Sabın operası

«Meniń barlıq balalarım» («All My Children», 1970) amerikalı sabın operasındaǵı úylengen erli-zayıplı Nik Devis (Larri Kit) hám Enn Tayler Devis Martinniń (Djoanna Maylz) reklamalıq fotosúwreti

Sabın operası (sonday-aq kúndizgi drama yamasa sabın yaki teledástan dep te ataladı) — tiykarınan melodrama, kópshilik aktyorlıq quram hám sezimtallıq penen táriyiplenetuǵın, uzaq waqıt dawamında kórsetiletuǵın radio yamasa televidenie seriallar janrı. «Sabın operası» termini radio dramaları dáslepki waqıtlarda sabın óndiriwshilerdiń qáwenderlik penen qarjılandırıwınan payda bolǵan. Bul terminge shekem tómen byudjetlik vesternlerdi kemsitiw maqsetinde qollanılǵan «at operası» (horse opera) termini bolǵan. Ayırım izertlewshiler qısqa waqıtlıq seriallıq dramalardı bul anıqlamadan alıp taslaydı.

Eń uzaq waqıt dawamında kórsetilgen televidenie sabın operası — birinshi ret 1950-jılı ITV kanalında efirge berilgen «Koronaciya kóshesi» teledástanı bolǵan.

Albert Morannıń aytıwınsha, telebaǵdarlamanı sabın operasına aylandıratuǵın anıqlawshı belgilerdiń biri — «televidenieniń úziliksiz ashıq bayan etiw formatında jumıs islewi. Hárbir bólim syujetlik tarmaqtıń kelesi bólimde dawam etetuǵını tuwralı wáde menen tamamlanadı». 2012-jılı «Los-Andjeles Tayms» (Los Angeles Times) kolumnisti Robert Lloyd kúndelikli dramalar tuwralı bılay dep jazdı:

Melodramalıq waqıyalarǵa tolı bolǵanı menen, bul sıyaqlı sabın operalarınıń keńislik jaǵınan úlken artıqmashılıǵı bar, bul olardı tábiyiyrek etip kórsetedi; shınında da, bul formattıń ekonomikası uzaq kórinislerdi talap etedi hám bir máwsimde 22 bólimnen ibarat háptelik serial dialogtıń yarım onlaǵan usılı menen sheshe salatuǵın gúrrińlerdi, bunda betten birneshe betke sozıwǵa boladı. Hátte kishi qaharmanlar menen de kóbirek waqıt ótkizesiz; anıq zulım bolıp kóringenlerdiń zulımlıǵı azayadı.

Sabın operasında syujetlik tarmaqlar qatar júredi, kesilisedi hám de alǵa rawajlanıwǵa alıp keledi. Sabın operasınıń jeke bólimi ádette bir-biri menen baylanısıp, tásir etiwi múmkin yamasa bir-birinen ulıwma ǵárezsiz rawajlanıwı múmkin birneshe qatar júretuǵın bayan etiw tarmaqları arasında almasıp turadı. Bólimlerde shoudıń ayırım syujetlik tarmaqları kórsetiliwi múmkin, biraq bárqulla olardıń barlıǵı qamtıla bermeydi. Ásirese kúndizgi seriallarda hám hár jumıs kúni kórsetiletuǵınlarda syujetlik tarmaqtıń da, aktyorlardıń da belgili bir rotaciyası boladı, sonlıqtan hár qanday syujetlik tarmaq yamasa aktyor bir háptelik bólimlerdiń ayırımlarında ǵana kórinedi, biraq ádette hámmesinde emes. Sabın operaları ózleriniń barlıq syujetlik tarmaqların bir waqıtta siyrek juwmaqlaydı. Bir waqıya tarmaǵı tamamlanǵanda, rawajlanıwdıń hár túrli basqıshlarında basqa da birneshe tarmaqlar boladı. Sabın operasınıń bólimleri, sonday-aq máwsimniń sońı (eger sabın operası máwsimler arasındaǵı úzilisti qamtıytuǵın bolsa), ádette qanday da bir qızıqlı máwritte intrigalı túrde úzilip tamamlanadı, al shiyelenis show jańa jıllıq kórsetiwdiń baslanıwı ushın qayta kelgende ǵana sheshiledi.

Keshki sabın operaları hám háptesine bir bólim páti menen efirge shıǵatuǵınlar hár bólimde pútkil aktyorlıq quramdı kórsetiwge hám barlıq syujetlik tarmaqlardı usınıwǵa kóbirek beyim. Jıldıń tek bir bóliminde ǵana kórsetiletuǵın keshki sabın operaları menen seriallar waqıyalardı máwsim sońındaǵı dramalıq hám de qızıqlı máwritte tamamlawǵa beyim boladı.

1976-jılı «Taym» (Time) jurnalı amerikalı kúndizgi televidenieni «televidenieniń eń bay bazarı» dep táriyiplep, sabın operası ıqlasbentleriniń sadıqlıǵın hám reklamadan túsetuǵın tabıstı hár tárepleme arttırıw ushın birneshe yarım saatlıq seriallardıń bir saatlıq kórsetiwlerge deyin keńeytilgenin atap ótti. Ol waqıtta kóplegen praym-taym seriallar shıǵınǵa ushırasa, kúndizgi seriallar ózleriniń óndirislik shıǵınlarınan birneshe ese kóp payda taptı. Basılımnıń muqabasında birinshi ret kúndizgi sabın operasınıń juldızları — «Ómirimizdiń kúnleri» («Days of Our Lives») serialınıń aktyorları Bill Xeyz hám Syuzan Sifort Xeyz súwretlendi, bul erli-zayıplı juptıń ekrandaǵı hám haqıyqıy ómirdegi muhabbat gúrrińi sabın operası jurnallarında da, ulıwma tiykarǵı baspasózde de keńnen qamtılǵan edi.