Shashbaw

Shashbaw — hayal-qızlardıń shashına taǵatuǵın bezeniw zatı. Olar óńirmonshaq tárizli qońırawshalar, monshaqlar, pópekler, teńgeler, zershashaqlar menen sánli etip bezelip islengen. Qaraqalpaq xalqında onıń altın shashbaw, tilla shashbaw, gúmis shashbaw, shashaqlı shashbaw, monshaqlı shashbaw, giltli shashbaw, pópekli shashbaw, teńgeli shashbaw, shashteńge hám t.b túrleri saqlanǵan. Mısalı:

Zerbáraǵ órilgen tilla shashaǵı

Aqıl-huwshım alıp ketti bir páriy. (Ájiniyaz)

Bul mısalda tilla shashbaw menen birge zerbaraq sózi qollanılǵan. Zerbáraǵ // -zerbaraq, // -zershashaq — shashına zerli sabaqlar menen órilgen tilla shashbaw degendi bildiredi.

Túrleri

Monshaqlı shashbaw — hasıl marjan taslardan dizip jasalǵan shashbawdıń bir túri. Mısalı:

Hinji marjan dizip órgen shashları,

Siya shashı aq kóksine munásip. (Ájiniyaz)

Bul mısalda hinji marjan sózi hasıl taslardan dizilgen monshaq yaǵnıy hayal-qızlardıń shashına taǵatuǵın monshaqlı shashbaw degen mánini bildiredi.

Pópekli shashbaw — ushlarına hár túrli pópokler taǵılǵan shashbawdıń bir túri. Mısalı:

Pópekleri bir dáste shashbaw,

Ushında bar úsh balta gilt. (A.Dabılov)

Burınǵı waqıtları hayal-qızlar shashbawdı bezenuw ushın taqqan. Bul taqınshaq umıtılıp baratırǵan milliy taǵınıw zatları bolıp, ol házirgi waqıtta tek kórkem shıǵarmalar hám xalıq awızeki dóretpelerin ushırasadı. Mısalı: Qayır Bániwdi hár kúni kóriwdi ańsar, qız suw qabaǵın kóterip, shashbawıńdaǵı gúmis teńgeler menen háykeliniń qońirawları shıńǵırlap hawli esiginen shıqpaǵan kúnleri qımbatlı buyımın joǵaltqan adam kibi ózin biyjaǵday seze baslar edi.(K.Kárimov «Aǵabiy»).

Shashbaw bir qatar túrkiy xalıqlarda erteden-aq qollanılıp kiyatırǵan hayal-qızlardıń taǵınıw buyımı bolıp, onı ózbek tilinde «jamalak, sochpopuk», qırǵız tilinde «chachpak, chachmonchok, chochpopuk», túrkmen tilinde «jemelek», qazaq tilinde «shashbaw» túrinde qollanıladı.

Derekler

Seytnazarova.I, Zairova.X. «Qaraqalpaq tilindegi taǵinshaq atamaları». —Nókis: Qaraqalpaqstan baspası, 2020. -19-bet, -51-bet, 52-bet.