Qoyıwlandırılǵan sút
| Qoyıwlandırılǵan sút | |
|---|---|
 | |
| Kelip shıǵıwı | AQSh |
| Tiykarǵı komponentleri | sút, qumsheker |
Qoyıwlandırılǵan sút — bul suwınıń bir bólegi (shama menen, 60%) alıp taslanǵan sıyır súti bolıp tabıladı. Ol kóbinese qant qosılǵan túrde, qant qosılǵan qoyıwlandırılǵan sút formasında ushırasadı, hátte, búgingi kúnde «qoyıwlandırılǵan sút» hám «qant qosılǵan qoyıwlandırılǵan sút» terminleri bir-biriniń ornına jıyi qollanıladı[1]. Qant qosılǵan qoyıwlandırılǵan sút júdá qoyıw, tatti ónim bolıp, bankalarǵa salınǵanda, eger ashılmasa, muzlatqıshsız birneshe jıl saqlanıwı múmkin. Bul ónim kóplegen mámleketlerde hár qıylı desert taǵamlarında qollanıladı[2].
Oǵan uqsas ónim — puwlandırılǵan sút bolıp, ol qant qosılmaǵanlıǵı sebepli uzaqıraq konservaciya procesinen ótedi.
Tariyxı
[redaktorlaw | derekti redaktorlaw]
Marko Polonıń jazıwlarına kóre, XIII ásirde tatarlar sútti qoyıwlastıra alǵan. Marko Polo hárbir adam 10 funt (shama menen 4,5 kg) sút pastasın ózi menen alıp júrgenin, keyin onı suwǵa aralastırıp ishetuǵın bolǵanın xabarlaǵan. Biraq, bul úlken itimallıq penen tatarlardıń jumsaq sút pıshıǵına (qatıq) tiyisli bolıwı múmkin, onnan suwǵa aralastırıw arqalı ishimlik (ayran) tayarlawǵa boladı, sonlıqtan bul jańa sút koncentratı emes, bálki, ashıtılǵan sút koncentratı haqqında bolıwı múmkin.
Nikola Apper 1820-jılı Franciyada sútti qoyıwlastırdı[3], al 1835-jılı inglis injeneri Uilyam Nyuton konservaciyalawdıń qosımsha sharası retinde oǵan qant qostı[4]. Bul ashılıwlarǵa shekem sút tek qısqa waqıt dawamında jańa kshiyinde saqlanıwı múmkin edi hám ol tek sút beretuǵın sıyırdıń qasında ǵana qoljetimli bolǵan. 1851-jılı Angliyadan AQShqa qaytıp kiyatırǵanda, Geyl Borden kemedegi sıyırlardan alınǵan sapasız sút sebepli birneshe balanıń qaytıs bolǵanına gúwa boldı hám bul waqıya oǵan qattı tásir etti. Mektepte bir jılǵa jetpeytuǵın bilim alǵanına hám óziniń hám basqalardıń bir qatar áwmetsizliklerine qaramastan, Borden «sheykerler» tárepinen miywe shiresin qoyıwlastırıw ushın qollanılǵan vakuumlı qazandı kórip, onnan ilham aldı hám sútti kúydirmesten yamasa iritpesten qoyıwlastırıwǵa eristi[5]. Sonda da onıń dáslepki eki zavodı áwmetsizlikke ushıradı[6] hám tek Vassaikte jańa sherigi Jeremiya Milbenk penen birge qurılǵan úshinshi zavodı uzaq waqıt saqlanatuǵın hám muzlatqıshsız turatuǵın jarramlı sút koncentratın islep shıǵardı.
Sút islep shıǵarıwdıń keleshegi ushın Bordenniń shiyki sút satpaqshı bolǵan fermerlerge qoyǵan talapları da («Dairyman's Ten Commandments») úlken áhmiyetke iye boldı: olar sawıwdan aldın sıyırdıń jelinlerin juwıwǵa, qoranı turaqlı tazalap turıwǵa, súzgishlerin azanlı-kesh qaynap turǵan suwda juwıp keptiriwge minnetli boldı. 1858-jılǵa kelip, Bordenniń «Eagle Brand» atı menen satılǵan súti óziniń tazalıǵı, shıdamlılıǵı hám únemliligi menen tanıldı[7][8].
1864-jılı Bordenniń New York Condensed Milk Company kompaniyası Bryuster qalasında New York Milk Condensery zavodın qurdı[9]. Bul óz dáwiriniń eń úlken hám eń zamanagóy sút zavodı bolıp, Bordenniń birinshi kommerciyalıq tabıslı kárxanası boldı. AQSHtaǵı puqaralıq urısı sebepli talap artqan sayın, 200 den artıq fermer Bryuster zavodına kúnine 20 000 AQSh gallona (shama menen 76 000 litr) sút jetkerip berdi.
Qosımsha qarań
[redaktorlaw | derekti redaktorlaw]Derekler
[redaktorlaw | derekti redaktorlaw]- ↑ «Manufacture of Sweetened Condensed Milk». silverson.com. Silverson Machines. — „Sweetened condensed milk (SCM) is concentrated milk to which sugar has been added to act as a preservative. It differs from unsweetened evaporated milk, which is preserved by sterilization at high temperature after packaging. Typically, SCM contains around 8% fat, 45% sugar and 20% solids-non-fat. The finished product is mainly used in the manufacture of confectionery and chocolate.“. Qaraldı: 2019-jıl 17-oktyabr.
- ↑ ; Bayer, Mary BethThe Christmas Cookie Cookbook: All the Rules and Delicious Recipes to Start Your Own Holiday Cookie Club. Simon and Schuster, 2010 — 197– bet. ISBN 978-1-4391-7693-1.
- ↑ Le livre de tous les ménages ou l'art de conserver. (Complete Book of Housework, or The Art of Preservation (французша), Paris, 1831, 82-bet
- ↑ «Specification of William Newton : preparing and preserving milk.» (en). Wellcome Collection. Qaraldı: 2024-jıl 26-oktyabr.
- ↑ Becksvoort, Christian; Sheldon, John. The Shaker Legacy: Perspectives on an Enduring Furniture Style. Newtown, CT: Taunton Press, 1998-09-01 — 13 bet. ISBN 978-1-56158-218-1.
- ↑ Borden's gravestone epitath is "I tried and failed, I tried again and again and succeeded". Snodgrass, Mary Ellen. Encyclopedia of Kitchen History. Routledge, 2004 — 102 bet. ISBN 978-1-135-45572-9.
- ↑ "Condensed Milk" (jpg). Nebraska State Journal (Lincoln, NE): p. 8. 9 Sep 1907. https://www.newspapers.com/image/313844045. "Prof. Hunziker of Purdue University gives the following interesting history of condensed milk: This year marks the 50th anniversary of the invention of the manufacture of condensed milk by Gail Borden. The first factory in the world was erected, completed and operated by Gail Borden in Connecticut in 1856. The beginning was small, the process crude and the product imperfect, and it was not until the strenuous years of the war of secession that its value and usefulness as a commodity became fully recognized."
- ↑ Dudlicek, James (March 2008). "Renewed focus: a decade after its formation, DFA adjusts its outlook to secure the future for its member-owners". Dairy Foods. http://findarticles.com/p/articles/mi_m3301/is_3_109/ai_n25380001/pg_7.
- ↑ «New York Milk Condensery, Borden's Milk». Southeast Museum. 2008-jıl 27-iyun sánesinde túp nusqadan arxivlendi. Qaraldı: 2008-jıl 26-iyun.
Sırtqı siltemeler
[redaktorlaw | derekti redaktorlaw]
Wikiqoymadaǵı Condensed milk temasına tiyisli fayllar
