Reyn

Reyn (nemecshe Rhein, fr. Rhin, niderlandsha: Rijn) — Batıs Evropadaǵı en úlken dáryalardan biri, Shveycariya, Lixtenshteyn, Avstriya, Franciya, Germaniya, Niderlandiya aymaqlarınan agıp ótedi. Uzınlıǵı 1239 km, basseyniniń maydanı 224,4 mıń km². Alp tawlarınan baslanıp, Boden kólinen ótip, Yura hám Shvarcvald dizbeklerin kesip ótedi. Sonfa Joqarı Reyn oypatlıǵı boylap aǵadı hám orta bóliminde tar alap arqalı Reyn Slanesli tawların kesip ótip, Orta Evropa tegisligine shıǵadı. Arqa teńizge quramalı delta payda etip quyıladı. Joqarı bóliminde báhár-jaz aylarında, orta hám tómengi bólimlerinde jıl dawamında suwlı boladı. Jıllıq ortasha suw sarpı 2500 m³/sek., jıllıq suw aǵımı 79 km³.

Reyn — Batıs Evropanıń áhmiyetli xalıqaralıq suw magistralı. Tómengi aǵısında jılına 100 mln.t kólemde júk tasıladı. Bazel qalasınan baslap 952 km aralıqta hám Boden kólinde turaqlı keme qatnaydı. Reyn basseynindegi suw jollarınıń uliwma uzınlıǵı 3000 km átirapında. Kanallar arqalı Rona, Marna, Vezer, Ems, Elba dáryaları menen tutasqan. GESler qurılǵan. Reyn boyında Bazel, Strasbur, Mangeym, Mayns, Bonn, Kyoln, Dyusseldorf, Duysburg qalaları, deltasında Rotterdam teńiz portı jaylasqan.