Qazaqstan

QARAQALPAQ WİKİPEDİASININ' MAG'LIWMATI
Jump to navigation Jump to search

Qazaqstan Respýblıkasi Evropa ha'm Aziya kontinentleri aralig'onda jaylasqan.

Arqa tárepten Rossiya Federatsiyası menen (6 467 km), qubla tárepten Tu'rkmenstan (380 km), Qaraqalpaqstan, Ózbekstan (2 300 km) hámde Qırg'ızstan (980 km) respublikaları menen, shıg'ısta Qıtay menen (1 460 km) shegaralas, batısta Kaspiy teńizi menen, qubla tárepte Aral teńizi menen shayıladı. Jer maydanı — 2724,3 mıń sharshı kilometr.

Xalıq sanı 18,2mln(2018). Onıń mıń yamasa 66,01 % qazaqlar quraydı. Respublikada 131 millet wákilleri jasaydı.

Paytaxtı — Astana|Nursultan qalası. Hákimshilik jaqtan 14 oblisqa bo'linedi Qazaqstan oblislari 1)Arqa Qazaqsran (orayi Petropavlovsk ) 2)Aqmola (orayi Ko'kshetaw) 3)Qostabay (orayi Qostanay qalasi) 4)Pavlodar (orayi Pavlodar qalasi) 5)Shig'is Qazaqstan (orayi O'skemen) 6)Qaraganda (orayi Qarag'anda). 7). Almati (orayi Taldiqorg'an)

 8)Qizilorda (orayi Qizilorda qalasi)

9)Qubla Qazaqstan (orayi Tu'rkistan qalasi) 10)Aqto'be (orayi Aqto'be qalasi) 11)Atrau (orayi Atrau qalasi) 12)Mang'istaw (orayi Aqtaw) 13)Uralsk (orayi Uralsk qalasi) 14)Jambil (orayi Taras) Alam ata(Almati) 2mln nan artiq,Nursultan 1,1mln, S himkent 1mlnnan artiq Aqto'be 512,5 min'Qaraganda 501 min' (aglomeraciyada 925min') iri qalalari.Atraw,Qizilorda,Pavlodar,Kostanay,Taldikorgan,Uralsk,Aqtaw,h.t.b. Tabiyiy resurslari Qazaqstan tabiyiy resurslari en' kop eller arasinda uliwma quni boyinsha 14-orinda bolip onin tabiyiy resurslari uliwma quni 9,0trln $ di quraydi.Tiykargilari neft,gaz,uran,temir,volfram,xrom,molibden,fosforit,ximiyaliq duzlar,komir,altin,polimetall.Dunyada volfraam qori,uran qazip aliw boyinsha 1-orin.As duzi tiykarinan Kaspiy ham Aral tenizi boyinda jaylasqan. Xalqi Qazaqstanda qazaq,rus,tatar,o'zbek,nemis,ukrain,uyg'ur,qaraqalpaq,,grek,koreys,bashqurt,qirg'iz,turkmen,chechen,ta'jik,qitay(mandarin),dunganlar h.t.blar jasaydi. 56% qalalarda jasaydi.