Sáken Seyfullin

Sáken Seyfullin
Sáken Seyfullin
qazaqsha Сәкен (Сәдуақас) Сейфуллин
	Sáken Seyfullinniń portreti
Tuwılǵan sánesi	15-oktyabr 1894
Tuwılǵan jeri	Qaraǵandı wálayatı, Rossiya imperiyası
Qaytıs bolǵan sánesi	25-aprel 1938 (43 jasta)
Qaytıs bolǵan jeri	Almatı, Qazaq SSR, SSSR
Puqaralıǵı	SSRA
Milleti	qazaq
Oqıǵan jeri	Omsk oqıtıwshılar seminariyası
Dóretiwshilik jılları	1913–1938
Janrı	poeziya, drama, proza
Shıǵarmalarınıń tili	qazaq tili
Sıylıqları	Miynet Qızıl Bayraq ordeni (1936)

Sáken (Sáduakas) Seyfullin (qazaqsha Сәкен (Сәдуақас) Сейфуллин; 1894-jıl 15-oktyabr — 1938-jıl 25-aprel) — zamanagóy qazaq ádebiyatınıń tiykarshısı, shayır, jazıwshı hám milliy belsendi^[2]. Ol Qazaqstan Jazıwshılar awqamınıń tiykarshısı hám birinshi baslıǵı bolǵan. Seyfullin qazaq xalqın keńeslik hám rossiyalıq basımnan azat etiwge baǵıshlanǵan dóretpeleri menen tanılǵan. Keńeslik repressiyaǵa ushırap, 1938-jılı atıp taslandı. 1957-jılı destalinizaciya dáwirinde qaytıs bolǵanından soń rásmiy túrde aqlanǵan.

Biografiyası

Sáken Seyfullin házirgi Qaraǵandı wálayatı aymaǵındaǵı kóshpeli awıllardıń birinde tuwılǵan^[3].

Bilimi

1905-jıldan 1908-jılǵa shekem Seyfullin Spassk mıs zavodındaǵı rus-qazaq mektebinde oqıdı. Keyinirek Aqmola qalasındaǵı baslanǵısh mektepte hám úsh klastıq qala mektebinde bilimin dawam ettirdi. Sonıń menen birge, ol musılman medresesinde rus tilinen sabaq berdi. 1913-jıl 21-avgustta Seyfullin Omsk oqıtıwshılar seminariyasına oqıwǵa kirdi. Onıń birinshi maqalası «Ay Qap» (qazaqsha «Айқап») jurnalınıń noyabr sanında járiyalandı. Sol waqıttan baslap onı Omsk jasırın policiyası (oxranka) baqlawǵa aldı.

1914-jılı Seyfullin Omsktegi qazaq jaslarınıń birinshi mádeniy-aǵartıwshılıq shólkemi bolǵan «Birlik»tiń jetekshilerinen biri boldı. Sol jılı onıń «Ótken kúnler» (qazaqsha «Өткен күндер») atlı qosıqlar toplamı basılıp shıqtı^[3].

1917-jılı ol Aqmolaǵa kóship kelip, «Jas qazaq» (qazaqsha «Жас қазақ») siyasiy-mádeniy shólkemin qurdı hám «Tirshilik» (qazaqsha «Тіршілік») gazetasın shıǵarıwǵa kómeklesti. 1917-jılǵı Rossiya revolyuciyasınan soń, Seyfullin Aqmola okruginiń bilimlendiriw komissarı etip tayınlandı. 1918-jıl 1-mayda onıń «Baxıt jolına» (qazaqsha «Бақыт жолына») atlı pyesası birinshi márte saxnalastırıldı^[3].

Puqaralıq urısı hám ólimi

1918-jıl 4-iyunda Aq gvardiyashılar revolyuciya islegen waqıtta, Seyfullin tutqınǵa alınıp, Petropavl qamaqxanasına jiberildi. Ol ataman Boris Annenkovtıń «ajal vagonında» 47 kún ótkerdi. Keyinirek Kolchak qamaqxanasınan qashıp shıǵıp, iyul ayında óz awılına jetip keldi^[3].

Sáken Seyfullin 1938-jıl 25-aprelde Moskvadan kelgen NKVD agentleri tárepinen «milletshi» hám «jámiyetke qáwipli tulǵa» degen ayıp penen tutqınǵa alındı hám Almatıda atıp taslandı. 1957-jılı rásmiy aqlanǵan.

Derekler

↑ http://e-history.kz/ru/publications/view/770.
↑ Сейфуллин Сакен. Great Soviet Encyclopedia
1 2 3 4 СЕЙФУЛЛИН САКЕН. inform.kz. 5 October 2009

Sırtqı siltemeler

Sáken Seyfullin «Ádebiyat portalı» saytında
Sáken Seyfullin Sputnik.kz saytında
Sáken Seyfullin: «Men Sábit Muqanovtı adam etip edim. Ol meni usınday kúyge dushar etti. Jazıqsız basıma bále saldı»

[_20a2d5445477096f-1] ttp://e-history.kz/ru/publications/view/770.

[bse-2] Сейфуллин Сакен. Great Soviet Encyclopedia

[r1-3] 1 2 3 4 СЕЙФУЛЛИН САКЕН. inform.kz. 5 October 2009

[1]

[2]

[3]