Sekretar
| Sekretar | |
|---|---|
| Avtorı | Tólepbergen Qayıpbergenov |
| Janr | proza, povest |
| Mámleket |  Qaraqalpaqstan |
| Kitap jazılǵan til | qaraqalpaq tili |
| Original baspa jılı | 1956 |
Sekretar (Секретар) — Tólepbergen Qayıpbergenovtıń 1956-jılı «Qaraqalpaqstan ádebiyatı hám isskustvosı» jurnalda járiyalanǵan tunǵısh povesti. Shıǵarma 1976-jılı Qaraqalpaqstan ASSR Ministrler Soveti menen Jazıwshılar awqamınıń povestler ushın járiyalanǵan konkursında birinshi sıylıqtı jeńip aldı.
Basılımı
[redaktorlaw | derekti redaktorlaw]Povest dáslepki ret 1956-jılı «Qaraqalpaqstan ádebiyatı hám isskustvosı» jurnalınıń 2—3—4-sanlarında járiyalanǵan tunǵısh povesti. 1958-jılı bolsa Qaraqalpaq mámleketlik baspası tárepinen óz aldına kitap bolıp basılıp shıqtı.
Tematikası
[redaktorlaw | derekti redaktorlaw]Povest ekinshi jer júzlik urıs dáwirindegi jas óspirim mektep oqıwshılarınıń turmısın súwretlewge baǵıshlanǵan.
Jazıwshı ata-anaları, tuwǵan-tuwısqanları frontqa ketip, olardıń ornın bildirmey, bir jeńnen qol, bir jaǵadan bas shıǵarıp, pidákerlik miynet etip atırǵan usı jas óspirimlerdiń obrazın jasaw arqalı urıs dáwiriniń qıyınshılıǵın, sol dáwirdegi awır sharayatlar sebepli erte erjetken balalar psixologiyasın, olardıń Watan azatlıǵın tezletiw ushın tılda islegen qaharmanlıq miynetlerin isenimli hám kórkem etip ashıp bergen[1].
Mazmunı
[redaktorlaw | derekti redaktorlaw]Povestte balalar sanasındaǵı bul jaqsı sıpatlardıń qáliplestiriwshileri sıpatında kolxoz belsendileriniń, mektep direktorı Tájenniń, Atamurattıń anası Orazgúldiń, kolxozshı Temirxan atanıń obrazları sátli jasalınǵan. Avtor bul obrazlar arqalı urıs dáwirindegi jámiyetlik ómirdi, adamlar arasındaǵı qarım-qatnastı, jas áwladlarǵa berilip atırǵan tálim-tárbiyanı kórsetip beriw menen birge, awıldaǵı ómir kórinisin bir tutaslıqta súwretlep beriwge de háreket etken.
Povesttegi bunday ideyalar turmıstan tuwǵan haqıyqıy konfliktlerdiń tábiyǵıy rawajlanıp, shiylenisiw shegine jetip, isenimli sheshiliwin tapqan jónelislerinde ayrıqsha bir sheberlik hám kórkemlik penen ashıp beriledi. Máselen, Atamurattıń ayırım menmenlik ádetlerin saplastırıw, Serjannıń ójetlikti qoyıw, Ámettiń ákesi Ataxannıń satqınlıǵına arlanıw payıtındaǵı ózin ózi jeńiw ushın alıp barǵan dramatizmge tolı ishki gúresleri usınday turmısshań konfliktlerdiń belgileri bolıp tabıladı. Ásirese, bul jaǵday Ámet obrazınıń jasalıwında ayqın kózge taslanadı[1].
Awdarmaları
[redaktorlaw | derekti redaktorlaw]Povest 1959-jılı ózbek tilinde Tashkentte, 1975, 1985-jıllarda eki ret rus tilinde Moskvada daǵazalandı.
Derekler
[redaktorlaw | derekti redaktorlaw]- 1 2 Allambergenov, Keńesbay; Orazımbetov, Quwanıshbay; Bekbergenova, Mariya; Bekbergenova, Ziyada. Ádebiyat. 11-klasslar ushın, 2018.
| |||||||||||||||||||||||
