı Qaraqalpaqstan Respublikası menen shegaralasadı.

Rayon 1973-jılı shólkemlestirilgen. 1993-jılǵa shekem Eraliev rayonı dep atalǵan. Rayon orayı — Qurıq awılı.

Tábiyátı

Rayon jer bederi tiykarınan tegislik bolıp, arqa-shıǵısı Ústirt tegisliginde jaylasqan. Bul jerde Qazaqstandaǵı teńiz dárejesinen tómen jaylasqan barlıq oypatlıqlar bar. Rayon batısındaǵı Ashshısor (–39 m) hám Qaraqıya (–132 m) oypatlıqları Mańǵıstaw hám Kidirli-Qıyasay ústirtleri menen bólingen. Qaraqıya oypatlıǵı — dúnyadaǵı eń tómen noqatlardıń biri esaplanadı.

Rayonnıń jer astı baylıqları neft hám gazǵa, lita-tas (uluwtas) hám uran kánlerine bay. Jetibay, Ózen, Teńge sıyaqlı áhmiyetli neft kánleri 1960-jıllardan berli qollanılıp kelmekte.

Ósimlikler hám haywanat dúnyası

Rayonda dárilik qásiyetke iye bolǵan kópǵana ósimlikler (jusan, adıraspun hám t.b.) ósedi. Jabayı haywanlardan qasqır, túlki, porsıq, qarabawra, arqar hám jeyranlar ushırasadı. Sonday-aq, rayonda Ústirt mámleketlik tábiyǵıy qorıqxanası jaylasqan.

Xalqı

Xalqı júdá siyrek jaylasqan. Rayondaǵı 10 xalıq punkti 7 awıllıq okrugke birlesken. Iri xalıq punktleri: Qurıq awılı, Jetibay, Munayshı kentleri hám Bostan, Senek awılları. 2023-jılǵı maǵlıwmatqa kóre, rayon xalqı 36 737 adamdı quraydı. Etnikalıq quramınıń 98,9% -in qazaqlar quraydı.

Ekonomikası

Qaraqıya rayonınıń ózgesheligi — bul jerde eginzar hám pishenzor jerlerdiń joqlıǵı. Awıl xojalıǵı jerleriniń 80% -i jaylawlardan ibarat. Sol sebepli rayon, tiykarınan, tórt túlik mal baǵıwǵa qániygelengen. Bunnan tısqarı, rayonda neft-gaz barlaw ekspediciyaları, qurılıs-montaj kárxanaları hám xalıqqa xızmet kórsetiwshi birneshe shetel kompaniyaları iskerlik júrgizedi.

Hákimshilik bóliniwi

Rayon quramındaǵı 7 awıllıq okrugke 8 xalıq punkti birlesken:

• Bolashaq awıllıq okrugı — orayı Bolashaq awılı.
• Bostan awıllıq okrugı — orayı Bostan awılı.
• Jetibay awıllıq okrugı — orayı Jetibay awılı.
• Qulandı awıllıq okrugı — orayı Qulandı awılı.
• Qurıq awıllıq okrugı — orayı Qurıq awılı.
• Munayshı awıllıq okrugı — orayı Munayshı awılı.
• Senek awıllıq okrugı — orayı Senek awılı.