Roald Amundsen

Roald Amundsen (16-iyul, 1872 — 18-iyun, 1928) — Norvegiyalı polyus sayaxatshısı hám izertlewshi. 1911-jılda 14-dekabrde birinshi bolıp qubla polyusge jetken.

Amundsen Rual (1872.16.7 — 1928) — norveg polyus sayaxatshısı. Birinshi márte 1903-06 jıllarda «Yoa» kemesinde Arqa-batıs teńiz jolı arqalı Grenlandiyadan Alyaskaǵa ótti. Kanada Arktikasındaǵı King-Vilyam atawında eki jıl dawamında áhmiyetli geomagnit baqlawlar alıp bardı. A. 1904-jıl Butiya-Feliks yarım atawında Arqa magnit polyusın tekserdi hám sol átiraptaǵı 100 ge jaqın atawlardı birinshi bolıp kartaǵa túsirdi. 1911-jıl «Fram» kemesinde Antarktikaǵa ekspediciya uyımlastırdı. Sol jılı 14-dekabrde tariyxta birinshi bolıp (R. Skottdan bir ay aldın) Qubla polyusge jetip bardı hám ol jerden qaytıwda Koroleva Mod taw dizbegin (bálentligi 4550 m) ashtı. A. 1926-jılı 12 - 13 - mayda birinshi márte Antarktika ústinen "Norvegiya" dirijablinde Shpicbergen - Arqa polyus - Alyaska marshruta boyınsha ushıp ótti. 1928-jılda Umberto Nobile ekspediciyası apatshılıqǵa ushıraǵannan keyin, A. ekspediciyashılarına járdem kórsetiw ushın 18-iyunda gidrosamolyotda ushıp baratırǵanda ol da Barens teńizinde apatqa ushırap biydárek joǵalǵan. A. óziniń sayaxatları haqqında birneshe shıǵarmalar jazǵan. A. nıń rus tilinde: «Muz okeanı ústinen ushıp ótiw» (L., 1927, L. Elsvort penen birgelikte jazılǵan), «Mod» kemesinde Aziyanıń arqa jaǵası boylap ekspediciya (1929), «Qubla polyus» (1937), bes tomlı shıǵarmalar toplamı (L., 1936 - 39), «Meniń ómirim» (M., 1959) hám basqa shıǵarmaları baspadan shıqqan. Antarktida jaqınındaǵı bir teńiz hám Amerika polyus stanciyası (Amundsen - Skott) hámde taw dizbegi, qoltıq, suw astı saylıǵı (Arqa muz okeanında) A. atına qoyılǵan.

Derekler

ÓzME.Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil