Kontentke ótiw

Semyon Gluzman

Wikipedia — erkin enciklopediya
Semyon Gluzman
ukrainsha: Семе́н Фі́шельович Глу́зман
súwret
Tuwılǵan sánesi10-sentyabr 1946(1946-09-10)
Tuwılǵan jeriKiev[1], Ukraina SSR, SSRA
Qaytıs bolǵan sánesi16-fevral 2026(2026-02-16)[2] (79 jasta)
Puqaralıǵı
  • SSRA (1946–1991)
  • Ukraina (1991–2026)
Milletiukrain
Ilimiy tarawıpsixiatriya
Jumıs orınlarıUkraina psixiatriya birlespesi
Bilim alǵan jeriKiev medicina institutı
Ilimiy dárejesimedicina ilimleri doktorı
Belgili isleriSovet Awqamında psixiatriyanıń siyasiy zorlanıwına qarsı gúreste qatnasıwı
SıylıqlarıAmerika psixiatriya associaciyasınıń xızmet kórsetken stipendiyatı, Korollik psixiatrlar kolledjiniń húrmetli aǵzası, psixiatriya boyınsha insan huqıqları ushın Jeneva sıylıǵı
Saythttp://lb.ua/cabinet/168_semen_gluzman.html

Semen Fishelyovich Gluzman (ukrainsha: Семе́н Фі́шельович Глу́зман; 1946-jıl 10-sentyabr, Kiev — 2026-jıl 16-fevral) — ukrainalı psixiatr[3] hám insan huqıqları qorǵawshısı[4] bolıp tabıladı.

Ol sonday-aq «Ukraina psixiatrlar awqamı»nıń prezidenti[5] hám tiykarshısı[6], «Amerika-Ukraina insan huqıqları boyınsha byurosı»nıń tiykarshısı[7], «Urıs hám totalitar rejim qurbanları ushın xalıqaralıq medicina reabilitaciya orayı»nıń direktorı[8], Ukrainanıń Miynet hám sociallıq siyasat ministrligi janındaǵı Ekspertler keńesiniń aǵzası esaplanadı[9]. Ol sonday-aq, «Babiy Yar» komitetiniń teń baslıǵı, burınǵı dissident hám siyasiy tutqın bolıp tabıladı[10]. Onıń medicina ilimleri doktorı ilimiy dárejesi bar[11].

Biografiyası

[redaktorlaw | derekti redaktorlaw]

Ákesi medicina ilimleri doktorı Fishel Gluzman (1904–1987) bolǵan. 1968-jılı ol Kiev medicina institutın pitkerdi[12]. Oqıwdı tamamlaǵannan keyin Gluzman Ukraina psixiatriya emlewxanalarında jumıs basladı hám Qara teńizden onsha uzaq bolmaǵan Dnepropetrovsk qalasındaǵı Arnawlı psixiatriya emlewxanasına jumısqa shaqırıldı[13].

Semen Gluzman Sovet Awqamında dissidentlerge qarsı psixiatriyadan jaman maqsette paydalanıwǵa ashıqtan-ashıq qarsı shıqqan birinshi psixiatr boldı[14]. 1971-jılı Gluzman Sovet Awqamındaǵı insan huqıqlarınıń buzılıwına qarsı shıqqan general Petro Grigorenko boyınsha sırttan psixiatriyalıq esabat jazdı[15][16]. Gluzman Grigorenkonıń ruwxıy jaǵdayı saw ekenligi hám onıń siyasiy sebeplerge baylanıslı psixiatriya emlewxanalarına jiberilgenligi haqqında juwmaqqa keldi[15]. 1970-jıllardıń aqırı hám 1980-jıllardıń basında Gluzman Grigorenkonı aqıldan azǵan degen ayıplawdan qorǵaǵanı ushın jeti jıl miynet lagerinde hám úsh jıl Sibiryade súrginde bolıwǵa májbúr boldı[16]. 1977-jıl 28-noyabrde Amnesty International Gluzmandı ózleriniń siyasiy isenimi ushın qamalǵan 92 medicina xızmetkeri dizimine qostı[17]. Qamaqta bolǵan waqtında Gluzman hám onıń kameralası Vladimir Bukovskiy birgelikte rus tilinde basılǵan «Dissidentler ushın psixiatriya boyınsha qollanba» (A Manual on Psychiatry for Dissidents) miynetin jazdı[18]. Bul miynet sonday-aq, ingliz[19], francuz[20], italyan[21], nemis[22] hám dan tillerinde[23] járiyalandı.

1980-jıllarda Gluzman (etnikalıq jaǵınan evrey) «amerikalı evreyler sinagogalarınan jiberilgen adamlar» hám, hátte, sovet mansaplılarınıń Izrailge kóship ketiw boyınsha usınısların biykarladı[24].

1991-jılı Gluzman ǵárezsiz organ retinde Ukraina psixiatriya awqamın (UPA) qurdı hám psixiatriya shıpakerleri tárepinen puqaralıq huqıqlarınıń buzılıwı boyınsha shaǵımlardı kórip shıǵıw ushın komissiya dúzildi[25].

Onıń qaytpaslıǵı hám etikalıq psixiatriyaǵa sadıqlıǵı ushın 1980-jılı Gluzmanǵa Amerika psixiatriya awqamınıń Sıylı aǵzası hám Korollik psixiatrlar kolledjiniń Húrmetli aǵzası ataqları berildi[26].

2008-jılı Semen Gluzman Pragada bolǵan Dúnyalıq psixiatrlar awqamınıń XIV kongressinde Psixiatriyadaǵı insan huqıqları boyınsha Jeneva sıylıǵı menen sıylıqlandı. Bul sıylıq oǵan ayrıqsha qaytpaslıǵı hám gumanizm ideallarına sadıqlıǵı, siyasiy dissidentlerge qarsı psixiatriyadan paydalanıwdan bas tartqanı hám de Ukrainadaǵı ruwxıy densawlıq xızmetin reformalaw waqtında etikalıq principlerdi tarqatqanı ushın berildi[27].

Derekler

[redaktorlaw | derekti redaktorlaw]
  1. ↑ «Gluzman's CV». The Ukrainian Psychiatric Association. 30-aprel 2012-jılda túp nusqadan arxivlendi. Qaraldı: 27-yanvar 2013-jıl.
  2. ↑ Помер Семен Глузман: людина, яка перемогла радянську каральну психіатрію.
  3. ↑ "Dr Semyon Gluzman". The Lancet 314 (8149): 946. 3 November 1979. doi:10.1016/S0140-6736(79)92635-7. PMID 91034.
  4. ↑ Максименко, Наталья. «Семен Глузман: СНБО – абсолютно импотентный орган». УНIАН (22-sentyabr 2007-jıl). Qaraldı: 15-mart 2016-jıl.
  5. ↑ «Руководство Ассоциации психиатров Украины». Ассоциация психиатров Украины. 9-mart 2012-jılda túp nusqadan arxivlendi. Qaraldı: 25-iyul 2011-jıl.
  6. ↑ ; Galea, SandroMental Health and Disasters. Cambridge University Press, 2009 — 451 bet. ISBN 978-0-521-88387-0. 
  7. ↑ Voren, Robert van. On Dissidents and Madness: From the Soviet Union of Leonid Brezhnev to the "Soviet Union" of Vladimir Putin. Amsterdam—New York: Rodopi, 2009 — 159 bet. ISBN 978-90-420-2585-1. 
  8. ↑ «Онлайн-конференция c руководителем Ассоциации психиатров Украины Семеном Глузманом». 19-oktyabr 2013-jılda túp nusqadan arxivlendi. Qaraldı: 7-dekabr 2010-jıl.
  9. ↑ Úlgi:Cite periodical
  10. ↑ Луканов, Юрий (20 November 2009). "С бандеровцами мы ели на одной тумбочке". Газета по-українськи № 933. http://gazeta.ua/ru/articles/history-newspaper/_s-banderovcami-my-eli-na-odnoj-tumbochke/316549.
  11. ↑ Moran, Mark (5 November 2010). "Psychiatric abuses once led to Cold War confrontation". Psychiatric News 45 (21): 6–7. doi:10.1176/pn.45.21.psychnews_45_21_009. http://psychnews.psychiatryonline.org/doi/10.1176/pn.45.21.psychnews_45_21_009.
  12. ↑ "Psychiatric abuse in the Soviet Union". American Journal of Psychotherapy XXIX (3). July 1975.
  13. ↑ Masters, Kay (1 December 1984). "The 'conscience' of Soviet psychiatry won't give up in his struggle to gain freedom from Soviet oppression". The Evening Independent: p. 13-A. https://news.google.com/newspapers?nid=950&dat=19841201&id=aukLAAAAIBAJ&pg=6915,69873.
  14. ↑ Landau, Eli. Semyon Gluzman: the first psychiatrist in the U.S.S.R. who openly opposed Soviet abuse of psychiatry against dissenters, 1980. 
  15. 1 2 Medicine betrayed: the participation of doctors in human rights abuses. Zed Books, 1992 — 73 bet. ISBN 1-85649-104-8. 
  16. 1 2 Sabshin, Melvin. Changing American psychiatry: a personal perspective. American Psychiatric Pub, 2008 — 95 bet. ISBN 978-1-58562-307-5. 
  17. ↑ "92 medical prisoners are listed by Amnesty". The Washington Post. 29 November 1977. https://www.washingtonpost.com/archive/politics/1977/11/29/92-medical-prisoners-are-listed-by-amnesty/238450bf-726d-438f-8518-8e0d9095cc3c/.
  18. ↑ Silteme kórsetiwdegi qátelik: Жарамсыз <ref> тегі; no text was provided for refs named CITEREFBukovskyGluzman1975a
  19. ↑ Úlgi:Harvs
  20. ↑ Silteme kórsetiwdegi qátelik: Жарамсыз <ref> тегі; no text was provided for refs named CITEREFBoukovskyGlouzmann1975
  21. ↑ Silteme kórsetiwdegi qátelik: Жарамсыз <ref> тегі; no text was provided for refs named CITEREFBukovskijGluzmanLeva1979
  22. ↑ Silteme kórsetiwdegi qátelik: Жарамсыз <ref> тегі; no text was provided for refs named CITEREFBukowskiGluzman1976
  23. ↑ Silteme kórsetiwdegi qátelik: Жарамсыз <ref> тегі; no text was provided for refs named CITEREFBukovskiĭGluzman1975e
  24. ↑ "Semyon Gluzman: Meeting a Soviet-era dissident again after 35 years" (in en-GB). BBC News. 2017-02-26. https://www.bbc.com/news/magazine-39082466.
  25. ↑ Bonnie, Richard (2001). "Semyon Gluzman and the unraveling of Soviet psychiatry". The Journal of the American Academy of Psychiatry and the Law 29 (3): 327–329. PMID 11592461. http://www.jaapl.org/content/29/3/327.full.pdf.
  26. ↑ Bloch, Sidney (1 March 1990). "Athens and beyond: Soviet psychiatric abuse and the World Psychiatric Association". Psychiatric Bulletin 14 (3): 129–133. doi:10.1192/pb.14.3.129. http://pb.rcpsych.org/content/14/3/129.full-text.pdf+html.
  27. ↑ "XIV Всемирный конгресс по психиатрии". Nezavisimiy Psikhiatricheskiy Zhurnal (4): 86–88. 2008. http://www.npar.ru/journal/2008/4/19-congress.htm.
«https://kaa.wikipedia.org/w/index.php?title=Semyon_Gluzman&oldid=194722» saytınan alınǵan